લાલ કિલ્લાના પ્રાગટ્ય પરથી, વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ યુવા પેઢી, એટલે કે જનરલ-જી અને જનરલ-આલ્ફા સાથે સીધી વાતચીત કરી. સરકારની નીતિ દિશા સ્પષ્ટ છેઃ દેશને ડિજિટલ, ટેકનોલોજીકલ અને ઉત્પાદન મહાસત્તા બનાવવા માટે. આ માટે, આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (એઆઇ) માં મફત તાલીમ, ડેટા સેન્ટરો, મહત્વપૂર્ણ ખનિજોની શોધ અને સેમિકન્ડક્ટર ચિપ પ્લાન્ટ્સ જેવા અત્યાધુનિક ક્ષેત્રોમાં નોંધપાત્ર રોકાણો કરવામાં આવી રહ્યા છે.
સરકારનું આ લાંબા ગાળાનું વિઝન “વિકસિત ભારત ૨૦૪૭” ના સ્વપ્નને ચોક્કસ પાંખો આપશે. જોકે, આ ચમકતા ટેકનોલોજીકલ ભવિષ્યની એક કાળી બાજુ પણ છે, જે દેશના રસ્તાઓ પર યુવાનોના ગુસ્સામાં વારંવાર સ્પષ્ટ થાય છે. તેમાં કોઈ શંકા નથી કે ભારતને વૈશ્વિક સેમિકન્ડક્ટર અને એઆઈ હબ બનાવવાના પ્રયાસો ઐતિહાસિક છે. સરકાર ચિપ પ્લાન્ટ અને એઆઈ ઇકોસિસ્ટમ વિકસાવવા માટે લાખો કરોડ રૂપિયાનું રોકાણ કરી રહી છે.
નીતિ નિર્માતાઓ માને છે કે આ આધુનિક ઉદ્યોગો દેશમાં લાખો ઉચ્ચ કક્ષાની નોકરીઓનું સર્જન કરશે, પરંતુ હકીકત એ છે કે આ ઉદ્યોગો ખૂબ જ મૂડી-સઘન છે, શ્રમ-સઘન નથી. એક સેમિકન્ડક્ટર પ્લાન્ટ અબજો રૂપિયાનું રોકાણ કરે છે, પરંતુ ત્યાં ફક્ત થોડા હજાર સુપર-સ્પેશિયલાઇઝ્ડ એન્જિનિયરો જ સીધા રોજગારી મેળવે છે. આ પ્રશ્ન ઉભો કરે છેઃ દેશની સામાન્ય વસ્તીના સ્નાતકોનું શું થશે, જે દર વર્ષે ડિગ્રીઓ સાથે નોકરી બજારમાં જોડાઈ રહ્યા છે?
આંકડાઓના અરીસામાં દેખાતી શિક્ષિત બેરોજગારીનું સત્યઃ યુવાનોની આર્થિક પરિસ્થિતિને સમજવા માટે સરકાર અને આંતરરાષ્ટ્રીય સંસ્થાઓનો ડેટા આંખ ખોલનાર છે. ઇન્ડિયા સ્કિલ્સ રિપોર્ટમાં જણાવાયું છે કે ૫૦ ટકાથી વધુ કોલેજ ગ્રેજ્યુએટ્સ હજુ પણ ઉદ્યોગોની તાત્કાલિક જરૂરિયાતો પૂરી કરવા માટે બેરોજગાર છે. આ સૂચવે છે કે આપણી શૈક્ષણિક સંસ્થાઓ અને શિક્ષણ પ્રણાલી વચ્ચે વિસંગતતાઓ છે.
જનરલ-જી અને જનરલ-આલ્ફા યુવાનોમાં વધતી જતી અસંતોષ અને તેમના રસ્તાઓ પર ઉતરવાનું સૌથી મોટું અને તાત્કાલિક કારણ ફક્ત માતાપિતાના સપનામાંથી જન્મેલો લોભ અને ઇન્ટરનેટ પરની સ્પર્ધા નથી, પરંતુ દેશની ભાંગી પડેલી પરીક્ષા પ્રણાલી પણ એટલી જ જવાબદાર છે. પેપર લીક જેવી વિસંગતતાઓ સ્વાભાવિક રીતે આ યુવાનોની ચિંતામાં વધારો કરે છે. એક વિશ્લેષણ મુજબ, છેલ્લા પાંચ વર્ષમાં, દેશભરના ૧૫ થી વધુ રાજ્યોમાં ૪૦ થી વધુ મુખ્ય સરકારી ભરતી પરીક્ષાઓના પ્રશ્નપત્રો લીક થયા છે.
નીટ યુજી,યુજીસી નીટ અને વિવિધ રાજ્ય કોન્સ્ટેબલ અને વહીવટી ભરતી પરીક્ષાઓમાં થતી અનિયમિતતાઓએ દેશના ૧.૫ કરોડથી વધુ યુવાનોને માનસિક તણાવ તો આપ્યો જ છે, પરંતુ શૈક્ષણિક પ્રણાલીમાં તેમના વિશ્વાસને પણ નુકસાન પહોંચાડ્યું છે. જો આ વ્યવસ્થા સ્થાપિત હોત, તો સમાજના આ મોટા વર્ગમાં અસંતોષની ચિનગારી આટલી ઊંડી ન હોત, અને તેનો ઉપયોગ કરવા માંગતા રાજકીય પક્ષોને તેનો ઉપયોગ કરવાની તક ન મળી હોત. પેપર લીક, ત્યારબાદ રદ, કોર્ટ મુકદ્દમા અને પુનઃતપાસના આ ચક્રવ્યૂહમાં, યુવાનોના ઉત્પાદક જીવનના સુવર્ણ વર્ષો વેડફાઈ રહ્યા છે.
સરકારે સંસદમાં “જાહેર પરીક્ષાઓ (અન્યાયી માધ્યમોનું નિવારણ) સુધારો બિલ, ૨૦૨૬” પસાર કર્યો છે, જેમાં પેપર લીક માટે ૫ કરોડ સુધીના દંડ અને ૧૦ વર્ષ સુધીની જેલની જોગવાઈ છે. જો કે, કાયદાઓ ફક્ત કાગળ પર ઢાલ ન હોઈ શકે; તેનો જમીન પર કડક અમલ થવો જોઈએ. આધુનિક સેમિકન્ડક્ટર અને છૈં પ્રયોગશાળાઓમાંથી પસાર થતા “વિકસિત ભારત” નો માર્ગ પરીક્ષા કેન્દ્રોની શુદ્ધતા અને પારદર્શિતાથી શરૂ થાય છે.ભવિષ્યનું નિર્માણ કોચિંગના ભ્રમમાંથી બહાર નીકળીને થશેઃ પીએમ મોદીનો સંદેશ એ છે કે ભારતના યુવાનો હવે પરંપરાગત સરકારી નોકરીઓ અથવા ડિગ્રીઓની આંધળી શોધમાં પોતાનું જીવન બગાડશે નહીં. “પીએમ ઇન્ટર્નશિપ સ્કીમ” અને નવી કૌશલ્ય વિકાસ તકો જેવી નવી સરકારી નીતિઓ, દેશના યુવાનોને દાયકાઓથી બંધક બનાવી રાખનાર “કોચિંગ સંસ્કૃતિ” ના મૂળ પર સીધો હુમલો કરે છે. આ જાહેરાતો નિઃશંકપણે આશા જગાડે છે કે આ કરોડો રૂપિયાના કોચિંગ બજારનો નાશ થશે અને દેશના યુવાનો આત્મનિર્ભરતા તરફ આગળ વધશે.
