કોંગ્રેસે ૨૦૨૭માં યોજાનારી યુપી વિધાનસભા ચૂંટણી માટે તૈયારીઓ શરૂ કરી દીધી છે. પાર્ટીએ ૧૩૩ જિલ્લા અને શહેર પ્રમુખોના નામ જાહેર કર્યા છે.
Lucknow,તા.૨૧
ઉત્તર પ્રદેશમાં વિધાનસભાની ચૂંટણીઓ ૨૦૨૭ માં થવાની છે, પરંતુ રાજકીય શતરંજ પહેલાથી જ ગોઠવાવાનું શરૂ થઈ ગયું છે. ભાજપ પછી, કોંગ્રેસે પણ યુપીમાં તેના જિલ્લા અને મહાનગર પ્રમુખોના નામ જાહેર કર્યા છે. યુપી કોંગ્રેસ સમિતિએ ગુરુવારે ૧૩૩ જિલ્લા અને શહેર પ્રમુખોના નામ જાહેર કર્યા અને ૨૦૨૭ની ચૂંટણી માટે પોતાના કમાન્ડરને મેદાનમાં ઉતાર્યા. આવી સ્થિતિમાં, પ્રશ્ન એ ઊભો થાય છે કે પ્રદેશ અધ્યક્ષ અજય રાયની ટીમ રાહુલ ગાંધીના સામાજિક ન્યાયના એજન્ડામાં કેટલી સારી રીતે બંધબેસે છે. શું કોંગ્રેસ ઉત્તર પ્રદેશમાંથી રાજકીય લાભ મેળવી શકશે, જે તેના માટે ઉજ્જડ જમીન બની ગયું છે?
૨૦૨૪ની લોકસભા ચૂંટણી પછી, કોંગ્રેસે ડિસેમ્બરમાં ઉત્તર પ્રદેશમાં તેના તમામ ફ્રન્ટલ સંગઠનો, જેમાં જિલ્લા પ્રમુખો અને શહેર પ્રમુખોનો સમાવેશ થાય છે, તેનું વિસર્જન કર્યું. આ પછી, એવું કહેવામાં આવ્યું હતું કે ૧૦૦ દિવસમાં ફરીથી પાર્ટી સંગઠનની રચના કરવામાં આવશે. આ પછી, બી પાર્ટી તેના સંગઠનનું પુનર્ગઠન કરવાની પ્રક્રિયામાં રોકાયેલી હતી. પાર્ટીના રાષ્ટ્રીય મહાસચિવ સંગઠન કેસી વેણુગોપાલ દ્વારા ગુરુવારે તમામ નવા જિલ્લા પ્રમુખો અને શહેર પ્રમુખોની યાદી જાહેર કરવામાં આવી હતી. કોંગ્રેસના પુનર્ગઠનમાં પ્રિયંકા ગાંધીના નજીકના નેતાઓનું ધ્યાન રાખવામાં આવ્યું છે, પરંતુ રાહુલ ગાંધીના સામાજિક ન્યાયના એજન્ડાને અમલમાં મૂકવાના પ્રયાસો પણ કરવામાં આવ્યા છે.
યુપીના જિલ્લા અને શહેર પ્રમુખોની પસંદગીમાં, કોંગ્રેસે રાહુલ ગાંધીના સામાજિક ન્યાય- પછાત, દલિત અને લઘુમતી સમુદાયનું સંપૂર્ણ ધ્યાન રાખ્યું છે. કોંગ્રેસે ઉત્તર પ્રદેશના ૭૫ જિલ્લાઓના જિલ્લા પ્રમુખો અને મહાનગર પ્રમુખો સહિત ૧૩૩ પદાધિકારીઓની જાહેરાત કરી છે, જેના દ્વારા તેણે નવું સામાજિક ઇજનેરી બનાવવાનો પ્રયાસ કર્યો છે. કોંગ્રેસના ૧૩૩ જિલ્લા અને શહેર પ્રમુખોમાંથી ૮૫ જિલ્લા-શહેર પ્રમુખો ઓબીસી, દલિત અને લઘુમતી સમુદાયના છે, જે ૬૫ ટકાની નજીક છે. કોંગ્રેસે ઉચ્ચ જાતિના ૪૯ અને દલિત સમુદાયના ૨૦ નેતાઓની નિમણૂક કરી છે.
