New Delhi,તા.01
જ્યારે વિશ્વની બે સૌથી મોટી રમતગમતની ઘટનાઓની વાત આવે છે, ત્યારે ઓલિમ્પિક્સ અને ફૂટબોલ વર્લ્ડ કપ યાદ આવે છે. લાંબા સમયથી, ઓલિમ્પિક્સને “પૃથ્વી પરનો સૌથી અદ્ભુત શો” કહેવામાં આવતો હતો, પરંતુ હવે ચિત્ર બદલાઈ ગયું છે. FIFA 2026 વર્લ્ડ કપ આવકમાં ઓલિમ્પિક્સને પાછળ છોડીને નવી “નંબર વન” રમતગમતની ઇવેન્ટ બની ગયો છે.
નાણાકીય સરખામણી કરીએ તો, 2024 પેરિસ ઓલિમ્પિક્સે કુલ આશરે 5.24 બિલિયન (લગભગ રૂ. 44,000 કરોડ) ની આવક મેળવી હતી. દરમિયાન, FIFA ના તાજેતરના નાણાકીય અહેવાલમાં દાવો કરવામાં આવ્યો છે કે 2026 વર્લ્ડ કપ ચાર વર્ષના ચક્ર (2023-26) દરમિયાન 13 બિલિયન ડોલર (આશરે રૂ.1.09 લાખ કરોડ) ની કમાણી કરી.
આનો અર્થ એ થયો કે, એક જ ફૂટબોલ ઇવેન્ટ ઓલિમ્પિકની આવક કરતાં બમણાથી વધુ આવક કરવાના માર્ગ પર છે. FIFA પ્રમુખ ગિયાની ઇન્ફન્ટિનોના નેતૃત્વમાં ફૂટબોલ કોમર્શિયલ ટીમ દ્વારા કરવામાં આવેલ કાર્ય અવિશ્વસનીય છે.
2010ના દક્ષિણ આફ્રિકા વર્લ્ડ કપ સુધી સ્થિતિ એવી હતી કે ફૂટબોલ ઓલિમ્પિકથી પાછળ રહી ગયું હતું. વર્લ્ડ કપની આવક 4.19 બિલિયન (આશરે રૂ.35,000 કરોડ) હતી, જ્યારે લંડન 2012 ઓલિમ્પિકે 3.23 બિલિયન (આશરે રૂ.27,000 કરોડ) કમાણી કરી હતી.
બજાર જેણે ભાગ્ય બદલી નાખ્યું
FIFA એ આ વખતે ટુર્નામેન્ટને યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ, મેક્સિકો અને કેનેડામાં ખસેડવાનો નિર્ણય લીધો. રશિયામાં 2018 ના વર્લ્ડ કપ અને કતારમાં 2022 ના આવૃત્તિ વચ્ચે આવકમાં 18% નો વધારો થયો હતો, પરંતુ આ વખતે, 2026 ના અંત સુધીમાં તેમાં 73% નો જંગી વધારો થવાનો અંદાજ છે.
આ પાછળનું સૌથી મોટું કારણ અમેરિકન બજાર છે. તેની ખરીદ શક્તિ અને રમતગમત પ્રત્યેના જુસ્સાને કારણે FIFAનો નફો આસમાને પહોંચ્યો છે. યુએસમાં, રમતગમત માત્ર એક રમત નથી, પરંતુ મનોરંજન ઉદ્યોગનો એક ભાગ છે. ટિકિટના ભાવ ઊંચા છે, કોર્પોરેટ સ્પોન્સરશિપ મજબૂત છે, અને પ્રસારણ અધિકારો નોંધપાત્ર આવક ઊભી કરે છે.
આવકના ત્રણ મુખ્ય સ્ત્રોત
1.પ્રસારણ અધિકારો : ટીવી રાઇટ્સનું વેચાણ ફિફાની સૌથી મોટી સંપત્તિ છે. ટીમોની સંખ્યા 32 થી 48 અને મેચોની સંખ્યા 64 થી 104 કરીને, ફિફા પાસે હવે વેચવા માટે 73% વધુ કન્ટેેન્ટ છે.
2.ટિકિટ અને હોસ્ટિંગ : કતારમાં મેચના દિવસોથી મળેલા 950 મિલિયન (લગભગ રૂ. 8,000 કરોડ) ની સરખામણીમાં, આ વખતે 3 બિલિયન (લગભગ રૂ. 25,000 કરોડ) ફક્ત ટિકિટ અને VIP આતિથ્યથી આવવાની ધારણા છે.
3.સ્પોન્સરશિપ : એડિડાસ, અરામકો અને કોકા-કોલા જેવી દિગ્ગજો સાથે 16 વૈશ્વિક ભાગીદાર સોદાઓ ફિફાના ભંડોળમાં 2.7 બિલિયન (લગભગ
રૂ. 22,500 કરોડ)નો રેકોર્ડ ઉમેરો કરશે.
મેટલાઈફ સ્ટેડિયમ 2026 ફિફા વર્લ્ડ કપ ફાઇનલનું આયોજન કરશે. વર્લ્ડ કપ દરમિયાન તેનું નામ બદલીને “ન્યૂ યોર્ક-ન્યૂ જર્સી સ્ટેડિયમ” રાખવામાં આવશે. ગયા વર્ષે, ચેલ્સી અને પીએસજી વચ્ચે ક્લબ વર્લ્ડ કપ ફાઇનલ પણ અહીં રમાઈ હતી.
