નવાબી સમયમાં સરકાર તરફથી દશેરાએ તે કાળમાં શમીવૃક્ષ પૂજન થતું
રિપોર્ટર ભાસ્કર વૈધ
Somnath
પ્રજા સુરક્ષાના મહત્વના અને સંકટ સમયે પ્રજાનું અને સ્વ રક્ષણ કરતા સલામતી તંત્રના સદાય અડીખમ સાથીદાર એવા પોલીસ શસ્ત્રોનું ગુજરાત પોલીસ દ્વારા વિધીવત દશેરાએ પૂજન કરવાની જળવાય છે પરંપરા પ્રભાસ – પાટણ વિજયા દસમી એટલે અશુભ તત્વો ઉપર શુભ તત્વોનો વિજય એવા આ મહાપર્વની અનેક યાદો પ્રાચીન પરંપરામાં જળવાઈ છે
અતિતની યથા સ્મૃતિ મુજબ નવાબી શાસનમાં દશેરાના પર્વની બપોરે તાત્કાલીન વહીવટદાર અને તેનો સ્ટાફ- ઢોલ નગારા અને શરણાઈથી સૂરાવલીઓ સાથે પ્રભાસના વાડી વિસ્તાર ડોશી આમે જતો ત્યાં શમીના વૃક્ષ પાસે સરકાર હસ્તકના હથિયારોની પવિત્ર વેદમંત્રોચ્ચાર અને પૂજાપાઠ આરતી સાથે વિધીવત રીતે શસ્ત્ર પૂજા કરવામાં આવતી હતી અને તે પૂજામાં વહીવટદાર જાતે બેસતા
ગીર – Somnathમાં તે કાળની માન્યતા મુજબ ‘‘મહાભારતકાળમાં પાંડવોને જ્યારે ગુપ્ત વનવાસ મળ્યો હતો ત્યારે તેઓએ પોતાના આયુધો શમી વૃક્ષમાં છુપાવી ગુપ્તવાસમાં ગયા હતા અને વિજયા પ્રગટ થઈ પોતાના શસ્ત્રો પરત મેળવ્યા હતાં આ સંબંધિત વાતો પ્રભાસના વિદ્વવાન નાનુભાઈ પ્રરછકના પુસ્તક સંચયમાં સચવાયેલી છે સોમનાથના ઇતિહાસ રુચિ ધરાવનારા ભાસ્કર વૈધ કહે છે ‘‘સોમનાથ ખાતે તારીખ ૩, ૪ જાન્યુઆરી ૨૦૦૯ ના રોજ સૌરાષ્ટ્ર – કચ્છ ઇતિહાસ પરિષદમાંના ૧૬માં જ્ઞાનસત્રમાં જૂનાગઢના ઇતિહાસકાર નૌતમભાઈ દવે એ જણાવેલ હતું કે ‘‘દશેરાના દિવસે શસ્ત્ર – – પૂજન તથા શમી પૂજન થતું અને છેલ્લા નવાબ સાહેબના પાટવી કુંવર પ્રિન્સ દિલાવર ખાનજી દશેરા સ્વારી તથા પૂજનમાં ભાગ લેતા અને જુનાગઢ થી ૯ કિલોમીટર દૂર આવેલા ધાર્મિક સ્થળ કોયલી મઠ ત્યાં ગયેલા ૧૯૪૭ માં ૨૪ ઓક્ટોબર દશેરા પૂજન માટે જૂનાગઢ રાજપુરોહિત શંભુ જોશી નવાબ સાહેબના સરદાર બાદ પેલેસ પહોંચ્યા ત્યાં તેમણે જણાવેલ કે ‘‘સરકાર જરૂરી કામ સબબ બહાર ગયેલ છે‘‘ જેથી દશેરા પૂજન કરાવ્યા વિના પાછા ફરેલ એટલે કે તારીખ ૨૪ – ૧૦ – ૧૯૪૭ ના રોજ દશેરા દિવસે છેલ્લા નવાબ મહોબતખાનજી કરાંચી પહોંચી ચૂક્યા હતા
રામાયણ ટી.વી. સિરિયલના અભિનેતા રાવણ – લંકેશે સોમનાથ મહાદેવ સમક્ષ શિવસ્ત્રોત્ર – તાંડવ ગાઈ ધન્ય બનેલ છે રામાનંદ સાગરની પ્રખ્યાત ટી.વી. સીરીયલ ‘‘રામાયણ‘‘ માં લંકેશનું પાત્ર ભજવતા અરવિંદ ત્રિવેદી ૧૯૮૯ માં સોમનાથ આવ્યા હતા અને મહાદેવ સમક્ષ દયાન્સ્થ થઈ ભાવવિભોર સહ શિવસ્તોત્ર તાંડવ ગાઈ ભક્તિમય બન્યા હતા તે સમયે મંદિરમાં હાજર રહેલા ટ્રસ્ટના સુરૂભા જાડેજા હાજર હતા તેને બોલાવી ખભે હાથ મૂકી શુભેચ્છા – આશીર્વાદ આપ્યા હતા ટ્રસ્ટની વ્યવસ્થાની પ્રશંસા કરી હતી
સોમનાથના ભાસ્કર વૈધ કહે છે એક માન્યતા મુજબ રાવણ શિવ ભક્ત હતો અને ત્રેતાયુગમાં રાવણે રૂપાનું સોમનાથ મંદિર બંધાવ્યું હતું. શમી – ખીજડા વૃક્ષ હાલ પણ સોમનાથ પાસેના ગોરખમઢી ગામે જોવા મળે છે તેમજ દીવ તથા પોરબંદરમાં પણ હોવાનું કહેવાય છે
પ્રતિ દશેરાએ ગુજરાત પોલીસ – સોમનાથ સુરક્ષા પોલીસ જિલ્લા મથકે શસ્ત્રોકત રીતે પ્રજાની સુરક્ષાના અને પોતાનું રક્ષણ કરતા અડીખમ સાથીદાર એવા શસ્ત્રોનું વિધિવત્? રીતે પૂજન કરવામાં આવે છે જેમાં ખાસ પંડિતને બોલાવી શસ્ત્રોને મંત્રોચ્ચાર સાથે ચંદન – પુષ્પ ફૂલહાર કરી દશેરાએ સ્ટાફ પારિવારીક ભાવનાથી એકત્ર થઈ પૂજન વિધિ પૂર્ણ કરે છે જેમાં પોલીસ સ્ટાફ ઉપસ્થિત રહે છે.