જો આપણે કોંગ્રેસ દ્વારા નિયુક્ત કરાયેલા નવા જિલ્લા અને શહેર પ્રમુખોની યાદી પર નજર કરીએ તો, ૪૯ ઉચ્ચ જાતિના છે, જેમાંથી મોટાભાગના બ્રાહ્મણ સમુદાયના છે. કોંગ્રેસે ૨૭ બ્રાહ્મણ નેતાઓને જિલ્લા અને શહેરની કમાન સોંપી છે. કોંગ્રેસે બ્રાહ્મણ સમુદાયને ૧૯ ટકા હિસ્સો આપ્યો છે. આ પછી ઠાકુર સમુદાય બીજા ક્રમે છે, ઠાકુર સમુદાયમાંથી ૧૨ જિલ્લા અને શહેર પ્રમુખો બનાવવામાં આવ્યા છે. વૈશ્ય સમુદાયના પાંચ અને કાયસ્થ સમુદાયના બે નેતાઓની નિમણૂક કરવામાં આવી છે. આ ઉપરાંત, ભૂમિહાર સમુદાયમાંથી ત્રણ શહેર-જિલ્લા પ્રમુખ બનાવવામાં આવ્યા છે. કોંગ્રેસે ઉચ્ચ જાતિના સમાજના નેતાઓને ૩૫ ટકા હિસ્સો આપ્યો છે, જેમાં બ્રાહ્મણો ૨૯ ટકા, ઠાકુર ૯ ટકા, વૈશ્ય ૩ ટકા અને અન્ય ઉચ્ચ જાતિઓ લગભગ ૩ ટકા છે.
ગાંધી પરિવારના ગઢ અને રાહુલ ગાંધીના સંસદીય મતવિસ્તાર રાયબરેલીમાં, પંકજ તિવારીને ફરીથી જિલ્લા પ્રમુખની કમાન સોંપવામાં આવી છે, જ્યારે ધીરજ શ્રીવાસ્તવને ફરીથી શહેર પ્રમુખ બનાવવામાં આવ્યા છે. કોંગ્રેસમાં પહેલીવાર બ્રાહ્મણ સમુદાયમાંથી આટલી ઓછી સંખ્યામાં જિલ્લા અને શહેર પ્રમુખોની નિમણૂક કરવામાં આવી છે. અમેઠીમાં, જિલ્લા પ્રમુખની કમાન ફરીથી પ્રદીપ સિંઘલને સોંપવામાં આવી છે જ્યારે શહેર પ્રમુખનું નામ જાહેર કરવામાં આવ્યું નથી. રાયબરેલીમાં, છેલ્લા ત્રણ દાયકાથી, જિલ્લા પ્રમુખ ફક્ત બ્રાહ્મણ સમુદાયમાંથી જ ચૂંટાય છે, જ્યારે જિલ્લામાં દલિતો અને ઓબીસીની સંખ્યા ઘણી વધારે છે.
કોંગ્રેસે જિલ્લા અને શહેર પ્રમુખોની પસંદગીમાં પીડીએ ફોર્મ્યુલા એટલે કે પછાત, દલિત અને લઘુમતી સમુદાયોનું ધ્યાન રાખ્યું છે. કોંગ્રેસે આ ત્રણેય સમુદાયોમાંથી ૮૫ જિલ્લા અને શહેર પ્રમુખોની નિમણૂક કરી છે, જે ૬૫ ટકાની નજીક છે. કોંગ્રેસે ઓબીસી સમુદાયમાંથી ૪૮ જિલ્લા અને શહેર પ્રમુખોની નિમણૂક કરી છે, જેમાં ૩૩ હિન્દુ ઓબીસી અને ૧૫ મુસ્લિમ ઓબીસી સમુદાયના નેતાઓને કમાન સોંપવામાં આવી છે. જોકે, મુસ્લિમ સમુદાયમાંથી કુલ ૩૨ સભ્યોની નિમણૂક કરવામાં આવી છે, જેમાં ૧૭ સામાન્ય જાતિના મુસ્લિમો અને ૧૫ ઓબીસી મુસ્લિમોનો સમાવેશ થાય છે. આ ઉપરાંત, અનુસૂચિત જાતિ અને અનુસૂચિત જનજાતિમાંથી ૨૦ જિલ્લા પ્રમુખો બનાવવામાં આવ્યા છે, જેમાંથી ૧૯ દલિત અને એક આદિવાસી સમુદાયનો છે.
જે રીતે ઉત્તર પ્રદેશ કોંગ્રેસ સમિતિએ સંગઠનમાં દલિતો, ઓબીસી અને લઘુમતીઓને ૬૫ ટકા હિસ્સો આપ્યો છે, તેનાથી એક વાત સ્પષ્ટ થાય છે કે સંગઠનમાં રાહુલ ગાંધીના સામાજિક ન્યાયના એજન્ડાને લાગુ કરવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવ્યો છે. સપાના વડા અખિલેશ યાદવ પણ પીડીએના એજન્ડા પર પોતાનો રાજકીય શેતરંજિયો ગોઠવી રહ્યા છે, જ્યારે ભાજપે પણ પોતાના સંગઠનમાં દલિતો અને ઓબીસીને વિશેષ મહત્વ આપ્યું છે. આવી સ્થિતિમાં કોંગ્રેસે દલિત અને ઓબીસી સાથે મુસ્લિમ સમીકરણનું કાર્ડ પણ રમ્યું છે. લોકસભા ચૂંટણીમાં, પીડીએ ફોર્મ્યુલાથી સપાને જબરદસ્ત સફળતા મળી હતી અને કોંગ્રેસ પણ ગઠબંધનનો ભાગ હતી. આવી સ્થિતિમાં, હવે કોંગ્રેસ ૨૦૨૭ ની વિધાનસભા ચૂંટણી પહેલા પીડીએ ફોર્મ્યુલા સાથે યુપીમાં પોતાનું ખોવાયેલું સ્થાન પાછું મેળવવાનો પ્રયાસ કરી રહી છે.
