પર્યાવરણના મુદ્દાને ધાર્મિક રંગ ન આપવા રાજકારણીઓને હાઈકોર્ટની ટકોર; અભિનેત્રીને હિંદુ વિરોધી ગણાવતી ટિપ્પણીઓ સામે નારાજગી વ્યક્ત કરી
Mumbai,તા.૩
મુંબઈમાં જાહેર રસ્તાઓ પર ફટાકડા ન ફોડવાની અપીલ કરતા અભિનેત્રી Dia Mirzaના વીડિયો અંગે ઊભા થયેલા વિવાદમાં મુંબઈ હાઈકોર્ટે મહત્વપૂર્ણ વલણ અપનાવ્યું છે. કેટલાક રાજકીય નેતાઓ દ્વારા અભિનેત્રીને ‘હિંદુ વિરોધી’ ગણાવી કરવામાં આવેલી ટિપ્પણીઓ સામે કોર્ટે નારાજગી વ્યક્ત કરી છે. હાઈકોર્ટે સ્પષ્ટ કર્યું કે આ મામલો સંપૂર્ણપણે પર્યાવરણ અને જાહેર આરોગ્ય સાથે જોડાયેલો છે, તેને ધાર્મિક કે રાજકીય રંગ આપવો યોગ્ય નથી.
ન્યાયાધીશ ગિરીશ કુલકર્ણી અને ન્યાયાધીશ ડૉ. નીલા ગોખલેની ડિવિઝન બેન્ચે સુનાવણી દરમિયાન જણાવ્યું કે ભારત એક ધર્મનિરપેક્ષ દેશ છે અને પર્યાવરણ સંબંધિત જાગૃતિ અભિયાનમાં ભાગ લેનાર વ્યક્તિને રાજકીય અથવા ધાર્મિક નિશાન બનાવવી યોગ્ય નથી. કોર્ટે બૃહદ મુંબઈ મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશન (મ્સ્ઝ્ર)ને સોશિયલ મીડિયા પરથી હટાવવામાં આવેલો દિયા મિર્ઝાનો વીડિયો ફરીથી મૂકવાનો નિર્દેશ પણ આપ્યો છે.
આ સમગ્ર વિવાદની શરૂઆત ત્યારે થઈ હતી, જ્યારે મ્સ્ઝ્રએ જાહેર રસ્તાઓ પર ફટાકડા ફોડવા સામે જાગૃતિ ફેલાવવા માટે અભિનેત્રી દિયા મિર્ઝાનો સહયોગ લીધો હતો. કોર્ટના અગાઉના નિર્દેશો અને જાહેર રસ્તાઓ પર ફટાકડા ફોડવા સંબંધિત પ્રતિબંધ અંગે નાગરિકોને જાણકારી આપવા માટે આ વીડિયો તૈયાર કરવામાં આવ્યો હતો.
વીડિયોમાં દિયા મિર્ઝાએ લોકોને જાહેર રસ્તાઓ પર ફટાકડા ન ફોડવા અને વાયુ પ્રદૂષણ ઘટાડવામાં સહયોગ આપવા અપીલ કરી હતી. જોકે, આ વીડિયો સામે આવ્યા બાદ કેટલાક ભાજપના નેતાઓએ વાંધો ઉઠાવ્યો હતો. અભિનેત્રીની અપીલને ધાર્મિક ભાવનાઓ સાથે જોડીને તેને હિંદુ વિરોધી ગણાવતી ટિપ્પણીઓ કરવામાં આવી હતી.
આ વિરોધ અને રાજકીય દબાણ વચ્ચે મ્સ્ઝ્રએ પોતાના સોશિયલ મીડિયા હેન્ડલ પરથી વીડિયો હટાવી દીધો હતો. આ પગલાં બાદ મામલો વધુ ચર્ચામાં આવ્યો હતો.
સુનાવણી દરમિયાન હાઈકોર્ટે રાજકીય નેતાઓની ટિપ્પણીઓ સામે અસંતોષ વ્યક્ત કર્યો હતો. ન્યાયાધીશ ગિરીશ કુલકર્ણીએ નોંધ્યું કે દિયા મિર્ઝાએ કોર્ટના અગાઉના નિર્દેશોને ધ્યાનમાં રાખીને જ જાગૃતિ અભિયાનમાં ભાગ લીધો હતો. કોર્ટના જણાવ્યા મુજબ, અગાઉના આદેશમાં નાગરિકોને પર્યાવરણ સંબંધિત જાગૃતિ પહેલમાં ભાગ લેવાની છૂટ આપવામાં આવી હતી.
કોર્ટે કહ્યું કે કેટલાક રાજકારણીઓ અને કોર્પોરેટરો દ્વારા કરવામાં આવેલી ટિપ્પણીઓ યોગ્ય નથી. કોઈ વ્યક્તિ કોર્ટના નિર્દેશો અનુસાર જાહેર હિતમાં જાગૃતિ ફેલાવતી હોય ત્યારે તેના પ્રયાસોને અન્ય દૃષ્ટિકોણથી જોવાને બદલે મૂળ મુદ્દા પર ધ્યાન આપવું જોઈએ.
