૧૧મો આંતરરાષ્ટ્રીય યોગ દિવસ ૨૧ જૂન ૨૦૨૫

વૈશ્વિક સ્તરે એ વાત જાણીતી છે કે ભારત અનાદિ કાળથી યોગનો ગઢ રહ્યો છે, લગભગ ૫૦૦૦ વર્ષની ભારતીય પરંપરામાંથી મેળવેલ યોગનું જ્ઞાન આજે વર્લ્ડ વોઇસ ચળવળનો એક ભાગ બની ગયું છે. આધુનિક વિશ્વમાં, સમગ્ર વિશ્વ હવે યોગનું મહત્વ સમજી ગયું છે અને તેની ચોક્કસ અસર પણ દેખાય છે. આ વખતે આંતરરાષ્ટ્રીય યોગ દિવસની થીમ”એક પૃથ્વી, એક આરોગ્ય માટે યોગ” છે. ૨૦૨૫ એક મહત્વપૂર્ણ સીમાચિહ્નરૂપ છે કારણ કે તે આ વૈશ્વિક ઉજવણીની ૧૧મી વર્ષગાંઠ છે. આ વર્ષની ઉજવણીમાં ૧૦ સહી કાર્યક્રમોનો પણ સમાવેશ થાય છે, જેમાં મુખ્ય કાર્યક્રમ ‘યોગ સંગમ’નો સમાવેશ થાય છે, જે સમગ્ર ભારતમાં ૧,૦૦,૦૦૦ સ્થળોએ સામૂહિક યોગ પ્રદર્શનો દર્શાવે છે. અન્ય નવ કાર્યક્રમોમાં યોગ બંધન, યોગ પાર્ક, યોગ સમાવેશ, યોગ ઇમ્પેક્ટ, યોગ કનેક્ટ, ગ્રીન યોગ, યોગ અનપ્લગ્ડ, યોગ મહાકુંભ અને સમયોગનો સમાવેશ થાય છે. કેન્દ્રીય આયુષ મંત્રાલયના રાજ્યમંત્રીએ પત્રકાર પરિષદમાં માહિતી આપી હતી કે રાષ્ટ્રીય કાર્યક્રમ ૨૧ જૂન ૨૦૨૫ ના રોજ આંધ્રપ્રદેશના વિશાખાપટ્ટનમમાં યોજાશે, જ્યાં પીએમ ૫ લાખથી વધુ સહભાગીઓ સાથે કોમન યોગ પ્રોટોકોલ (CYP) સત્રનું નેતૃત્વ કરશે. આ સાથે, દેશભરમાં એક લાખથી વધુ સ્થળોએ ‘યોગ સંગમ’ સત્રોનું આયોજન કરવામાં આવશે, જે તેને ઇતિહાસના સૌથી મોટા સંકલિત યોગ પ્રદર્શનોમાંનું એક બનાવશે. તેમણે “યોગઆંધ્ર” અભિયાન પણ શરૂ કર્યું – જે રાજ્યભરમાં ૧૦ લાખ નિયમિત યોગ સાધકોનો સમુદાય બનાવવાની મહત્વાકાંક્ષી પહેલ છે. ૨૧ જૂન ૨૦૨૫ ના રોજ એક પૃથ્વી એક આરોગ્ય માટે ઐતિહાસિક બનાવવા માટે તૈયારીઓ પૂરજોશમાં ચાલી રહી છે, ત્યારે પીએમ સર્વ સંતુ નિરામય, એટલે કે, બધા રોગ મુક્ત,વિશાખાપટ્ટનમમાં પીએમ ૫ લાખ સહભાગીઓ સાથે મોટા સામાન્ય યોગ પ્રોટોકોલનું નેતૃત્વ કરશે. આંતરરાષ્ટ્રીય યોગ દિવસ માત્ર ભારતીય સંસ્કૃતિના ભવ્ય વારસાનું પ્રતીક નથી પરંતુ સમગ્ર માનવતાને સ્વાસ્થ્ય, શાંતિ અને સંવાદિતા તરફ વૈશ્વિક સંદેશ પણ આપે છે. શરીર, મન અને આત્મા વચ્ચે સંતુલન સ્થાપિત કરતો યોગ આજે આધુનિક જીવનશૈલીને કારણે થતા તણાવ, રોગ અને માનસિક અસંતુલનનો કુદરતી ઉકેલ બની ગયો છે. યોગ ફક્ત એક વ્યક્તિગત પ્રથા નથી,પરંતુ વૈશ્વિક સ્વાસ્થ્ય અને સંવાદિતા તરફનો સામૂહિક પ્રયાસ છે. વિશ્વના દરેક ખૂણામાં કરોડો લોકો યોગને તેમના જીવનનો ભાગ બનાવી રહ્યા છે, જેના કારણે આ દિવસ વૈશ્વિક જન આંદોલનનું સ્વરૂપ ધારણ કરી ચૂક્યો છે. આ પ્રસંગે, ભારત સહિત વિશ્વભરમાં લાખો સ્થળોએ સામૂહિક યોગ કસરતો, કાર્યશાળાઓ અને જનજાગૃતિ કાર્યક્રમોનું આયોજન કરવામાં આવી રહ્યું છે, જે યોગને જીવનશૈલીનો ભાગ બનાવવા માટે પ્રેરણાદાયક છે. યોગ દિવસની આ પ્રસ્તાવના આપણને આત્મનિરીક્ષણ, સામૂહિક એકતા અને સર્વાંગી સ્વાસ્થ્ય તરફ આગળ વધવાનું આહ્વાન કરે છે.યોગ એ પ્રાચીન ભારતની ભેટ, આધુનિક વિશ્વની જરૂરિયાત, આત્મા અને શરીરનો મહાન સંગમ હોવાથી, આજે આપણે આ લેખ દ્વારા મીડિયામાં ઉપલબ્ધ માહિતીની મદદથી ચર્ચા કરીશું, ૧૧મો આંતરરાષ્ટ્રીય યોગ દિવસ ૨૧ જૂન ૨૦૨૫, એક પૃથ્વી એક આરોગ્ય, યોગ દ્વારા વિશ્વ કલ્યાણ એ વિશ્વ શાંતિ અને સ્વાસ્થ્ય તરફ એક પગલું છે, જે રેખાંકિત કરવાનો વિષય છે.

