New Delhi,તા.05
ગુજરાત સરકારે સુપ્રીમ કોર્ટ સમક્ષ સુઓ મોટુ રિટ પિટિશન “In Re: City Hounded by Strays, Kids Pay Price.”ના સંદર્ભમાં એક વિગતવાર પાલન સોગંદનામું (Compliance Affidavit) દાખલ કર્યું છે. આ સોગંદનામું કોર્ટના ઓગસ્ટ ૧૧ અને ઓગસ્ટ ૨૨, ૨૦૨૫ના આદેશોના અનુસંધાનમાં રજૂ કરવામાં આવ્યું છે, જેમાં એનિમલ બર્થ કંટ્રોલ (ABC) નિયમો, ૨૦૨૩ના અમલ અને રખડતા શ્વાનોના ત્રાસને નિયંત્રિત કરવા તેમજ પશુ કલ્યાણ સુનિશ્ચિત કરવા માટે રાજ્ય દ્વારા લેવાયેલા પગલાંની રૂપરેખા આપવામાં આવી છે.
વિલંબ બદલ બિનશરતી માફી અને સંકલન સમિતિ
રાજ્ય સરકારે સોગંદનામું રજૂ કરવામાં થયેલા વિલંબ બદલ બિનશરતી માફી માગી છે. સરકારે આ વિલંબનું કારણ વિવિધ વિભાગો અને શહેરી સ્થાનિક સંસ્થાઓ (ULBs) વચ્ચેના પ્રક્રિયાગત સંકલન અને સમગ્ર રાજ્યની ULBs પાસેથી ડેટા એકત્રિત કરવા અને તેની ચકાસણીમાં લાગેલા સમયને આપ્યું છે, અને સ્પષ્ટતા કરી છે કે વિલંબ ઇરાદાપૂર્વકનો નહોતો.
કોર્ટનો ઓગસ્ટ ૨૨, ૨૦૨૫નો આદેશ ગુજરાત સચિવાલયને સપ્ટેમ્બર ૩, ૨૦૨૫ના રોજ પ્રાપ્ત થયો હતો, જે બાદ તે અમલ માટે ગુજરાત એનિમલ વેલ્ફેર બોર્ડ (GAWB) ને મોકલવામાં આવ્યો હતો. ત્યારબાદ તમામ ULBsને ડોગ પાઉન્ડ, પશુ ચિકિત્સકો, માનવબળ, વાહનો અને નસબંધી તથા રસીકરણ અભિયાન માટેના પાંજરા અંગેની માહિતી પૂરી પાડવા માટે વિગતવાર નિર્દેશો જારી કરવામાં આવ્યા હતા.
પ્રગતિના મુખ્ય આંકડા અને માળખાગત સુવિધાઓ
* રાજ્ય સ્તરીય દેખરેખ: રાજ્યવ્યાપી સંકલન સુનિશ્ચિત કરવા માટે ૧૬ ડિસેમ્બર, ૨૦૨૩ના રોજ શહેરી વિકાસ અને શહેરી આવાસ વિભાગના સચિવની અધ્યક્ષતામાં સ્ટેટ એનિમલ બર્થ કંટ્રોલ અમલીકરણ અને દેખરેખ સમિતિની રચના કરવામાં આવી હતી. આ સમિતિએ અત્યાર સુધીમાં ચાર સમીક્ષા બેઠકો યોજી છે.
* કાર્યરત કેન્દ્રો: હાલમાં ગુજરાતમાં ૧૩ એનિમલ બર્થ કંટ્રોલ કેન્દ્રો કાર્યરત છે, જે પ્રી-ઓપરેટિવ અને પોસ્ટ-ઓપરેટિવ સુવિધાઓ, કેનલો અને નસબંધી થિયેટરોથી સજ્જ છે.
* ABC અને રસીકરણ: જાન્યુઆરી ૨૦૨૪ થી ઓક્ટોબર ૨૦૨૫ દરમિયાન, ૯૬,૭૮૭ રખડતા શ્વાનોની નસબંધી કરવામાં આવી અને ૧,૨૬,૭૪૬ શ્વાનોને લાયક પશુ ચિકિત્સકોની દેખરેખ હેઠળ રસી આપવામાં આવી.
* સ્ટાફ અને સાધનો: આ કેન્દ્રોમાં ૨૧ પશુ સર્જન અને ૧૧૦ તાલીમબદ્ધ ડોગ કેચરનો સ્ટાફ છે. ક્ષેત્રીય કામગીરી માટે સલામતી પાંજરા સાથેના ૨૬ ખાસ સજ્જ વાહનોનો ટેકો છે. સુવિધાઓમાં ૧,૮૨૪ કેનલો અને બિડાણો ઉપલબ્ધ છે.
નાણાકીય ફાળવણી અને નાગરિકો માટે હેલ્પલાઇન
* ફંડ ફાળવણી: ગુજરાત સરકારે માળખાગત સુવિધાઓને મજબૂત કરવા માટે નાણાકીય વર્ષ ૨૦૨૪–૨૫ માટે ₹૧૩ કરોડ અને નાણાકીય વર્ષ ૨૦૨૫–૨૬ માટે ₹૧૫ કરોડની ફાળવણી કરી છે. આ ભંડોળમાં ડોગ શેલ્ટર, કેનલો, આઇસોલેશન વોર્ડ અને સ્ટાફ રહેઠાણની સુવિધાઓનું નિર્માણ સામેલ છે.
* નાગરિક ફરિયાદ નિવારણ: આઠ મુખ્ય ULBsમાં નાગરિકોને શ્વાન કરડવાના અથવા ક્રૂરતાના બનાવોની જાણ કરવા માટે હેલ્પલાઇન નંબર શરૂ કરવામાં આવ્યા છે. અત્યાર સુધીમાં મળેલી ૧૮,૫૮૮ ફરિયાદોમાંથી, ૧૮,૫૦૫નું નિરાકરણ કરવામાં આવ્યું છે.
રાજ્ય સરકારે સર્વોચ્ચ અદાલતને ખાતરી આપી છે કે તે જાહેર સલામતી અને પશુ કલ્યાણના બેવડા લક્ષ્યો સાથે એનિમલ બર્થ કંટ્રોલ નિયમો, ૨૦૨૩નો અસરકારક અને માનવીય રીતે અમલ કરવા માટે કટિબદ્ધ છે.
