Nagpur,તા.૨૦
રાષ્ટ્રીય સ્વયંસેવક સંઘના વડા Mohan Bhagwat નાગપુરમાં તેમના વિજયાદશમી સંબોધનમાં આત્મ-સાક્ષાત્કારના મહત્વ પર ભાર મૂક્યો. તેમણે કહ્યું કે ભારતને એક અને મજબૂત બનાવવા માટે, તેના ઇતિહાસ, ઓળખ અને પ્રકૃતિને સમજવી જરૂરી છે. પોતાના સંબોધનમાં શાસન પરિવર્તનનો ઉલ્લેખ કરતા, ઇજીજી વડાએ કહ્યું કે આ પરિસ્થિતિને બદલી નાખશે, આ પહેલાં ક્યારેય બન્યું નથી. તેમણે કહ્યું, “શાસન બદલવાથી પરિસ્થિતિ બદલાશે, પરંતુ તે ક્યારેય બન્યું નથી. તે પહેલાં ક્યારેય બન્યું નથી, અને આજે પણ બન્યું નથી. આપણા કઠપૂતળીઓ જે પોતાના હિતોને પોષે છે તે દરેક જગ્યાએ પ્રભાવશાળી રહે છે.”
આ પહેલાં ક્યારેય બન્યું નથી, અને આજે પણ નથી થઈ રહ્યું. રાષ્ટ્રીય સ્વયંસેવક સંઘ (આરએસએસ) ના વડા મોહન ભાગવતે તેમના સંબોધનમાં કહ્યું હતું કે ફક્ત શાસન બદલવાથી પરિસ્થિતિઓ બદલાતી નથી. તેમણે કહ્યું કે આ પહેલાં ક્યારેય બન્યું નથી, અને આજે પણ નથી થઈ રહ્યું. મોહન ભાગવતના મતે, સત્તામાં પરિવર્તન છતાં, સ્વાર્થી શક્તિઓ અને તેમના સમર્થકો વિવિધ સ્થળોએ પ્રભાવશાળી રહે છે. મોહન ભાગવતે આરોપ લગાવ્યો કે વિશ્વમાં કેટલીક શક્તિઓ પોતાના સ્વાર્થી હિતોને પૂર્ણ કરવા માટે કામ કરે છે. તેમણે કહ્યું કે ભારતની તાકાત આવી પ્રવૃત્તિઓ માટે પડકાર ઉભો કરી શકે છે. આ જ કારણ છે કે ભારતને નિશાન બનાવવામાં આવી રહ્યું છે. ભાગવતે દાવો કર્યો હતો કે ભારત, હિન્દુ સમાજ અને રાષ્ટ્રીય સ્વયંસેવક સંઘને નબળા અને તોડવાના પ્રયાસો થઈ રહ્યા છે.
અગાઉ, પોતાના સંબોધનની શરૂઆતમાં, આરએસએસના વડાએ કહ્યું હતું કે, “આપણી સ્વ-ભાવના, આપણું સ્વ, આપણું ભાવનાત્મક બંધન છે. આ જ કારણ છે કે આટલો વૈવિધ્યસભર આ દેશ પ્રાચીન કાળથી એક રાષ્ટ્ર તરીકે કાર્ય કરે છે. કારણ કે આપણા પૂર્વજોમાં બધા અસ્તિત્વની એકતાની ભાવના હતી. આ ભાવનાના આધારે, આપણે એક ઉત્કૃષ્ટ ફિલસૂફીના વારસદાર પણ છીએ જે ઘણા પગલાઓ પર બનેલ છે જે પોતાનાપણાની ભાવનાનો અભ્યાસ કરે છે. પરંતુ આપણે આ ભૂલી ગયા, અને તે આપણા પતન તરફ દોરી ગયું. આપણે વિભાજિત અને નબળા બન્યા, અને પછી એટલા નીચા પડી ગયા કે આપણે સેંકડો વર્ષોની ગુલામી સહન કરવી પડી. હવે, ઘણા મહાપુરુષોના જબરદસ્ત પ્રયાસો અને બલિદાન પછી, આપણે પોતાને તે ગુલામીમાંથી મુક્ત કર્યા છે અને હવે એકતા અને પ્રગતિના માર્ગ પર છીએ.”
