વિરોધ કરી રહેલી ભીડ હિંસક નહોતી, તેથી ધાતુના ગોળીઓનો ઉપયોગ અયોગ્ય અને અસંગત હતો
New Delhi,તા.૩૦
નીટ પેપર લીક પર કોર્ટે કેન્દ્ર સરકારને જંતર-મંતર પર તૈનાત આરએફએના દારૂગોળો, શસ્ત્રો અને ફરજ પરના કર્મચારીઓના રેકોર્ડ સાચવવાનો નિર્દેશ આપ્યો. તેણે એ પણ પૂછ્યું કે પેલેટ ગનનો ઉપયોગ કેવી રીતે થાય છે અને તેના ઉપયોગ માટે એસઓપી શું છે. તેણે આ બાબતે જવાબ પણ માંગ્યો.
સુપ્રીમ કોર્ટે અરજદારને પેલેટ ગન પર પ્રતિબંધ માંગતી અરજીમાં સુધારો કરવા કહ્યું. અરજીમાં પેલેટ ગનનો ઉપયોગ પર પ્રતિબંધની માંગ કરવામાં આવી હતી. કોર્ટે હોસ્પિટલ વહીવટીતંત્રને પેલેટ ગનથી ઘાયલ થયેલા પ્રદર્શનકારીને પૂરતી સારવાર આપવાનો નિર્દેશ આપ્યો. સુનાવણી દરમિયાન,સીજેપી સૂર્યકાંત, ન્યાયાધીશ જોયમલ્યા બાગચી અને ન્યાયાધીશ વી. મોહનાની બનેલી બેન્ચે જણાવ્યું હતું કે જો બળના વધુ પડતા ઉપયોગના આરોપો હોય, તો અરજીનો હેતુ પેલેટ ગનનો ઉપયોગ માટે સ્પષ્ટ પ્રોટોકોલ સ્થાપિત કરવાનો હોવો જોઈએ.
અરજદારોનું પ્રતિનિધિત્વ કરતા એડવોકેટ વૃંદા ગ્રોવરે દલીલ કરી હતી કે પ્રશ્નમાં રહેલા હથિયારમાં ધાતુના ગોળીઓ વાગે છે, જેનાથી ગંભીર શારીરિક ઇજાઓ થાય છે. તેમણે જણાવ્યું હતું કે ગોળીઓ વિવિધ પ્રકારના હોય છેઃ રબર, પ્લાસ્ટિક અને ધાતુ, પરંતુ આ કિસ્સામાં, ધાતુના ગોળીઓનો ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો હતો, જે ઘાયલ વિદ્યાર્થીઓના શરીરમાંથી દૂર કરવામાં આવ્યા હતા.
કોર્ટે જણાવ્યું હતું કે જ્યાં સુધી તમે ચોક્કસ પરિસ્થિતિઓમાં પેલેટ ગનના ઉપયોગને મંજૂરી આપતા નિયમોને પડકારતા નથી, ત્યાં સુધી તમે તેમના ઉપયોગ પર સંપૂર્ણ પ્રતિબંધ માંગી શકતા નથી. કૃપા કરીને તે મુજબ તમારી અરજીમાં સુધારો કરો. કોર્ટે જણાવ્યું હતું કે તે આ બાબત અંગે પ્રોટોકોલ અને માર્ગદર્શિકા સ્થાપિત કરશે. “અમારું માનવું છે કે અસંમતિ વ્યક્ત કરનારાઓ અથવા વિરોધ કરનારાઓ સામે હિંસાનો ઉપયોગ ન થવો જોઈએ, પરંતુ કેટલાક કિસ્સાઓમાં, ’ગ્રેડેડ રિસ્પોન્સ’ જરૂરી છે,” તેણીએ કહ્યું. એડવોકેટ વૃંદા ગ્રોવરે સુપ્રીમ કોર્ટને જણાવ્યું હતું કે તે અરજીમાં જરૂરી ફેરફારો કરશે અને તેને ફરીથી ફાઇલ કરશે.
