Muscat,તા.૭
ઓમાનની રાજધાની મસ્કતમાં ઈરાનના પરમાણુ કાર્યક્રમ પર અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે પરોક્ષ વાટાઘાટો પૂર્ણ થયાના થોડા સમય પછી, અમેરિકાએ તેલ ક્ષેત્રમાં ઈરાન સામે નવા, કડક પ્રતિબંધોની જાહેરાત કરી. આ પ્રતિબંધોનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય ઈરાનની તેલ નિકાસને વધુ પ્રતિબંધિત કરવાનો અને તેની આવક મર્યાદિત કરવાનો છે. વોશિંગ્ટનના આ નિર્ણયથી તેહરાનમાં ભારે આશ્ચર્ય અને નિરાશા ફેલાઈ છે. યુએસ સ્ટેટ ડિપાર્ટમેન્ટે સ્પષ્ટતા કરી છે કે ઈરાન તેની તેલની કમાણીનો ઉપયોગ વૈશ્વિક સ્તરે અસ્થિરતા પેદા કરતી પ્રવૃત્તિઓને પ્રોત્સાહન આપવા અને દેશમાં તેના નાગરિકો પર દમનને વધુ તીવ્ર બનાવવા માટે કરે છે.
યુએસ સ્ટેટ ડિપાર્ટમેન્ટના પ્રવક્તા ટોમી પિગોટે એક નિવેદનમાં ભાર મૂક્યો હતો કે રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ ઈરાનના ગેરકાયદેસર તેલ અને પેટ્રોકેમિકલ નિકાસને સંપૂર્ણપણે રોકવા માટે તેમની “મહત્તમ દબાણ” નીતિ પર અડગ રહે છે. અમેરિકાએ આ પ્રતિબંધો સાથે ઈરાની તેલ વહન કરવાના આરોપમાં કુલ ૧૪ જહાજોને નિશાન બનાવ્યા છે. આ જહાજોમાં તુર્કી, ભારત અને સંયુક્ત આરબ અમીરાતના ધ્વજ હેઠળ ઉડતા જહાજોનો સમાવેશ થાય છે. વધુમાં, ૧૫ કંપનીઓ અને બે વ્યક્તિઓ પર પ્રતિબંધો લાદવામાં આવ્યા છે. આ જહાજો, કંપનીઓ અથવા વ્યક્તિઓ સાથે સંકળાયેલા કોઈપણ વ્યવહારોને હવે યુએસ કાયદા હેઠળ ગેરકાયદેસર જાહેર કરવામાં આવશે.
એ નોંધવું જોઈએ કે અમેરિકાએ ઈરાન પર પહેલાથી જ આવા અનેક પ્રતિબંધો લાદ્યા છે. રાષ્ટ્રપતિ ટ્રમ્પના પહેલા કાર્યકાળથી, વોશિંગ્ટનની નીતિ કોઈપણ દેશને ઈરાન પાસેથી તેલ ખરીદવાથી નિરાશ કરવાની રહી છે. આ પ્રતિબંધોનો મુખ્ય હેતુ ઈરાનની અર્થવ્યવસ્થાને નબળી પાડવાનો અને તેને તેના પરમાણુ કાર્યક્રમ અને પ્રાદેશિક પ્રવૃત્તિઓમાં ફેરફાર કરવા દબાણ કરવાનો છે. આશ્ચર્યજનક રીતે, આ નવા પ્રતિબંધો તે જ સમયે લાદવામાં આવ્યા હતા જ્યારે ઈરાનના વિદેશ પ્રધાન અબ્બાસ અરાઘચીએ ઓમાનમાં વરિષ્ઠ અમેરિકી અધિકારીઓ સાથેની પરોક્ષ વાટાઘાટોને “સકારાત્મક વાતાવરણ” ગણાવી હતી. તેમ છતાં, વાટાઘાટો છતાં અમેરિકાએ તેની દબાણ નીતિમાં નરમાઈ લાવવાના કોઈ સંકેતો દર્શાવ્યા નથી.
ઓમાન દ્વારા મધ્યસ્થી કરાયેલી આ વાટાઘાટો એવા સમયે થઈ રહી છે જ્યારે ઈરાની સરકારે તાજેતરના વર્ષોમાં થયેલા સૌથી મોટા જનવિદ્રોહને ભારે બળવાથી દબાવી દીધો છે. વધુમાં, અમેરિકાએ ઈરાનના દરિયાકાંઠે તેની લશ્કરી હાજરી મજબૂત કરી છે, અને રાષ્ટ્રપતિ ટ્રમ્પે ઈરાન સામે લશ્કરી કાર્યવાહીની ધમકી આપી છે. નિષ્ણાતો કહે છે કે અમેરિકાની આ બેવડી વ્યૂહરચના સ્પષ્ટ સંદેશ આપે છેઃ એક તરફ, તે રાજદ્વારી વાટાઘાટો ચાલુ રાખવા માંગે છે, જ્યારે બીજી તરફ, તે આર્થિક પ્રતિબંધો અને લશ્કરી દબાણ દ્વારા ઈરાનને સંકુચિત કરવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યું છે.
