New Delhi,તા.૬
દિલ્હી હાઈકોર્ટે એક અરજીની સુનાવણી કરતી વખતે એક મોટો ચુકાદો આપ્યો છે. કોર્ટે સ્પષ્ટપણે કહ્યું કે બે પુખ્ત વયના લોકો તેમના જીવનસાથી પસંદ કરવા માટે સ્વતંત્ર છે. તેમને આ માટે સમાજની મંજૂરીની જરૂર નથી. તેમના માતાપિતા પણ આવી બાબતોમાં દખલ કરી શકતા નથી. આ એક રીતે પુખ્ત વયના લોકોનો બંધારણીય અધિકાર છે.
હાઈકોર્ટના ન્યાયાધીશ સૌરભ બેનર્જીએ જણાવ્યું હતું કે લગ્ન કરવાના આવા નિર્ણયોને પવિત્ર ગણવા જોઈએ, ખાસ કરીને જ્યારે તેમાં પુખ્ત વયના લોકોની સંમતિનો સમાવેશ થાય છે જેમને કોઈ શંકા વિના તેમના જીવનસાથી પસંદ કરવાનો બંધારણીય અધિકાર છે. કોર્ટે પુનરોચ્ચાર કર્યો કે લગ્ન કરવાનો અધિકાર માનવ સ્વતંત્રતાનો એક ભાગ છે અને વ્યક્તિગત પસંદગીનો વિષય છે, જે ફક્ત માનવ અધિકારોના સાર્વત્રિક ઘોષણામાં સમાવિષ્ટ નથી પણ ભારતીય બંધારણના અનુચ્છેદ ૨૧ નો પણ આવશ્યક ભાગ છે.
જસ્ટિસ સૌરભ બેનર્જીએ કહ્યું કે કલમ ૨૧ જીવનના અધિકારની ખાતરી આપે છે અને સંમતિથી પુખ્ત વયના લોકો સહિત તમામ વ્યક્તિઓના જીવન અને વ્યક્તિગત સ્વતંત્રતાનું રક્ષણ કરે છે, જેમને તેમની પસંદગીનો ઉપયોગ કરવાનો સ્વાભાવિક અધિકાર છે, જે લગ્ન સંબંધિત બાબતોમાં આ ખાસ કરીને મહત્વપૂર્ણ બનાવે છે. ન્યાયાધીશે કહ્યું કે આ જ કારણ છે કે બે પુખ્ત વયના લોકો જીવનસાથી પસંદ કરવા જેવા મામલામાં સંપૂર્ણપણે સ્વતંત્ર છે.
જસ્ટિસ બેનર્જીએ એક પરિણીત યુગલની રિટ અરજી મંજૂર કરતી વખતે આ નિવેદન આપ્યું હતું. બંને પરિણીત અને પુખ્ત વયના હતા. તેમણે મહિલાના પિતા તરફથી ધમકીઓનો ઉલ્લેખ કરીને પોલીસ સુરક્ષા માંગી હતી, જે તેમના સંબંધની વિરુદ્ધ હતા. આ દંપતીએ જુલાઈ ૨૦૨૫ માં આર્ય સમાજ મંદિરમાં હિન્દુ વિધિ અનુસાર લગ્ન કર્યા હતા અને બાદમાં લગ્ન નોંધણી કરાવી હતી. જોકે, છોકરીના પિતાના વિરોધને કારણે, દંપતીને ધમકીઓનો સામનો કરવો પડી રહ્યો હતો, જેના કારણે તેમને કોર્ટ પાસેથી સુરક્ષા માંગવાની ફરજ પડી હતી.
દંપતીને પોલીસ સુરક્ષા આપતાં, કોર્ટે જણાવ્યું હતું કે બંને અરજદારો પુખ્ત વયના છે અને એકબીજા સાથે લગ્ન કરવાના તેમના અધિકારોમાં હોવાથી, સ્વેચ્છાએ હાથ મિલાવવા અને લગ્નના પવિત્ર બંધનમાં પોતાનું આખું જીવન સમર્પિત કરવાનો નિર્ણય લીધો હોવાથી, કોઈ પણ, ખાસ કરીને સમાજ, રાજ્ય તંત્ર, અથવા તો તેમના માતાપિતા, સંબંધીઓ અને મિત્રો, તેમના નિર્ણયમાં કોઈપણ રીતે દખલ કરી શકશે નહીં.
કોર્ટે વધુમાં જણાવ્યું હતું કે અરજદાર નંબર ૧ ના પિતા, પ્રતિવાદી નંબર ૭ જેવા કોઈપણ વ્યક્તિને અરજદારોના જીવન અને સ્વતંત્રતાને જોખમમાં મૂકવાની મંજૂરી આપી શકાતી નથી, કારણ કે તેમને તેમના વ્યક્તિગત નિર્ણયો અને પસંદગીઓ માટે કોઈ સામાજિક મંજૂરીની જરૂર નથી. કોર્ટે એવો પણ નિર્દેશ આપ્યો હતો કે દંપતીને જરૂરી પોલીસ સુરક્ષા પૂરી પાડવામાં આવે અને જરૂર પડ્યે સંબંધિત પોલીસ સ્ટેશનના એસએચઓ અથવા બીટ ઓફિસરનો સીધો સંપર્ક કરવાની મંજૂરી આપવામાં આવે. જો દંપતી નિવાસસ્થાન બદલે તો પણ, તેમણે સતત સુરક્ષા સુનિશ્ચિત કરવા માટે સ્થાનિક પોલીસ અધિકારીઓને જાણ કરવી આવશ્યક છે.
