New Delhi,તા.16
ભારતમાં રશિયાના રાજદૂત ડેનિસ અલીપોવે ભારત અને રશિયાની વ્યૂહાત્મક ભાગીદારી, રક્ષા સહયોગ, ઊર્જા સુરક્ષા અને વૈશ્વિક ભૂ-રાજનીતિ પર ખુલ્લેઆમ વાત કરી છે. તેમણે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે બંને દેશો વચ્ચેના સંબંધો સતત મજબૂત થઈ રહ્યા છે અને રશિયા, ભારતની વધતી વૈશ્વિક ભૂમિકાને પૂરેપૂરું સમર્થન આપે છે.
મીડિયા સાથે વાતચીતમાં રાજદૂત અલીપોવે જણાવ્યું કે બંને દેશો વચ્ચે ઉચ્ચ સ્તરીય સંપર્કોનો સિલસિલો ચાલુ રહેશે. રશિયાને આશા છે કે સપ્ટેમ્બર 2026માં ભારતની અધ્યક્ષતામાં થનાર બ્રિક્સ શિખર સંમેલનમાં ભાગ લેવા માટે રશિયાના રાષ્ટ્રપતિ વ્લાદિમીર પુતિન પોતે ભારતનો પ્રવાસ કરશે. રશિયાએ BRICS માટે ભારતની પ્રાથમિકતાઓને પોતાનું પૂર્ણ સમર્થન આપ્યું છે.
ગત વર્ષે ડિસેમ્બરમાં રાષ્ટ્રપતિ પુતિનના ભારત પ્રવાસ પછી, હવે રશિયા આ વર્ષે ભારતીય વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીનું રશિયામાં સ્વાગત કરવાની તૈયારી કરી રહ્યું છે. આ માટે વાતચીત ચાલી રહી છે.
રક્ષા સહયોગઃ S-400 અને નવી તકનીક
ભારત અને રશિયા વચ્ચે રક્ષા સંબંધો ઐતિહાસિક રીતે મજબૂત રહ્યા છે, જેના પર રાજદૂતે મહત્વપૂર્ણ અપડેટ આપ્યા છે. ઇન્ટરવ્યુમાં અલીપોવે પુષ્ટિ કરી છે કે S-400 વાયુ રક્ષા પ્રણાલીની કેટલીક બાકી ખેપ જલદી જ ભારતને સોંપી દેવામાં આવશે. આ માટે પારસ્પરિક સહમતિથી નક્કી કરાયેલી સમયમર્યાદાનું પાલન કરવામાં આવી રહ્યું છે.
તેમણે ભારત અને રશિયા દ્વારા સાથે મળીને બનાવવામાં આવતી `બ્રહ્મોસ’ મિસાઇલ અને `AK-203′ અસોલ્ટ રાઇફલને પારસ્પરિક સહયોગનું શ્રેષ્ઠ અને સફળ ઉદાહરણ ગણાવ્યું છે.
તેમણે એ પણ પુષ્ટિ કરી છે કે ભારતે રશિયાના પાંચમી પેઢીના લડાકુ વિમાન જઞ-57માં રસ દાખવ્યો છે. તેમ છતાં, પશ્ચિમી દેશોની નજરથી બચવા માટે તેમણે અન્ય રક્ષા સોદાઓની માહિતીને ગુપ્ત રાખવાની વાત કરી છે.
ઊર્જા સુરક્ષા અને પશ્ચિમી દેશોના હસ્તક્ષેપ
ઊર્જાના ક્ષેત્રમાં રશિયા ભારતનો એક મુખ્ય ભાગીદાર બનીને ઉભર્યું છે. અલીપોવે ભારપૂર્વક કહ્યું છે કે ભૂ-રાજનીતિક ઉથલપાથલ અને પશ્ચિમ એશિયાના તણાવ છતાં, રશિયા ભારતની જરૂરિયાત પ્રમાણે કાચા તેલ અને LPGની આપૂર્તિ કરવા માટે પૂરેપૂરું તૈયાર છે.
તેમણે અમેરિકા અને યુરોપીયન દેશોને `અવિશ્વસનીય ભાગીદાર’ ગણાવ્યા છે. તેમણે કહ્યું કે ટેરિફ અને પ્રતિબંધોની ધમકીઓ આપીને અમેરિકા ભારત-રશિયાના દ્વિપક્ષીય સંબંધોમાં હસ્તક્ષેપ કરવા અને હાનિકારક ભૂમિકા ભજવવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યું છે. તેમણે આશ્વાસન આપ્યું કે રશિયા ભારતને જરૂર પ્રમાણે ઇંધણનું નિકાસ કરતું રહેશે.
જ્યારે તેમની પાસે પૂછવામાં આવ્યું કે વર્તમાનમાં આની સ્થિતિ શું છે? ભારતે રશિયાથી કેટલી ઊર્જા આયાત કરી છે- ખાસ કરીને છેલ્લા એક મહિનામાં, પશ્ચિમ એશિયામાં ચાલી રહેલા યુદ્ધની પૃષ્ઠભૂમિમાં? તો તેમણે કહ્યું,
`મને લાગે છે કે હવે આંકડા ઉપલબ્ધ થઈ ગયા છે. પછીથી, કદાચ અમારી પાસે વધુ વિગતવાર માહિતી હશે. અત્યાર સુધી, જે મેં જોયું છે તે પ્રમાણે આપૂર્તિમાં ઘણો વધારો થયો છે. પરંતુ હું આ વાત પર ભાર મૂકવા માંગું છું કે અમે અમારી સ્થિતિ અને પ્રતિબદ્ધતા અંગે હંમેશા એકસરખા રહ્યા છીએ.
