ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે ઈરાનની લશ્કરી શક્તિ અને નેતૃત્વનો નાશ કરવાનો બોલ્ડ દાવો કર્યો છે
Washington,તા.૧૪
અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે વધી રહેલા લશ્કરી તણાવ વચ્ચે, અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે એક મોટો દાવો કર્યો છે. ટ્રમ્પે કહ્યું કે ઈરાનના ટોચના લશ્કરી નેતૃત્વનો નાશ કરવામાં આવ્યો છે, અને દિવંગત સુપ્રીમ લીડર આયાતુલ્લાહ અલી ખામેનીના પુત્ર મોજતબા ખામેનીને લગભગ ૯૦% ખતમ કરી દેવામાં આવ્યા છે. ટ્રમ્પનું આ નિવેદન એવા સમયે આવ્યું છે જ્યારે અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે મિસાઈલ હુમલા અને બદલો લેવાના હુમલા ફરી તીવ્ર બન્યા છે. બંને દેશો વચ્ચે તણાવ હવે ગલ્ફ ક્ષેત્રમાં મોટા લશ્કરી સંઘર્ષમાં ફેરવાઈ રહ્યો હોય તેવું લાગે છે.
ફોક્સ ન્યૂઝ સાથેની એક મુલાકાતમાં ટ્રમ્પે કહ્યું કે અમેરિકા અને ઈઝરાયલ દ્વારા તાજેતરમાં કરવામાં આવેલી સંયુક્ત લશ્કરી કાર્યવાહીએ ઈરાનની સંરક્ષણ પ્રણાલીને સંપૂર્ણપણે નબળી પાડી દીધી છે. “તેમની પાસે હવે નૌકાદળ નથી. તેમની પાસે હવે હવાઈ દળ નથી. બધું જ સમાપ્ત થઈ ગયું છે,” ટ્રમ્પે કહ્યું. તેમની વિમાન વિરોધી સિસ્ટમ પણ નાશ પામી છે. તેમના બધા નેતાઓ મરી ગયા છે. તેમણે દાવો કર્યો હતો કે લશ્કરી કાર્યવાહી દરમિયાન ઈરાનના સૌથી સક્ષમ વ્યૂહાત્મક કમાન્ડરોને નિશાન બનાવવામાં આવ્યા હતા અને હવે તેઓ ત્યાં નથી. ટ્રમ્પે કહ્યું,
ટ્રમ્પે વધુમાં દાવો કર્યો હતો કે અલી ખામેનીના પુત્ર અને ઈરાનના વર્તમાન સર્વોચ્ચ નેતા મોજતબા ખામેનીને પણ યુએસ લશ્કરી કાર્યવાહીથી અસર થઈ હતી. તેમણે કહ્યું કે મોજતબા ખામેનીને “૯૦ ટકા ખતમ થઈ ગયા છે.” મોજતબા ખામેનીને તેમના પિતાના કુદરતી ઉત્તરાધિકારી માનવામાં આવતા હતા. અહેવાલો અનુસાર, તેઓ અગાઉના હવાઈ હુમલામાં ગંભીર રીતે ઘાયલ થયા હતા અને ઈરાન અને ઇરાકમાં તાજેતરના મોટા અંતિમ સંસ્કારમાં જોવા મળ્યા ન હતા.
ટ્રમ્પનું આ નિવેદન ઈરાન પર દબાણ વધારવા માટે અમેરિકા દ્વારા કરવામાં આવેલી નવી જાહેરાત સાથે આવ્યું છે. અમેરિકાએ જાહેરાત કરી છે કે તે ઈરાન પર દરિયાઈ નાકાબંધી ફરીથી લાદશે અને સુરક્ષિત માર્ગ માટે હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાંથી પસાર થતા જહાજો પર ચાર્જ લગાવશે. ટ્રમ્પે અગાઉ સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ ટ્રૂથ સોશિયલ પર જાહેરાત કરી હતી કે યુએસ સૈન્ય હવે “હોર્મુઝ સ્ટ્રેટના રક્ષક” તરીકે કાર્ય કરશે. તેમણે લખ્યું હતું કે,
“હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ ખુલ્લું છે અને ઈરાન ઇચ્છે કે ન ઇચ્છે તે ખુલ્લું રહેશે. અમે ઈરાન સામે ફરીથી નાકાબંધી લાદી રહ્યા છીએ. આ ફક્ત ઈરાની જહાજો અથવા તેમના ગ્રાહકોને રોકવા માટે છે. અન્ય તમામ દેશોને આ જળમાર્ગનો વાજબી ઉપયોગ કરવાની તક મળશે.”
યુએસ પ્રમુખ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે કહ્યું છે કે હોર્મુઝ સ્ટ્રેટનો ઉપયોગ કરતા દેશોએ ત્યાં સુરક્ષા જાળવવામાં અમેરિકાને મદદ કરવી જોઈએ. તેમણે આ દરિયાઈ માર્ગમાંથી પસાર થતા માલ પર ૨૦ ટકા ટેરિફ લાદવાનો પ્રસ્તાવ મૂક્યો છે. અમેરિકાએ જણાવ્યું છે કે આ રકમનો ઉપયોગ પ્રદેશમાં સુરક્ષા કામગીરી હાથ ધરવા અને જહાજોના સુરક્ષિત માર્ગને સુનિશ્ચિત કરવાના ખર્ચને આવરી લેવા માટે કરવામાં આવશે.
હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાં ટેરિફ લાદવાની અમેરિકાની જાહેરાત પર ઈરાને આકરી પ્રતિક્રિયા આપી. ઈરાનના વિદેશ પ્રધાન અબ્બાસ અરાઘચીએ જણાવ્યું હતું કે હોર્મુઝ સ્ટ્રેટની સુરક્ષાની જવાબદારી અમેરિકાની નહીં, પણ ઈરાનની છે. સોશિયલ મીડિયા પર તેમણે કટાક્ષમાં લખ્યું, “ઈરાન હંમેશા હોર્મુઝ સ્ટ્રેટનો રક્ષક રહ્યો છે અને હંમેશા રહેશે. ૨૦ ટકા ટેરિફ ચોક્કસપણે અતિશય છે. અમે યોગ્ય વ્યવસ્થા કરીશું.” ઈરાને અમેરિકાના આ પગલાને એકપક્ષીય નિર્ણય ગણાવ્યો અને કહ્યું કે તેને હોર્મુઝ સ્ટ્રેટનું રક્ષણ અને નિયંત્રણ કરવાનો ઐતિહાસિક અને કાનૂની અધિકાર છે.
યુએસ અને ઈરાન વચ્ચે વધતા નિવેદનબાજી અને લશ્કરી કાર્યવાહીથી ગલ્ફ ક્ષેત્રમાં તણાવ વધુ વધ્યો છે. હોર્મુઝ વિશ્વના સૌથી મહત્વપૂર્ણ દરિયાઈ માર્ગોમાંનો એક છે, જે નોંધપાત્ર પ્રમાણમાં તેલ અને ગેસ વહન કરે છે. પરિણામે, બંને દેશોના આ પ્રદેશને નિયંત્રિત કરવાના દાવા વૈશ્વિક ઊર્જા સુરક્ષા માટે ચિંતાનો વિષય બની ગયા છે. વર્તમાન પરિસ્થિતિમાં, અમેરિકા અને ઈરાન બંને હોર્મુઝ સ્ટ્રેટની સુરક્ષા અને સંચાલનની જવાબદારી દાવો કરી રહ્યા છે, જેના કારણે પ્રાદેશિક સંઘર્ષ વધુ વધવાની શક્યતા વધી ગઈ છે.
ઈરાનની સંસદની રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા સમિતિના વડા ઈબ્રાહિમ અઝીઝીએ જણાવ્યું છે કે હોર્મુઝ સ્ટ્રેટની સુરક્ષા અને સંચાલન અંગે “હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ અને પર્સિયન ગલ્ફની સુરક્ષા અને ટકાઉ પ્રગતિ માટે વ્યૂહાત્મક કાર્યવાહી” નામનું બિલ ઔપચારિક રીતે સંસદમાં રજૂ કરવામાં આવ્યું છે. તેમણે સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ ઠ પર લખ્યું છે કે આ પગલું યુએસ ડ્રોનને તોડી પાડવાની સાથે સુસંગત છે. અઝીઝીએ કહ્યું કે ઈરાન તેની “લાલ રેખાઓ”, ખાસ કરીને હોર્મુઝ સ્ટ્રેટના સંચાલન અંગે સંપૂર્ણપણે પ્રતિબદ્ધ છે. તેમણે આને પ્રથમ પગલું ગણાવ્યું અને સંકેત આપ્યો કે ભવિષ્યમાં આ દિશામાં વધુ પગલાં લેવામાં આવશે.
લેબનોનના રાષ્ટ્રપતિ જોસેફ આઉને ગલ્ફ દેશો અને જોર્ડન પર તાજેતરના હુમલાઓની સખત નિંદા કરી, તેમને આ ક્ષેત્રની સુરક્ષા અને સ્થિરતાને નબળી પાડવાનું કાવતરું ગણાવ્યું. એક નિવેદનમાં, તેમણે ખાસ કરીને સાઉદી અરેબિયા પર તાજેતરના હુમલાને “ખૂબ જ દુઃખદ” ગણાવ્યું, અને કહ્યું કે આવી પ્રતિકૂળ ક્રિયાઓ માત્ર સાઉદી અરેબિયા અને અન્ય અસરગ્રસ્ત દેશોની સાર્વભૌમત્વ અને સુરક્ષાને જ લક્ષ્ય બનાવતી નથી, પરંતુ સમગ્ર આરબ ગલ્ફ ક્ષેત્રને સતત તણાવ અને અસ્થિરતામાં રાખવાનો પ્રયાસ કરે છે. રાષ્ટ્રપતિ આઉને કહ્યું કે આવી ક્રિયાઓ એવી શક્તિઓના એજન્ડાનો ભાગ છે જે આરબ દેશો અને તેમના લોકોના હિતમાં નથી. તેમણે સાઉદી અરેબિયા, બધા ગલ્ફ દેશો અને જોર્ડન પ્રત્યે લેબનોનની સંપૂર્ણ એકતા અને સરકારી અને જાહેર સ્તરે સમર્થન વ્યક્ત કર્યું.
હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાં વેપારી જહાજો પર તાજેતરમાં થયેલા હુમલા બાદ કડક વલણ અપનાવતા, ભારતે ઈરાનના ડેપ્યુટી ચીફ ઓફ મિશન મોહમ્મદ જાવદ હુસેનીને સમન્સ પાઠવ્યા. મંગળવારે દિલ્હીમાં વિદેશ મંત્રાલય પહોંચ્યા બાદ ઈરાની રાજદ્વારી રવાના થયા. એક દિવસ પહેલા, હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાં તેલ ટેન્કરો પર ઈરાની હુમલામાં એક ભારતીય નાવિકનું મોત થયું હતું અને છ અન્ય ઘાયલ થયા હતા. આ ઘટના બાદ, ભારતે ઈરાની પક્ષ સમક્ષ ગંભીર ચિંતા વ્યક્ત કરી અને જવાબો માંગ્યા.