સંઘના વડાએ કહ્યું કે ભારતની સ્વતંત્રતા સમયે એક અલગ વાતાવરણ હતું. તે વાતાવરણમાં સ્વતંત્રતા માટે પ્રયત્નશીલ મહાપુરુષો અને તે સમયના સમાજને તપ અને સમર્પણ સહન કરવું પડ્યું હતું, પરંતુ આજની પરિસ્થિતિમાં અનેક ગણી વધુ તપ અને સમર્પણની જરૂર છે. જ્યારે આપણે આ પરિસ્થિતિ જોઈએ છીએ, ત્યારે આપણને આશ્ચર્ય થાય છે કે તે ભાવના શું છે, તે સિદ્ધાંત શું છે? આપણો ભારત વિવિધતાનો દેશ છે, જેમાં તમામ પ્રકારની વિવિધતા છે. જો આ દેશે એકતાપૂર્વક આગળ વધવું હોય, તો આપણને એક મૂળભૂત સિદ્ધાંતની જરૂર છે જે આ બધાને સ્વીકારે, આ બધાનું સન્માન કરે અને બધાના ગૌરવ અને સુરક્ષાની કાળજી રાખે. આ માટે આપણી પાસે શું પાયો છે? વિશ્વમાં આવો કોઈ પાયો નથી. સદભાગ્યે, આપણી પાસે આવી પરંપરા છે, એક પરંપરા જે અનાદિ કાળથી ચાલી આવી છે. તમામ પ્રકારની વિવિધતાને સ્વીકારવી અને તે બધું જ સાચવવું એ આપણો સ્વભાવ છે, જે પરંપરામાં મૂળ ધરાવે છે.
આરએસએસ વડા મોહન ભાગવતે કહ્યું કે આપણે હંમેશા આપણી શાશ્વત પરંપરાઓ અને મૂલ્યોને જાળવી રાખવા જોઈએ, જ્યારે બદલાતા સમય સાથે અનુકૂલન સાધવા માટે સુગમતા પણ જરૂરી છે. તેમણે કહ્યું કે ભાષા, જાતિ અને સંપ્રદાય પ્રત્યે લગાવ સ્વાભાવિક છે, પરંતુ સૌથી ઉપર, દેશ પ્રત્યે ભાવનાત્મક એકતાની ભાવના હોવી જોઈએ. મોહન ભાગવતે કહ્યું કે ભારતની પરંપરા રહી છે કે સમગ્ર વિશ્વને પોતાનું માનીએ, પરંતુ સમય જતાં, આપણે સમુદ્ર પાર ન કરી શકવા જેવા પ્રતિબંધોથી બંધાયેલા બન્યા. આનાથી આપણી નબળાઈ વધી અને ઘમંડ પણ થયો, જેના પરિણામે દેશની દુર્દશા થઈ. તેમણે કહ્યું કે હવે આપણે આપણી ઓળખ અને આત્મસન્માન યાદ રાખવું જોઈએ, આપણી એકતાને મજબૂત કરવી જોઈએ અને એકબીજાના હિતોને ધ્યાનમાં રાખીને આપણું જીવન જીવવું જોઈએ.
ભારત વિશે જિજ્ઞાસા પણ વધી રહી છે. ભૌતિક રીતે સમૃદ્ધ હોવા છતાં, વિશ્વના અન્ય દેશો હજુ પણ ચિંતાઓ ધરાવે છે. વિશ્વની વિશાળ વિવિધતાને એકસાથે કેવી રીતે સંચાલિત કરવી, વિકાસ અને પર્યાવરણનું એકસાથે સંચાલન કેવી રીતે કરવું, જે લોકો આપણા જેવા નથી તેમની સાથે સ્નેહથી કેવી રીતે વર્તવું, કૌટુંબિક જીવનનું ધોવાણ કેવી રીતે અટકાવવું, અને નવી પેઢીના મૂલ્યોના ધોવાણને કેવી રીતે અટકાવવું, તેમની પાસે આ સમસ્યાઓના જવાબો નથી. અને તેથી આપણે જોઈએ છીએ કે બધું બરાબર થયા પછી પણ, વિશ્વમાં કુદરતી તાણ વધી રહ્યા છે, ભૂ-રાજકીય તણાવ પણ વધી રહ્યા છે, આર્થિક અનિશ્ચિતતા, પર્યાવરણીય કટોકટી અને પ્રભુત્વ માટે સંઘર્ષ વિનાશનું કારણ બની રહ્યા છે. અને વિશ્વ જાણે છે કે ભારત પાસે આના જવાબો છે. અને તેથી જો ભારત વિકાસ કરી રહ્યું છે, તો ભારત શું કહી શકે?