અમે હંમેશા એ જ કહ્યું છે કે અમે ભૂ-રાજનીતિક ઘટનાક્રમની પરવા કર્યા વિના ભારતને તેલ આપવા તૈયાર છીએ. અમારો દૃષ્ટિકોણ હંમેશા આ જ રહ્યો છે. વાસ્તવમાં, ભારતને જેટલું તેલ જરૂરી છે, અમે એટલું તેલ આપવા તૈયાર છીએ. અમે LPG આપૂર્તિ પર પણ વાતચીત કરીએ છીએ, તેથી અમે એટલી આપૂર્તિ કરવા તૈયાર છીએ, જેટલી ભારત લેવા તૈયાર છે.
અમારી સામે જે અવરોધો છે, જેમ કે ટેરિફની ધમકીઓ, સેકન્ડરી પ્રતિબંધો, અથવા જે પણ તમે જાણો છો, આ અવરોધો માત્ર એ જ દર્શાવે છે કે અમારા દ્વિપક્ષીય સંબંધો અને યુરોપના મામલામાં અમેરિકા કેટલી નુકસાનકારક ભૂમિકા ભજવી રહ્યું છે.
તેથી આ દૃષ્ટિકોણથી, હું કહીશ કે અમે એક વિશ્વસનીય ભાગીદાર રહ્યા છીએ- જે એક સત્ય છે અને ભારત સાથે વેપાર અંગે અમારો દૃષ્ટિકોણ હંમેશા એકસરખો રહ્યો છે. આ પૃષ્ઠભૂમિમાં, અમેરિકા અને યુરોપે પોતાને પૂરેપૂરા અવિશ્વસનીય ભાગીદાર સાબિત કર્યા છે.’
પશ્ચિમ એશિયાનું યુદ્ધ અને ઈરાન પર રશિયાનું વલણ
પશ્ચિમમ એશિયામાં ચાલી રહેલા સંઘર્ષ અને ઈરાન-ઇઝરાયેલ-અમેરિકા વચ્ચેના તણાવ પર રશિયાએ પોતાનું વલણ સ્પષ્ટ કર્યું છે. અલીપોવે અમેરિકા અને ઇઝરાયેલ દ્વારા ઈરાન પર કરવામાં આવેલા હુમલાને `નિઃસ્વાર્થ આક્રમકતા’ અને આંતરરાષ્ટ્રીય કાયદાનું ઉલ્લંઘન ગણાવ્યું છે.
તેમણે સ્પષ્ટ કર્યું કે ઈરાનને પોતાના અસ્તિત્વનો અને શાંતિપૂર્ણ નાગરિક પરમાણુ ઊર્જાનો પૂર્ણ અધિકાર છે. તેમણે કહ્યું કે માત્ર યુદ્ધવિરામ જ પૂરતું નથી, પરંતુ લાંબા ગાળાના કૂટનીતિક સમાધાનની જરૂર છે. મધ્ય પૂર્વની અસ્થિરતાનો સીધો અસર વૈશ્વિક ઊર્જા બજારો અને રશિયાના રાષ્ટ્રીય હિતો પર પડે છે.
100 અરબ ડોલરનું વેપાર લક્ષ્ય અને રાષ્ટ્રીય ચલણનો ઉપયોગ
આર્થિક મોર્ચે બંને દેશો એક નવા મુકામ તરફ આગળ વધી રહ્યા છે. અલીપોવે ભારત-રશિયા વચ્ચે 100 અરબ ડોલરના દ્વિપક્ષીય વેપારના લક્ષ્યને વાસ્તવિક ગણાવ્યું છે. વર્તમાનમાં તેલ આયાતને કારણે વેપાર ઘટાડો ભારતની તરફ છે.
તેને સંતુલિત કરવા માટે રશિયા ઇચ્છે છે કે ભારતમાંથી કૃષિ ઉત્પાદનો, મશીનરી, હાઇ-ટેક ઉત્પાદનો અને ઘરગથ્થુ સામાનનો નિકાસ રશિયામાં વધે. તાજેતરમાં રશિયન ઉપ-વડાપ્રધાન ડેનિસ મન્તુરોવના ભારત પ્રવાસ દરમિયાન વિદેશ મંત્રી એસ. જયશંકર સાથે આ અંગે વિસ્તૃત ચર્ચા થઈ હતી.
અમેરિકી પ્રતિબંધોને બાયપાસ કરીને, ભારત અને રશિયા વચ્ચે 95% વેપાર હવે રાષ્ટ્રીય ચલણોમાં થઈ રહ્યો છે. આ માટે નાણાકીય તંત્ર સ્થાપિત કરી લેવામાં આવ્યા છે અને તેને વધુ સરળ બનાવવા પર કામ ચાલી રહ્યું છે.