મિત્રો, જો આપણે યોગના મહત્વ વિશે વાત કરીએ, તો યોગ એ વિશ્વને પ્રાચીન ભારતીય પરંપરાની એક અમૂલ્ય ભેટ છે. તે ફક્ત તમારા શારીરિક સ્વાસ્થ્યને જ નહીં પરંતુ તમારા માનસિક સ્વાસ્થ્યને પણ પ્રોત્સાહન આપે છે. વિશ્વ દર વર્ષે ૨૧ જૂને યોગના અભ્યાસને માન આપવા અને વિશ્વભરમાં તેના ફાયદાઓને પ્રોત્સાહન આપવા માટે આંતરરાષ્ટ્રીય યોગ દિવસ ઉજવે છે. કામ, તણાવ અને વ્યસ્ત દિનચર્યાને કારણે શરીર અને મન બંને થાકી જાય છે, આવી સ્થિતિમાં આપણા સ્વાસ્થ્યનું ધ્યાન રાખવું ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ બની જાય છે, યોગ આ જરૂરિયાતને પૂર્ણ કરવાનો એક કુદરતી અને સરળ માર્ગ છે.

મિત્રો, જો આપણે યોગના હેતુ વિશે વાત કરીએ, તો આજના ઝડપી જીવનમાં, સ્વાસ્થ્યનું ધ્યાન રાખવું ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ બની ગયું છે, વ્યસ્તતા અને કામના તણાવને કારણે, આપણે આપણા શરીર અને મનને યોગ્ય આરામ અને ધ્યાન આપી શકતા નથી, આવી સ્થિતિમાં યોગ આપણા માટે એક મોટો ટેકો બનીને આવે છે, યોગ ફક્ત આપણા શરીરને જ નહીં પરંતુ મનને શાંત અને આરામ કરવામાં પણ મદદ કરે છે. આ દિવસે લોકો યોગના ફાયદાઓ જાણવા અને અપનાવવાનો પ્રયાસ કરે છે. યોગ દિવસ ઉજવવાનો હેતુ લોકોને યોગના ફાયદાઓથી વાકેફ કરવાનો છે. આજના યુગમાં જ્યાં જીવનશૈલી બદલાઈ ગઈ છે, ત્યાં શરીર અને મન પર તણાવ પણ વધ્યો છે. યોગ આ બધી સમસ્યાઓ ઘટાડવામાં મદદ કરે છે. તે શારીરિક રોગો દૂર કરે છે અને માનસિક સંતુલન પણ જાળવી રાખે છે. તેથી, વૈશ્વિક સ્તરે યોગ દિવસ ઉજવીને, યોગનું મહત્વ પ્રોત્સાહન આપવામાં આવે છે. આ સાથે, આ દિવસ વિશ્વને એકસાથે લાવવા અને સ્વાસ્થ્ય પર ધ્યાન આપવાનો સંદેશ પણ આપે છે. યોગના ફાયદા- યોગ આપણા શરીરને લવચીક, મજબૂત અને સ્વસ્થ બનાવે છે. તેનો નિયમિત અભ્યાસ હૃદય રોગો, સ્થૂળતા, તણાવ, ચિંતા અને અન્ય ઘણા રોગોને દૂર રાખે છે. યોગ મનને શાંત કરે છે અને વિચારવાની અને સમજવાની શક્તિમાં વધારો કરે છે. તે ઊંઘમાં પણ સુધારો કરે છે અને શરીરમાં ઉર્જાનો સંચાર કરે છે. એટલા માટે યોગ માત્ર કસરત નથી, પરંતુ એક સ્વસ્થ જીવનશૈલી છે.