ન્યાયાધીશ ડૉ. નીલા ગોખલેએ સુનાવણી દરમિયાન પર્યાવરણના મુદ્દાનું મહત્વ સમજાવતા કહ્યું કે આ મામલો સંપૂર્ણપણે પર્યાવરણ સાથે સંબંધિત છે. પ્રદૂષણની અસર કોઈ એક ધર્મ, સમુદાય કે વર્ગ સુધી મર્યાદિત નથી.
કોર્ટે અવલોકન કર્યું કે દરેક વ્યક્તિ એક જ હવા શ્વાસ લે છે. વાયુ પ્રદૂષણથી થતી અસરો સૌના સ્વાસ્થ્યને અસર કરે છે. તેથી જાહેર આરોગ્ય અને પર્યાવરણના રક્ષણ માટે કરવામાં આવતી અપીલને ધાર્મિક વિવાદ સાથે જોડવી યોગ્ય નથી.
હાઈકોર્ટની આ ટિપ્પણીનો મુખ્ય સંદેશ એ હતો કે પર્યાવરણની સુરક્ષા એક સામૂહિક જવાબદારી છે અને આવા મુદ્દાઓ પર જાગૃતિ ફેલાવવાના પ્રયાસોને રાજકીય વિવાદથી દૂર રાખવા જોઈએ.
મામલામાં કડક વલણ અપનાવતા મુંબઈ હાઈકોર્ટે મ્સ્ઝ્રને દિયા મિર્ઝાનો અગાઉ હટાવવામાં આવેલો જાગૃતિ વીડિયો ફરીથી સોશિયલ મીડિયા પર મૂકવાનો નિર્દેશ આપ્યો છે. આ નિર્ણયથી અભિનેત્રીના વીડિયો અંગે ઊભા થયેલા વિવાદને નવો વળાંક મળ્યો છે.
દિયા મિર્ઝાએ પણ હાઈકોર્ટના આદેશનું સ્વાગત કર્યું છે અને કોર્ટનો આભાર વ્યક્ત કર્યો છે.
તેમણે પોતાના સોશિયલ મીડિયા એકાઉન્ટ પર વીડિયો શેર કરીને નિર્ણયની પ્રશંસા કરી હતી.
મુંબઈમાં જાહેર રસ્તાઓ પર ફટાકડા ફોડવા સામે કોર્ટના અગાઉના નિર્દેશોને ધ્યાનમાં રાખીને મ્સ્ઝ્ર દ્વારા જાગૃતિ અભિયાન શરૂ કરવામાં આવ્યું હતું. આ અભિયાનનો હેતુ જાહેર સ્થળોએ ફટાકડા ફોડવાથી થતી અસુવિધા, વાયુ પ્રદૂષણ અને લોકોના સ્વાસ્થ્ય પર પડતી અસર અંગે નાગરિકોને જાગૃત કરવાનો હતો.
Dia Mirzaએ આ અભિયાનના ભાગરૂપે લોકોને રસ્તાઓ પર ફટાકડા ન ફોડવાની અપીલ કરી હતી. જોકે, આ સામાન્ય નાગરિક અપીલને લઈને રાજકીય વિવાદ ઊભો થયો હતો. હવે હાઈકોર્ટના નિર્દેશ બાદ ફરી એકવાર ચર્ચા શરૂ થઈ છે કે જાહેર આરોગ્ય અને પર્યાવરણ સાથે જોડાયેલા મુદ્દાઓને રાજકીય કે ધાર્મિક દૃષ્ટિકોણથી જોવાને બદલે વૈજ્ઞાનિક અને સામાજિક જવાબદારીના આધારે સમજવા જોઈએ.
મુંબઈ હાઈકોર્ટની ટિપ્પણીઓએ ફટાકડા, વાયુ પ્રદૂષણ અને જાહેર આરોગ્ય અંગેની ચર્ચાને ફરી કેન્દ્રમાં લાવી છે. દિવાળી જેવા તહેવારો દરમિયાન ફટાકડાના ઉપયોગ અંગે વિવિધ શહેરોમાં પ્રદૂષણ અને નાગરિકોની સુરક્ષાને લઈને ચિંતાઓ વ્યક્ત થતી રહે છે.
કોર્ટનો આ અભિગમ એ બાબત પર ભાર મૂકે છે કે પર્યાવરણની સુરક્ષા કોઈ એક વ્યક્તિ કે સમુદાયનો મુદ્દો નથી. જાહેર સ્થળોનો ઉપયોગ, પ્રદૂષણ નિયંત્રણ અને નાગરિકોના સ્વાસ્થ્યનું રક્ષણ સામૂહિક જવાબદારી છે. આથી, જાગૃતિ અભિયાનને વિવાદનું સ્વરૂપ આપવાને બદલે તેના મૂળ હેતુને સમજવો વધુ મહત્વપૂર્ણ છે.
