New Delhi,તા.૨૮
ન્યાય મેળવવાનું હવે લદ્દાખના પર્વતીય અને દુર્ગમ વિસ્તારોમાં રહેતા સામાન્ય નાગરિકો અને અરજદારો માટે ખૂબ સરળ અને સુલભ બનશે. એક મહત્વપૂર્ણ પગલામાં, રાષ્ટ્રપતિ દ્રૌપદી મુર્મુએ કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશ લદ્દાખમાં જમ્મુ અને કાશ્મીર અને લદ્દાખની સામાન્ય હાઇકોર્ટની નિયમિત બેન્ચની સ્થાપનાનો માર્ગ મોકળો કર્યો છે.રાષ્ટ્રપતિ દ્વારા જારી કરાયેલ આ નવો નિયમન, લદ્દાખના અરજદારોને સુનાવણી માટે શ્રીનગર અથવા જમ્મુ જવાથી નોંધપાત્ર રીતે રાહત આપશે. આ નિર્ણય માત્ર ન્યાયિક સુલભતા તરફ એક મુખ્ય વહીવટી પરિવર્તનને ચિહ્નિત કરે છે, પરંતુ દૂરના સરહદી વિસ્તારોના રહેવાસીઓને તેમના અધિકારોના રક્ષણ અને કાનૂની સશક્તિકરણની મજબૂત ખાતરી પણ આપે છે.
રાષ્ટ્રપતિએ “લદ્દાખનો કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશ (જમ્મુ અને કાશ્મીરની હાઇકોર્ટની બેન્ચની બેઠક, અને લદ્દાખમાં લદ્દાખ) નિયમનો, ૨૦૨૬” ને મંજૂરી આપી છે. આ નિયમન બંધારણની કલમ ૨૪૦ અને જમ્મુ અને કાશ્મીર પુનર્ગઠન અધિનિયમ, ૨૦૧૯ ની કલમ ૫૮(૨) હેઠળ જારી કરવામાં આવ્યું હતું. આ નિયમન લદ્દાખમાં સામાન્ય હાઇકોર્ટની બેન્ચ માટે કાનૂની માળખું પૂરું પાડે છે.
આ મુજબ, હાઇકોર્ટના ન્યાયાધીશો અને બેન્ચ લદ્દાખમાં કોઈપણ જગ્યાએ બેસી શકે છે. આ સ્થાન લદ્દાખના લેફ્ટનન્ટ ગવર્નરની મંજૂરીથી ચીફ જસ્ટિસ દ્વારા નક્કી કરવામાં આવશે. જોકે, હાઈકોર્ટની હાલની મુખ્ય બેન્ચમાં કોઈ ફેરફાર થશે નહીં. ચીફ જસ્ટિસ પાસે લદ્દાખ સંબંધિત કોઈપણ કેસની સુનાવણી શ્રીનગર અથવા જમ્મુમાં કરવાનો નિર્દેશ આપવાની પણ સત્તા હશે.
રાષ્ટ્રપતિએ બંધારણની કલમ ૨૪૦ હેઠળ તેમની વિશિષ્ટ બંધારણીય સત્તાનો ઉપયોગ કર્યો. આ કલમ રાષ્ટ્રપતિને ચોક્કસ કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોની શાંતિ, પ્રગતિ અને સુશાસન માટે નિયમો બનાવવાની સત્તા આપે છે. જમ્મુ અને કાશ્મીર પુનર્ગઠન અધિનિયમ, ૨૦૧૯, કલમ ૨૪૦ સાથે મળીને, લદ્દાખના સંદર્ભમાં આવા નિયમો માટે બંધારણીય અને વૈધાનિક આધાર પૂરો પાડે છે. કલમ ૨૪૦ હેઠળ સત્તાનો ઉપયોગ કરવા માટે સંસદને રજામાં રાખવાની જરૂર નથી. આ બંધારણની કલમ ૧૨૩ હેઠળ રાષ્ટ્રપતિના વટહુકમથી અલગ છે.
આ નિયમન એક મહત્વપૂર્ણ કાનૂની માળખું છે જે લદ્દાખમાં ન્યાયિક વ્યવસ્થાને મજબૂત બનાવશે. કાયદાકીય સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર, કલમ ૨૪૦ હેઠળ, નિયમન જારી કરતા પહેલા સંસદને મુલતવી રાખવાની જરૂર નથી. જો કે, આ નિયમન ચોક્કસ તારીખથી અમલમાં આવશે. આ તારીખ લદ્દાખના કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશના વહીવટકર્તા દ્વારા સત્તાવાર ગેઝેટ સૂચના દ્વારા નિર્દિષ્ટ કરવામાં આવશે. આ પગલાથી લદ્દાખના લોકોને તેમના કેસોમાં સુનાવણી માટે દૂરના સ્થળોએ મુસાફરી કરવાની ઝંઝટમાંથી બચાવી શકાશે.
લદ્દાખ એક દૂરસ્થ અને પર્વતીય પ્રદેશ છે, જ્યાં રહેવાસીઓને અગાઉ ન્યાય માટે જમ્મુ અથવા શ્રીનગર જવું પડતું હતું. આ નિયમન સ્થાનિક રીતે હાઇકોર્ટ બેન્ચ ઉપલબ્ધ કરાવશે. આ ન્યાયિક પ્રક્રિયાને વધુ સુલભ અને કાર્યક્ષમ બનાવશે. સ્થાનિક લોકોને કાનૂની સહાય મેળવવામાં સરળતા રહેશે. આ પગલું કેન્દ્ર સરકારની “સબકા સાથ, સબકા વિકાસ, સબકા વિશ્વાસ” ની નીતિ સાથે સુસંગત છે. તે લદ્દાખમાં સુશાસન અને વિકાસને પ્રોત્સાહન આપવામાં મદદ કરશે.
