Prayagraj,તા.31
વૈષ્ણવ પરંપરાનાં તપસ્વીઓ વસંત પંચમીથી કુંભમાં પરંપરાગત મુશ્કેલ સાધના શરૂ કરશે. આ માટેની તૈયારીઓ ખાક ચોકમાં શરૂ થઈ છે. આ સમયે, લગભગ ત્રણસો અને પચાસ તપસ્વી, ધુની સાધનાની ખપ્પર તપસ્યા કરશે. આ તપસ્યા અંતિમ શ્રેણીની છે. તેનાં આધારે, સાધુઓની વરિષ્ઠતા નિશ્ચિત છે.
વૈષ્ણવ પરંપરામાં શ્રીસંપ્રદાયમાં ધુના સાધના સૌથી મોટી તપસ્યા માનવામાં આવે છે. પંચાંગ મુજબ, આ તપસ્યા શરૂ થાય છે. ત્યાગી આશ્રમના પરમાત્મા દાસે જણાવ્યું હતું કે આ તપશ્ચર્યા સૂર્ય ઉત્તરાયનના શુક્લા પક્ષથી શરૂ કરવામાં આવે છે. તપસ્યા પહેલાં, સાધક નિરાજાલી વ્રત કરે છે. આ પછી ધૂનામા બેસી જાય છે.
છ તબક્કામાં તપસ્યા પૂર્ણ થાય છે. આ છ તબક્કામાં, પંચ, સપ્ત, દ્વાદશ, ચૌરાસી કોટી અને ખપ્પર શ્રેણી હોય છે. દરેક કેટેગરી ત્રણ વર્ષમાં પૂર્ણ થાય છે. આ રીતે તપસ્યા પૂર્ણ કરવામાં 18 વર્ષ લાગે છે.
દિગ્બર અખાડાના સિતારામ દાસ કહે છે કે તમામ છ કેટેગરીમાં તપશ્ચર્યાની જુદી જુદી રીતો છે. પ્રારંભિક પંચ કેટેગરી છે. સાધુ પાસેથી દીક્ષા લીધાં પછી, આ તેમની પ્રારંભિક તપસ્યા છે. આમાં, સાધકોએ પાંચ સ્થળોએ આગ લગાવી અને તેની ગરમીની વચ્ચે બેસીને તપસ્યા કરવાની હોય છે.
બીજી કેટેગરીમાં, સાત સ્થળોએ આગને લગાવીને તપસ્યા કરવાની હોય છે. એ જ રીતે, દ્વાદશ કેટેગરીમાં 12 સ્થાનો, 84 કેટેગરીમાં 84 સ્થાનો પર અને કોટી કેટેગરીમાં સેંકડો સ્થળોએ આગ લગાડી ગરમીમાં બેસીને તપસ્યા કરવી પડે છે.
ખપ્પર કેટેગરીની તપસ્યા સૌથી મુશ્કેલ હોય છે. પરમાત્મા દાસ અનુસાર, આ તપસ્યામાં માથાનાં ઉપરનાં વાસણમાં આગ સળગાવવામાં આવે છે. તેની ગરમીમાં, સાધકને દરરોજ 6 થી 16 કલાક તપસ્યા કરવી પડે છે. તે વસંતથી ગંગા દશેરા સુધી ચાલે છે. આ ક્રમ ત્રણ વર્ષ સુધી ચાલે છે. તેની સમાપ્તિ પછી, સાધકની 18 વર્ષની લાંબી તપસ્યા સંપૂર્ણ માનવામાં આવે છે.
તેમનું કહેવું છે કે, તેની તૈયારીઓ અખાડા, આશ્રમ સહિત ખાલસામાં શરૂ થઈ ગઈ છે. દિગંબર, નિર્મોહી અને નિર્વાણી સહિત ખાક ચોકમાં લગભગ સાડા ત્રણસો તપસ્વીઓ આ મુશ્કેલ તપસ્યા કરશે જ્યારે અન્ય સાધકો તેમનાં અન્ય તબક્કાઓ માટે તપસ્યા કરશે.
વરિષ્ઠતા તબક્કાની સમાપ્તિ સાથે નક્કી કરવામાં આવે છે
ખાક ચોકના તપસ્વીઓમાં આ પ્રથા સાથે, તેમની વરિષ્ઠતા પણ સંત સમાજમાં નિર્ણય લેવામાં આવે છે. બધાં સાધકો મહાકુંભ સાથે તેમની તપસ્યા શરૂ કરે છે. તેઓ પંચ ધુનાથી શરૂ થાય છે. એ જ રીતે, જ્યારે ખપ્પર કેટેગરી ’આવે છે ત્યારે ખપ્પર કેટેગરીના સાધકને સૌથી વરિષ્ઠ માનવામાં આવે છે.
