જો પાંચ રાજ્યો – પશ્ચિમ બંગાળ, તમિલનાડુ, કેરળ, આસામ અને પુડુચેરી – માં ચૂંટણી પરિણામોને સર્વાંગી રીતે જોવામાં આવે તો એક વ્યાપક ચિત્ર ઉભરી આવે છે. આ ચિત્રમાં બે ઘટનાઓ ખાસ કરીને ઐતિહાસિક લાગે છેઃ બંગાળમાં ભાજપની નોંધપાત્ર લીડ અને તમિલનાડુમાં થલાપતિ વિજયની પાર્ટી, ટીવીકેનું પ્રભાવશાળી પ્રદર્શન. જ્યારે આસામમાં ભાજપનો સતત ત્રીજો વિજય મહત્વપૂર્ણ છે, ત્યારે બંગાળ અને તમિલનાડુમાં બનેલી ઘટનાઓના રાજકીય પરિણામો વધુ દૂરગામી છે. તૃણમૂલ કોંગ્રેસના વિશાળ મુસ્લિમ મતદારોના સંગઠિત સમર્થન છતાં, બંગાળમાં ભાજપનો વિજય એ સામાન્ય ઘટના નથી.
જ્યારે આસામમાં ભાજપનો વિજય, તેની નોંધપાત્ર મુસ્લિમ વસ્તી હોવા છતાં, ઘણા સ્થાપિત રાજકીય દંતકથાઓને તોડી નાખે છે, ત્યારે આસામ અને બંગાળના રાજકીય પરિદૃશ્ય અને સત્તા માળખામાં મૂળભૂત તફાવતો છે. બંગાળમાં મમતા બેનર્જીએ બનાવેલા રાજકીય વાતાવરણ અને સત્તા માળખાએ અન્ય કોઈપણ પક્ષ માટે અસરકારક પડકાર ઊભો કરવાનું મુશ્કેલ બનાવ્યું. પરિણામે, ભાજપની સફળતા માત્ર ચૂંટણી સિદ્ધિ નથી, પરંતુ બંગાળના રાજકીય પરિદૃશ્યમાં નોંધપાત્ર પરિવર્તનનો સંકેત છે.
છેલ્લા દાયકામાં ચૂંટણી વલણોનો એક મુખ્ય પાસું, જે લગભગ દરેક રાજ્યમાં સ્પષ્ટ છે, તે એ છે કે હિન્દુઓમાં હિન્દુત્વ, સંસ્કૃતિ અને ધાર્મિક ઓળખના વ્યાપક પુનર્જાગરણે સ્થિર મતદાતા આધાર બનાવ્યો છે. આ આધાર, અસંતોષ, અસંતોષ અથવા આંશિક રોષ હોવા છતાં, ભાજપ અથવા તેના સાથી પક્ષો પ્રત્યે મજબૂત પૂર્વગ્રહ જાળવી રાખે છે, ક્યારેક તેની ગેરહાજરીમાં વૈચારિક રીતે નજીકના પક્ષો તરફ સ્થળાંતર કરે છે.
આ વલણ પાંચેય રાજ્યોની ચૂંટણીમાં પણ સ્પષ્ટ હતું. ભાજપે સ્થાનિક અને પ્રાદેશિક મુદ્દાઓ ઉઠાવવાની રણનીતિનો સતત ઉપયોગ કર્યો છે, સાથે સાથે ચૂંટણી ચર્ચાને રાષ્ટ્રીય થીમ્સ સાથે જોડી છે. આ મતદારો સાથે સીધો ભાવનાત્મક અને વૈચારિક જોડાણ સ્થાપિત કરે છે. બંગાળ અને આસામમાં, ભાજપે રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા અને વસ્તી વિષયક સંતુલન જેવા મુદ્દાઓને મુખ્ય રીતે પ્રકાશિત કર્યા, તેમને ચૂંટણી કાર્યસૂચિના કેન્દ્રમાં રાખ્યા. મોદી સરકારના મહિલા સશક્તિકરણ કાર્યક્રમોએ પણ ચૂંટણી વાતાવરણને પ્રભાવિત કર્યું, મહિલા મતદારોને સકારાત્મક સંદેશ પહોંચાડવામાં મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવી.
ખરેખર, બંગાળના પરિણામોએ ફક્ત તે લોકોને જ આશ્ચર્યચકિત કર્યા છે જેઓ જમીની વાસ્તવિકતાઓ અને મતદારોના મોટા વર્ગ, ખાસ કરીને હિન્દુઓમાં પરિવર્તનની ઝંખનાથી અજાણ હતા. તૃણમૂલ કોંગ્રેસે સત્તા અને બંગાળનો સમગ્ર રાજકીય પરિદૃશ્ય સ્થાપિત હિતોને સોંપી દીધો હતો. આ, કટ્ટરપંથી તત્વોને આપવામાં આવેલા ખુલ્લેઆમ સમર્થન અને પ્રોત્સાહન સાથે, સમગ્ર રાજ્યમાં સાંપ્રદાયિક ભય અને તણાવની સ્થિતિ ઊભી કરી. તેઓ આગ્રહ રાખવા લાગ્યા કે મતદારોએ પોતાની મરજીથી નહીં, પરંતુ તૃણમૂલ કોંગ્રેસના નેતાઓના ઇશારે મતદાન કરવું જોઈએ, અથવા ઘરે રહેવું જોઈએ, અથવા હિંસા, દમન, ઉત્પીડન અને સ્થળાંતરનો સામનો કરવો જોઈએ.
બંગાળમાં “મૌન હેરાફેરી” એક મુખ્ય ચૂંટણી વલણ રહ્યું છે. પહેલા, ડાબેરી મોરચાએ આ યુક્તિ દ્વારા સતત જીત સુનિશ્ચિત કરી, અને પછી મમતા બેનર્જીએ તેમના આખા પક્ષને વધુ હિંસક અને દમનકારી તત્વોમાં ફેરવી દીધો. સ્થળાંતર અથવા હિંસાનો સૌથી વધુ ભોગ મહિલાઓ છે. આ જ કારણ છે કે તેમના મતોનો નોંધપાત્ર હિસ્સો તૃણમૂલને બદલે ભાજપને ગયો. ભાજપ પર હિન્દુઓનું ધ્રુવીકરણ કરવાનો આરોપ લગાવનારાઓ ઉપરછલ્લું વિશ્લેષણ કરી રહ્યા છે. વાસ્તવમાં, બંગાળમાં રાજકીય સંઘર્ષ સાચા લોકશાહીને પુનઃસ્થાપિત કરવા અને સત્તા સંસ્કૃતિને વધુ સમાવિષ્ટ બનાવવાનો હતો. આ જવાબદારી મુખ્યત્વે રાજ્યના હિન્દુઓની હતી. જો હિન્દુઓને લાગતું હતું કે આ સરકાર હેઠળ તેમનું અસ્તિત્વ જોખમમાં છે, તો તેના કારણો ગહન હતા.
બાંગ્લાદેશમાં થયેલી હિંસક ઘટનાઓએ હિન્દુ માનસિકતાને મજબૂત બનાવી કે તેમણે અમુક અંશે પોતાનો જીવ જોખમમાં મૂકવો પડશે. વધુમાં,એસઆઇઆરમાંથી મૃત, શંકાસ્પદ અને સ્થાનાંતરિત મતદારોના નામ દૂર કરવાથી નકલી મતદારોની પ્રથા દૂર થઈ.