તેમણે દલીલ કરી હતી કે વિરોધ કરી રહેલી ભીડ હિંસક નહોતી, તેથી ધાતુના ગોળીઓનો ઉપયોગ અયોગ્ય અને અસંગત હતો. ન્યાયાધીશ જોયમલ્યા બાગચીએ જણાવ્યું હતું કે હાલના પોલીસ નિયમો અપવાદરૂપ પરિસ્થિતિઓમાં “ગ્રેડેડ રિસ્પોન્સ” (બળનો ગ્રેડેડ ઉપયોગ) હેઠળ પેલેટ ગનનો ઉપયોગ કરવાની મંજૂરી આપે છે. જો અરજદારો આ નિયમોને પડકારતા નથી, તો કોર્ટે તપાસ કરવી પડશે કે આ ચોક્કસ કેસમાં તેનો ઉપયોગ નિયમો અનુસાર હતો કે નહીં.
તેમણે એ પણ સ્પષ્ટ કર્યું કે કોર્ટ કોઈ ચોક્કસ ઘટનામાં ગોળીઓનો ઉપયોગ કરવાની કાયદેસરતાની તપાસ કરવા તૈયાર છે. મુખ્ય ન્યાયાધીશ સૂર્યકાન્તે કહ્યું કે બળના વધુ પડતા ઉપયોગના આરોપોને ધ્યાનમાં રાખીને, અરજી કોર્ટને પેલેટ ગન, ખાસ કરીને ધાતુના ગોળીઓના ઉપયોગ માટે સ્પષ્ટ માર્ગદર્શિકા અથવા પ્રોટોકોલ સ્થાપિત કરવા માટે કહી શકે છે.
સુનાવણી દરમિયાન, ન્યાયાધીશ બાગચીએ કલકત્તા હાઇકોર્ટના જૂના નિયમનો ઉલ્લેખ કર્યો હતો જેમાં ગોળીઓ બચાવવા માટે છાતી પર ગોળીબાર કરવાનો કથિત રીતે આદેશ આપવામાં આવ્યો હતો. તેમણે સમજાવ્યું કે આ નિયમ પછીથી રદ કરવામાં આવ્યો હતો. સોલિસિટર જનરલએ ટિપ્પણી કરી હતી કે આ નિયમ વસાહતી યુગનો હોવો જોઈએ.
સુપ્રીમ કોર્ટ નિવૃત્ત ઇન્ટેલિજન્સ બ્યુરોના સ્પેશિયલ ડિરેક્ટર યશોવર્ધન આઝાદ અને પેલેટ ગનથી ઘાયલ થયેલા બે પીડિતો દ્વારા દાખલ કરાયેલી અરજી પર સુનાવણી કરી રહી હતી. અરજીમાં પેલેટ ગનનો ઉપયોગ પર પ્રતિબંધ મૂકવાની માંગ કરવામાં આવી હતી. તેમાં ભીડને વિખેરવા માટે કાયદો અને વ્યવસ્થા જાળવવા માટે જવાબદાર એજન્સીઓ દ્વારા ઉપયોગમાં લેવાતી પેલેટ ગનનો ઉપયોગ બંધ કરવાની પણ માંગ કરવામાં આવી હતી.
અરજીમાં ૨૦ જુલાઈના રોજ જંતર-મંતર પર પોલીસ કાર્યવાહી દરમિયાન પેલેટથી ઘાયલ થયેલા તમામ પીડિતો માટે વળતર અને તબીબી સારવારની માંગ કરવામાં આવી છે. અરજીમાં જણાવાયું છે કે શાંતિપૂર્ણ રીતે વિરોધ કરી રહેલા ટોળાને વિખેરવા માટે પેલેટ ગનનો ઉપયોગ સ્વાભાવિક રીતે અન્યાયી છે, કારણ કે તે ગેરબંધારણીય છે અને તર્કનો વિરોધ કરે છે. સુપ્રીમ કોર્ટમાં દાખલ કરાયેલી અરજીમાં ૨૦ જુલાઈના રોજ જંતર-મંતર ખાતે પોલીસ કાર્યવાહી દરમિયાન પેલેટ ગનથી ઘાયલ થયેલા તમામ પીડિતોને વળતર અને તબીબી સારવારની માંગ કરવામાં આવી છે. અરજીમાં જણાવાયું છે કે શાંતિપૂર્ણ રીતે વિરોધ કરી રહેલા ટોળાને વિખેરવા માટે પેલેટ ગનનો ઉપયોગ સ્વાભાવિક રીતે અન્યાયી છે, કારણ કે તે ગેરબંધારણીય છે અને તર્કનો વિરોધ કરે છે.
