China,તા.૨૦
નિર્વાસિત પૂર્વ તુર્કીસ્તાન સરકારે ચીન અને તુર્કી વચ્ચેની તાજેતરની વાટાઘાટોની આકરી ટીકા કરી છે. નિર્વાસિત પૂર્વ તુર્કીસ્તાન સરકારના જણાવ્યા અનુસાર, તુર્કી પૂર્વ તુર્કીસ્તાનમાં ઉઇગુર અને અન્ય તુર્કી સમુદાયોના ભોગે ચીન સાથે પોતાનો સુરક્ષા સહયોગ વધારી રહ્યું છે. એ નોંધવું જોઈએ કે નિર્વાસિત પૂર્વ તુર્કિસ્તાન સરકાર તરફથી આ ટીકા ૧૬ જુલાઈના રોજ તુર્કીના નાયબ વિદેશ પ્રધાન બારિશ એકિન્સી અને ચીનના નાયબ વિદેશ પ્રધાન મિયાઓ દેયુ વચ્ચેની બેઠક બાદ થઈ છે.
ચીનના વિદેશ મંત્રાલય અનુસાર, ચીન અને તુર્કી કાયદા અમલીકરણ અને સુરક્ષા જેવા ક્ષેત્રોમાં સહયોગ મજબૂત કરવા સંમત થયા છે. તુર્કીએ ’એક ચીન’ નીતિ પ્રત્યેની પોતાની પ્રતિબદ્ધતાનો પણ પુનરોચ્ચાર કર્યો અને ખાતરી આપી કે તુર્કીના પ્રદેશનો ઉપયોગ ચીનની ’સાર્વભૌમત્વ, સુરક્ષા અને પ્રાદેશિક અખંડિતતા’ સામે કરવામાં આવશે નહીં.
તુર્કી અને ચીનના સહયોગ પર પ્રતિક્રિયા આપતા, નિર્વાસિત પૂર્વ તુર્કિસ્તાન સરકારે ઠ પર પોસ્ટ કરેલા એક નિવેદનમાં જણાવ્યું હતું કે આ વાટાઘાટો ઉઇગુર, કિર્ગિઝ, કઝાક અને અન્ય તુર્કિક લોકોની દાયકાઓથી ચાલી રહેલી છેતરપિંડીમાં બીજું પગલું છે. નિર્વાસિત પૂર્વ તુર્કિસ્તાન સરકારે આરોપ લગાવ્યો છે કે પૂર્વ તુર્કિસ્તાનમાં ઉઇગુર સમુદાય ચીન દ્વારા નરસંહાર અને વસાહતી કબજાનો ભોગ બની રહ્યો છે.
નિર્વાસિત સરકારે એમ પણ જણાવ્યું હતું કે તેના વિદેશ અને સુરક્ષા પ્રધાન, સાલેહ હુદયારે તાજેતરમાં એટલાન્ટિક કાઉન્સિલ દ્વારા આયોજિત એક કાર્યક્રમ પછી તુર્કીના નાયબ વિદેશ પ્રધાન લેવેન્ટ ગુમરુક્કુ સાથે મુલાકાત કરી હતી. અહેવાલો અનુસાર, આ બેઠક દરમિયાન, સાલેહ હુદયારે તુર્કીને પૂર્વ તુર્કિસ્તાનનો અવાજ બનવા અને ચીન સાથેના ગુપ્તચર અને સુરક્ષા સહયોગનો અંત લાવવા વિનંતી કરી હતી. નિર્વાસિત પૂર્વ તુર્કિસ્તાન સરકાર અનુસાર, આ સહયોગ ૧૯૯૬ થી ચાલુ છે.
નિર્વાસિત પૂર્વ તુર્કિસ્તાન સરકારે દલીલ કરી હતી કે પૂર્વ તુર્કિસ્તાન તુર્કિક લોકોનું વતન છે. ચીને ૧૯૪૦ ના દાયકાના અંતમાં સ્વતંત્ર પૂર્વ તુર્કિસ્તાન પર કબજો કરીને આ પ્રદેશ પર આક્રમણ કર્યું હતું. નિર્વાસિત પૂર્વ તુર્કિસ્તાન સરકારે કહ્યું, “આ રાજદ્વારી નથી.” આ ગુનામાં ભાગીદારી છે.” તેમાં એવો પણ આરોપ મૂકવામાં આવ્યો હતો કે ચીન સાથે તુર્કીના લાંબા સમયથી ચાલતા સહયોગથી પૂર્વ તુર્કસ્તાન સ્વતંત્રતા ચળવળ પર દેખરેખ અને દમનને પ્રોત્સાહન મળ્યું છે. જો કે, યુરોપિયન દેશ ચેક રિપબ્લિકે અગાઉ ચીનને જવાબ આપતા કહ્યું હતું કે, “ડ્રેગન અમને કોની સાથે સંબંધો સ્થાપિત કરવા તે નક્કી ન કરે.”
