પાકિસ્તાનમાં એક વિશાળ ’નાણાકીય ખાધ’ ઊભી કરશે, જેને દૂર કરવી શાહબાઝ સરકાર માટે અશક્ય બનશે.
Islamabad,તા.૭
પાકિસ્તાનની આર્થિક સ્થિતિ પહેલાથી જ વેન્ટિલેટર પર છે, પરંતુ તેનો ઘમંડ ઓછો થવાના કોઈ સંકેત દેખાતા નથી. ઇસ્લામાબાદે સંયુક્ત આરબ અમીરાત પ્રત્યે કૃતજ્ઞતા દર્શાવી છે, જેણે મુશ્કેલ સમયમાં પાકિસ્તાનને ટેકો આપ્યો હતો અને તેની ડૂબતી અર્થવ્યવસ્થાને ટેકો આપ્યો હતો. જ્યારે યુએઈએ તેના લોનની ચુકવણીની માંગણી કરી હતી, ત્યારે પાકિસ્તાને ઘમંડનો આશરો લીધો હતો. લોન માટે કૃતજ્ઞતા વ્યક્ત કરવાને બદલે, પાકિસ્તાની નેતાઓ હવે યુએઈને ઠપકો આપી રહ્યા છે અને ટોણા મારી રહ્યા છે.
પાકિસ્તાનના વિદેશ મંત્રાલયે સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ ’એકસ’ પર જાહેરાત કરી હતી કે તે યુએઈ પાસેથી લીધેલા ૩.૫ બિલિયનના પરિપક્વ લોન ડિપોઝિટ પરત કરશે. આ તે પૈસા હતા જે યુએઈએ તેની આર્થિક સ્થિરતા સુનિશ્ચિત કરવા માટે દ્વિપક્ષીય વ્યાપારી કરારો હેઠળ પાકિસ્તાન સાથે રાખ્યા હતા. પાકિસ્તાનની સેન્ટ્રલ બેંક (સ્ટેટ બેંક ઓફ પાકિસ્તાન) ના ગવર્નર જમીલ અહેમદને આશા હતી કે યુએઈ લોન પાછી ખેંચી લેશે, પરંતુ એવું થયું નહીં.
પાકિસ્તાનનો વિદેશી હૂંડિયામણનો ભંડાર પહેલેથી જ ખૂબ ઓછો છે. ૨૭ માર્ચ સુધીમાં, પાકિસ્તાન પાસે કુલ ૧૬.૪ બિલિયનનો ભંડાર હતો. હવે, યુએઈને ૩.૫ બિલિયન ચૂકવ્યા પછી અને એપ્રિલમાં ૧.૩ બિલિયનના બોન્ડ ચુકવણી કર્યા પછી, પાકિસ્તાનનો ખજાનો ખાલી થવાના આરે હશે.
લોન ચૂકવવાના દબાણ અને યુએઈના દબાણથી હતાશ થઈને, પાકિસ્તાનના ભૂતપૂર્વ મંત્રી મુશાહિદ હુસૈને વિવાદાસ્પદ નિવેદન આપીને આગમાં ઘી ઉમેર્યું છે. યુએઈને મદદ કરવાનો ડોળ કરતી વખતે, તેમણે કટાક્ષ કર્યો કે પાકિસ્તાને પૈસા પાછા આપવાનો યોગ્ય નિર્ણય લીધો કારણ કે યુએઈને તેની વધુ જરૂર છે. મુશાહિદે કહ્યું કે યુએઈએ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પને નોંધપાત્ર રોકાણ આપ્યું છે અને યમન અને સુદાન જેવા યુદ્ધોમાં ફસાયેલું છે, તેથી તેને પૈસાની જરૂર છે.
પાકિસ્તાનના ભૂતપૂર્વ મંત્રીએ પૈસા પરત કરવાની વાત કરતી વખતે યુએઈનું વર્ણન કરવા માટે વારંવાર “ગરીબ” શબ્દનો ઉપયોગ કર્યો. વધુમાં, મુશાહિદ હુસૈને યુએઈને “અખંડ ભારત” ની ધમકી આપી, કહ્યું, “યુએઈની કુલ ૧૦ મિલિયન વસ્તીમાંથી, ૪.૩ મિલિયન લોકો ભારતીય છે. આવી સ્થિતિમાં, યુએઈએ “અખંડ ભારત” નો ભાગ ન બનવાનું ધ્યાન રાખવું જોઈએ.
સેનેટર મુશાહિદ હુસૈને ટીવી પર યુએઈની મજાક ઉડાવી હતી કારણ કે તેણે પાકિસ્તાનને તેના દેવા ચૂકવવા કહ્યું હતું, અને દુબઈને “પૈસાની જરૂર છે કારણ કે ઈરાને તેની અર્થવ્યવસ્થા બરબાદ કરી દીધી છે” એવો પણ દાવો કર્યો હતો.
આ પરિસ્થિતિ પાકિસ્તાન માટે એક દુઃસ્વપ્નથી ઓછી નથી. નિષ્ણાતો માને છે કે આ ચુકવણી પાકિસ્તાનમાં એક વિશાળ ’નાણાકીય ખાધ’ ઊભી કરશે, જેને દૂર કરવી શાહબાઝ સરકાર માટે અશક્ય બનશે. મધ્ય પૂર્વમાં ચાલી રહેલા યુદ્ધ અને હોર્મુઝ સ્ટ્રેટના નાકાબંધીથી પહેલાથી જ ઉર્જા સંકટ સર્જાયું છે. વધુમાં, આઇએમએફ જરૂરિયાતોને પૂર્ણ કરવા માટે, સરકારે તાજેતરમાં જ ઇંધણ સબસિડી નાબૂદ કરી છે. આનાથી ફુગાવો આસમાને પહોંચ્યો છે.
પાકિસ્તાનનું સમગ્ર અર્થતંત્ર હાલમાં ચીન, સાઉદી અરેબિયા અને યુએઇ પાસેથી લોન પર આધાર રાખે છે. આ દેશો દર વર્ષે લોનની મુદત લંબાવતા હતા, જેનાથી પાકિસ્તાન તરી રહ્યું હતું. પરંતુ હવે યુએઈ એ અચાનક તેના પૈસા પાછા માંગ્યા છે.