મિત્રો, જો આપણે 100 દિવસની યોગ શ્રેણી વિશે વાત કરીએ, તો આંતરરાષ્ટ્રીય યોગ દિવસ 2025 માં 100 દિવસ સુધી ચાલતા દસ સહી કાર્યક્રમો યોજાશે, જે સમાજના વિવિધ વર્ગો સાથે જોડાવા અને યોગને એક સર્વાંગી જીવનશૈલી તરીકે પ્રોત્સાહન આપવા માટે રચાયેલ છે. સમાવેશકતા માટે યોગ સંવાદથી લઈને આંતરરાષ્ટ્રીય ભાગીદારી માટે યોગ બંધન સુધી – આ કાર્યક્રમો યોગને સાદડીથી લોકો સુધી લઈ જવાના સરકારના વ્યૂહાત્મક વિઝનને પ્રતિબિંબિત કરે છે. દિલ્હી, ભુવનેશ્વર, નાસિક અને પુડુચેરીમાં અનુક્રમે 100-દિવસ, 75-દિવસ, 50-દિવસ અને 25-દિવસના કાર્યક્રમોની શ્રેણીને જનતાના ઉત્સાહી પ્રતિભાવે મુખ્ય કાર્યક્રમની આગેવાનીમાં નોંધપાત્ર યોગદાન આપ્યું છે. યોગ ફક્ત આસનો અને શ્વાસ લેવાની પ્રથા નથી – તે જીવનનો એક માર્ગ છે, મીડિયાના સમર્થનથી, ધ્યેય આંતરરાષ્ટ્રીય યોગ દિવસ 2025 ને એક સીમાચિહ્નરૂપ ઘટના બનાવવાનો છે જે લાખો લોકોને તેમની દિનચર્યામાં યોગનો સમાવેશ કરવા પ્રેરણા આપે છે અને સ્વસ્થ, સુખી અને વધુ સુમેળભર્યા સમાજનું નિર્માણ કરવામાં મદદ કરે છે.

મિત્રો, જો આપણે યોગને એક પ્રાચીન વારસો ગણાવીએ, તો યોગ ભારતીય સંસ્કૃતિમાં ઊંડે સુધી મૂળ ધરાવે છે. મનને સ્વસ્થ રાખવા માટે, પ્રાચીન ભારતમાંઋષિમુનિઓએ યોગનું સર્વોચ્ચ સ્વરૂપ અપનાવ્યું હતું અને પોતાને નિયંત્રિત કર્યા હતા.એવું માનવામાં આવે છે કે યોગશરીરની ઇન્દ્રિયોને નિયંત્રિત કરવાની ક્ષમતા આપે છે, જે સ્વસ્થ રહેવામાં મદદ કરે છે. યોગ રોગોને દૂર કરે છે એ એક પ્રાચીન કહેવત છે. પરંતુ સમયનું ચક્ર ફરી વળ્યું અને આપણે આધુનિકતાની આંધળી દોડમાં જોડાઈ ગયા. જીવનની દોડધામમાં, આપણે આપણી પ્રાચીન પદ્ધતિઓ ભૂલી ગયા, જેના પરિણામો વિવિધ શારીરિક રોગોના સ્વરૂપમાં ભોગવી રહ્યા છે.જો કે, છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં, ફક્ત દેશ જ નહીં પરંતુ વિશ્વ યોગની ઉપયોગીતા સમજી ગયું છે અને તેને પોતાની દિનચર્યામાં સામેલ કર્યું છે. 21 જૂને પણ વિશ્વને યોગનો પરિચય કરાવવામાં કોઈ ઓછું યોગદાન આપ્યું નથી.