ઉત્તર પ્રદેશમાં ૨૦૧૭ ની વિધાનસભા ચૂંટણીમાં હાર બાદ, કોંગ્રેસ પાર્ટીએ પ્રિયંકા ગાંધીને રાષ્ટ્રીય મહાસચિવ અને ઉત્તર પ્રદેશના પ્રભારી તરીકે મોકલ્યા હતા. પરંતુ તેમના નેતૃત્વમાં, કોંગ્રેસ ૨૦૨૨ ની ચૂંટણીમાં ઉત્તર પ્રદેશમાં વિજય મેળવશે.કારમી હાર પછી, એવું માનવામાં આવતું હતું કે તેમને અને તેમના લોકોને હવે રાજ્યમાં જવાબદારી સોંપવામાં આવશે નહીં. પરંતુ કોંગ્રેસ દ્વારા જાહેર કરાયેલા ૧૩૩ જિલ્લા અને શહેર પ્રમુખોની યાદીમાં પ્રિયંકા ગાંધીનું નામ સામેલ કરવામાં આવ્યું છે. આ યાદીમાં, પ્રિયંકા ગાંધીની ટીમના મોટાભાગના લોકોને જિલ્લા પ્રમુખો અને શહેર પ્રમુખોની જવાબદારી સોંપવામાં આવી છે. કોંગ્રેસે મુકેશ ધનગર, જે લોકસભાના ઉમેદવાર હતા, તેમને મથુરા શહેરના જિલ્લા પ્રમુખ તરીકે નિયુક્ત કર્યા છે, જ્યારે આગ્રા જિલ્લા પ્રમુખની જવાબદારી રામનાથ સિકરવારને સોંપવામાં આવી છે, જે લોકસભાના ઉમેદવાર હતા.
લખનૌ જિલ્લા પ્રમુખની જવાબદારી રુદ્ર દમન સિંહ બબલુને સોંપવામાં આવી છે. લખનૌ શહેરના પ્રમુખમાં કોઈ ફેરફાર કરવામાં આવ્યો નથી, પરંતુ ડૉ. શહઝાદ અને અમિત ત્યાગીને લખનૌ શહેરના પ્રમુખ બનાવવામાં આવ્યા છે. કાનપુર શહેરની વાત કરીએ તો, મહાનગરની જવાબદારી પવન ગુપ્તાને સોંપવામાં આવી છે જ્યારે કાનપુર ગ્રામીણની જવાબદારી અમિત સિંહ ગૌરને સોંપવામાં આવી છે. કોંગ્રેસના જિલ્લા પ્રમુખો અને શહેર પ્રમુખોની યાદીમાં, પ્રદેશ પ્રમુખ અજય રાય અને પ્રભારી અવિનાશ પાંડેના લોકોને લગભગ કોઈ ધ્યાન મળ્યું નથી. ફક્ત બનારસની આસપાસના જિલ્લાઓમાં, અજય રાય જિલ્લા પ્રમુખ અને શહેર પ્રમુખને પોતાના તરીકે નિયુક્ત કરવામાં સફળ રહ્યા છે.
કોંગ્રેસે શહેર અને જિલ્લા પ્રમુખોની નિમણૂકમાં યુવા ચહેરાઓ પર ખાસ ધ્યાન આપ્યું છે. જો આપણે ૧૩૩ શહેર અને જિલ્લા પ્રમુખોની યાદી પર નજર કરીએ તો ૮૪ નેતાઓની ઉંમર ૨૧ વર્ષથી ૫૦ વર્ષની વચ્ચે છે. ૨૧ થી ૪૦ વર્ષની વય જૂથના ૨૫ નેતાઓને જિલ્લા-શહેર પ્રમુખ બનાવવામાં આવ્યા છે જ્યારે ૪૧ થી ૫૦ વર્ષની વય જૂથના ૫૯ નેતાઓને શહેરો અને જિલ્લાઓની કમાન સોંપવામાં આવી છે. સંગઠનમાં ૫૧ થી ૬૦ વર્ષની વયના ૪૦ નેતાઓને જિલ્લાઓની કમાન સોંપવામાં આવી છે, જ્યારે ૬૧ વર્ષથી વધુ ઉંમરના ૭ નેતાઓ છે, જેમાંથી ૨ નેતાઓ ૭૦ વર્ષથી વધુ ઉંમરના છે. આ રીતે, કોંગ્રેસે જિલ્લા અને શહેર પ્રમુખોની નિમણૂકમાં ઉંમરનું ખાસ ધ્યાન રાખ્યું છે, સરેરાશ ઉંમર ૪૭ વર્ષ છે. કોંગ્રેસે ૨૦૨૭ને ધ્યાનમાં રાખીને એક યુવા ટીમ બનાવી છે.