આરએસએસ વડા મોહન ભાગવતે કહ્યું કે ભારત હાલમાં વિકાસના માર્ગ પર આગળ વધી રહ્યું છે, અને આ સમય દરમિયાન સમસ્યાઓ ઊભી થવી સ્વાભાવિક છે. સમસ્યાઓ આંદોલનો તરફ દોરી જાય છે, અને લોકશાહીમાં આંદોલનો માટે સ્થાન છે, પરંતુ તેમનો ઉદ્દેશ્ય તેમને ઉકેલવાનો હોવો જોઈએ. તેમણે કહ્યું કે આંદોલનો, સરકાર અને રાજકીય નેતાઓના કાર્યોથી સમાજમાં પરસ્પર મતભેદ, દ્વેષ કે વિભાજન ન થવું જોઈએ. આરએસએસ વડાએ કહ્યું કે લાગણીઓ ગમે તેટલી તીવ્ર હોય, દરેક વ્યક્તિએ બંધારણ, કાયદા અને સભ્ય વર્તનના શિષ્ટાચારનું પાલન કરવું જોઈએ. રાજકીય નેતાઓએ સસ્તી લોકપ્રિયતા અને રાજકીય લાભ માટે પોતાના અંતરાત્મા અને સદ્ભાવના સાથે સમાધાન ન કરવું જોઈએ. તેમણે કહ્યું કે સામાન્ય લોકોની પણ જવાબદારી છે કે તેઓ સમાજને આવા રાજકીય હિતોના પ્રભાવથી બચાવે. દેશ અને સમાજ ચલાવવાની જવાબદારી ફક્ત નેતાઓની જ નહીં, પરંતુ તમામ નાગરિકોની પણ છે.
આરએસએસ વડાએ કહ્યું કે વંદે માતરમ હજુ પણ એક એવું ગીત છે જે દેશવાસીઓને પ્રેરણા આપે છે. તેને સંપૂર્ણ આદર અને ગર્વથી ગાવામાં કોઈએ ખચકાટ કે વાંધો ઉઠાવવો જોઈએ નહીં. તેમણે કહ્યું કે ભારતને આપણી માતૃભૂમિ તરીકે માન આપવું, આપણા પૂર્વજોના યોગદાન પર ગર્વ કરવો અને ભારતીય સંસ્કૃતિના માનવીય મૂલ્યો અનુસાર જીવન જીવવું આપણા દેશવાસીઓને એક કરે છે. તેમના મતે, આ ભાવના વિવિધ સંપ્રદાયો, પ્રદેશો, ભાષાઓ અને જાતિના લોકોને એક સાથે જોડે છે.
અગાઉ, આરએસએસ વડા મોહન ભાગવતે નાગપુરના ધંતોલીમાં દુર્ગા પંડાલમાં પૂજા કરી હતી. આ પ્રસંગે, તેમણે શક્તિની પૂજાનું મહત્વ સમજાવ્યું.આરએસએસ વડાએ કહ્યું કે જો શિવમાંથી “શક્તિ” (શક્તિ) દૂર કરવામાં આવે તો ફક્ત એક શબ જ રહે છે. મોહન ભાગવતે ગુણોને જાગૃત કરવા અને રાષ્ટ્રને પુનર્જીવિત કરવામાં માતા દેવીની શક્તિના મહત્વ પર પણ વાત કરી.