મિત્રો, જો આપણે 21 જૂને યોગ દિવસના ઇતિહાસ વિશે વાત કરીએ, તો 21 જૂન 2015 ના રોજ પ્રથમ વખત આંતરરાષ્ટ્રીય યોગ દિવસ ઉજવવામાં આવ્યો હતો. આ પહેલ પીએમ દ્વારા કરવામાં આવી હતી. 27 સપ્ટેમ્બર 2014 ના રોજ, તેમણે સંયુક્ત રાષ્ટ્ર મહાસભામાં એક પ્રસ્તાવ રજૂ કર્યો. આ પ્રસ્તાવ ૧૧ ડિસેમ્બર ૨૦૧૪ ના રોજ સંયુક્ત રાષ્ટ્ર મહાસભા દ્વારા પૂર્ણ બહુમતીથી પસાર કરવામાં આવ્યો હતો. સંયુક્ત રાષ્ટ્ર મહાસભાના ૧૯૩ સભ્યોમાંથી ૧૭૭ સભ્યોએ ૨૧ જૂને આંતરરાષ્ટ્રીય યોગ દિવસ ઉજવવાના પ્રસ્તાવને ધ્વનિ મત દ્વારા મંજૂરી આપી હતી. આ પ્રસ્તાવ ૯૦ દિવસની અંદર સંપૂર્ણ બહુમતીથી પસાર કરવામાં આવ્યો હતો, જે સંયુક્ત રાષ્ટ્રમાં એક દિવસના પ્રસ્તાવ માટેનો સૌથી ઓછો સમય હતો. ૨૧ જૂન, ૨૦૧૫ ના રોજ નવી દિલ્હીમાં આયોજિત ભવ્ય કાર્યક્રમમાં, પ્રથમ આંતરરાષ્ટ્રીય યોગ દિવસને બે ગિનિસ વર્લ્ડ રેકોર્ડ પ્રાપ્ત થયા, જેમાં ૩૫,૯૮૫ સહભાગીઓ સાથે સૌથી મોટા યોગ સત્રનો અને એક જ સત્રમાં સૌથી વધુ રાષ્ટ્રીયતા (૮૪) લોકોનો સમાવેશ થાય છે. આંતરરાષ્ટ્રીય યોગ દિવસનો ઉદ્દેશ્ય યોગના ઘણા ફાયદાઓ વિશે વિશ્વભરમાં જાગૃતિ લાવવાનો છે. યોગ એ મન અને શરીર, વિચાર અને ક્રિયાનું એકીકરણ છે જે એક સર્વાંગી અભિગમ છે જે આપણા સ્વાસ્થ્ય અને સુખાકારી માટે ફાયદાકારક છે.

તો જો આપણે ઉપરોક્ત વિગતોનો અભ્યાસ અને વિશ્લેષણ કરીએ, તો આપણને ખબર પડશે કે ૧૧મો આંતરરાષ્ટ્રીય યોગ દિવસ ૨૧ જૂન ૨૦૨૫ – એક પૃથ્વી એક આરોગ્ય, યોગ દ્વારા વિશ્વ કલ્યાણ, વિશ્વ શાંતિ અને આરોગ્ય તરફ પગલુંયોગ એ પ્રાચીન ભારતની ભેટ છે, આધુનિક વિશ્વને આત્મા અને શરીરનો મહાન સંગમ જોઈએ છે. આંતરરાષ્ટ્રીય યોગ દિવસ ૨૧ જૂન ૨૦૨૫ – વૈશ્વિક એકતા તરફ આગળ વધતી ભારતની આધ્યાત્મિક ભેટ – ૨૦૦ થી વધુ દેશોની અભૂતપૂર્વ વૈશ્વિક ભાગીદારી સાથે વૈશ્વિક સંગમ થશે.

કિશન સનમુખદાસ ભાવનાઈ ગોંદિયા મહારાષ્ટ્ર 9359653465