New Delhi,તા.૨
સંચાર સાથી એપને લઈને ચાલી રહેલા હોબાળા અને વિવાદ વચ્ચે, કેન્દ્ર સરકારે પોતાનું વલણ સ્પષ્ટ કર્યું છે. કેન્દ્રીય સંદેશાવ્યવહાર મંત્રી જ્યોતિરાદિત્ય સિંધિયાએ જણાવ્યું હતું કે, “જો તમને સંચાર સાથી એપ ન જોઈતી હોય, તો તમે તેને ડિલીટ કરી શકો છો. તે વૈકલ્પિક છે. તે દરેક માટે સુલભ બનાવવાની અમારી ફરજ છે. તેને તમારા ઉપકરણ પર રાખવી કે નહીં તે વપરાશકર્તા પર નિર્ભર છે.” સંચાર સાથી એપ અંગે એવા અહેવાલો હતા કે તે બધા નવા ફોન પર ફરજિયાત છે અને વપરાશકર્તાઓ ઇચ્છે તો પણ તેને ડિલીટ કરી શકતા નથી.
૨૮ નવેમ્બરના રોજ, કેન્દ્ર સરકારે તમામ મોબાઇલ કંપનીઓને ૯૦ દિવસની અંદર ભારત સરકારની સાયબર સુરક્ષા એપ્લિકેશન, સંચાર સાથી, બધા ફોન પર ઇન્સ્ટોલ કરવાનો નિર્દેશ આપ્યો હતો. તેમણે તેમને એ પણ સુનિશ્ચિત કરવાનો નિર્દેશ આપ્યો હતો કે વપરાશકર્તાઓ પોતાની જાતે એપને ડિલીટ કે અનઇન્સ્ટોલ ન કરી શકે. જોકે, આ સમાચાર આવતાની સાથે જ વિરોધ પ્રદર્શનો ફાટી નીકળ્યા હતા, કોંગ્રેસ સહિત ઘણા વિપક્ષી નેતાઓએ આ પગલાને ગેરબંધારણીય અને જનતાના સ્વતંત્રતાના અધિકારનું ઉલ્લંઘન ગણાવ્યું હતું અને તેને રદ કરવાની માંગ કરી હતી. કેન્દ્ર સરકારે હવે સ્પષ્ટતા કરી છે કે વપરાશકર્તાઓ જો ઇચ્છે તો આ એપને ડિલીટ કરી શકે છે, અને તે સંપૂર્ણપણે વૈકલ્પિક છે.
સરકારના મતે, આ નિર્દેશ પાછળનો હેતુ લોકોને સંચાર સાથી એપ દ્વારા છેતરપિંડીવાળા કનેક્શન, ચોરાયેલા ફોન અથવા ખોવાયેલા ફોનની જાણ કરવાનું સરળ બનાવવાનો હતો. આ એપ્લિકેશન સાયબર સુરક્ષામાં જનતા અને સરકાર માટે ખૂબ જ ઉપયોગી સાબિત થઈ છે. તે શંકાસ્પદ આઇએમઇઆઇ નંબરોની જાણ કરવા માટે પણ ઉપયોગી છે અને પોલીસને મદદ કરે છે.
હાલના ઉપકરણો માટે, એવું કહેવામાં આવ્યું છે કે ઉત્પાદકો અને આયાતકારોએ ભારતમાં પહેલાથી જ ઉત્પાદિત અને હાલમાં વેચાણ પાઇપલાઇનમાં રહેલા ઉપકરણો માટે સોફ્ટવેર અપડેટ દ્વારા સંચાર સાથી એપ લાગુ કરવાની જરૂર પડશે. પાલન અહેવાલો અંગે, મોબાઇલ હેન્ડસેટના તમામ ઉત્પાદકો અને આયાતકારોએ નિર્દેશ જારી થયાના ૧૨૦ દિવસની અંદર ટેલિકોમ્યુનિકેશન વિભાગને અનુપાલન અહેવાલ સબમિટ કરવાની જરૂર રહેશે.
આ એપ્લિકેશન અંગે રાજકારણીઓ તરફથી પ્રતિક્રિયાઓ પણ બહાર આવવા લાગી છે. કોંગ્રેસ સાંસદ પ્રિયંકા ગાંધી વાડ્રાએ કહ્યું, “આ એક જાસૂસી એપ્લિકેશન છે. આ હાસ્યાસ્પદ છે. નાગરિકોને ગોપનીયતાનો અધિકાર છે. દરેક વ્યક્તિ પાસે સરકારને ધ્યાનમાં લીધા વિના પરિવાર અને મિત્રોને સંદેશા મોકલવાની ગોપનીયતા હોવી જોઈએ. તેઓ આ દેશને દરેક સ્વરૂપમાં સરમુખત્યારશાહીમાં ફેરવી રહ્યા છે. સંસદ કાર્યરત નથી કારણ કે સરકાર કોઈપણ મુદ્દા પર ચર્ચા કરવાનો ઇનકાર કરી રહી છે. વિપક્ષને દોષ આપવો ખૂબ જ સરળ છે. તેઓ કોઈપણ મુદ્દા પર ચર્ચા થવા દેતા નથી. સ્વસ્થ લોકશાહી ચર્ચાની માંગ કરે છે.”
કોંગ્રેસ સાંસદ પ્રિયંકા ગાંધીએ કહ્યું, “છેતરપિંડીની જાણ કરવા અને ભારતના દરેક નાગરિક તેમના ફોન પર શું કરી રહ્યો છે તે જોવા વચ્ચે ખૂબ જ પાતળી રેખા છે. તે આ રીતે કામ ન કરવું જોઈએ. છેતરપિંડીની જાણ કરવા માટે એક અસરકારક સિસ્ટમ હોવી જોઈએ. અમે સાયબર સુરક્ષા પર આ અંગે વ્યાપક ચર્ચા કરી છે. સાયબર સુરક્ષા જરૂરી છે, પરંતુ તેનો અર્થ એ નથી કે તે તમને દરેક નાગરિકના ફોનને ઍક્સેસ કરવાનું બહાનું આપે છે. મને નથી લાગતું કે કોઈપણ નાગરિક તેનાથી ખુશ થશે.”
કોંગ્રેસના સાંસદ શશિ થરૂરે કહ્યું, “આ એપ્સ ઉપયોગી થઈ શકે છે, જો તે સ્વૈચ્છિક હોય. જેમને તેની જરૂર હોય તેઓ તેને ડાઉનલોડ કરી શકે છે. લોકશાહીમાં કંઈપણ ફરજિયાત બનાવવું એ ચિંતાજનક છે. મારે સરકારના તર્ક પર વધુ ધ્યાન આપવાની જરૂર છે. મીડિયા રિપોર્ટ્સ દ્વારા આદેશો પસાર કરવાને બદલે, સરકારે જનતાને બધું સમજાવવું જોઈએ. આપણને એવી ચર્ચાની જરૂર છે જ્યાં સરકાર નિર્ણય પાછળની વિચારસરણી સમજાવે.”
ભાજપના સાંસદ સંજય જયસ્વાલે સંચાર સાથી એપની પ્રશંસા કરતા કહ્યું, “તે એક સ્વચ્છ અને પારદર્શક એપ છે, અને સાયબર છેતરપિંડી સામે સરકારની કાર્યવાહી પ્રશંસનીય છે.” કોંગ્રેસના સાંસદ રાજીવ શુક્લાએ કહ્યું, “આ એક ખતરનાક અને ચિંતાજનક વિકાસ છે.” કોંગ્રેસના સાંસદ કેસી વેણુગોપાલે કહ્યું, “આ ગોપનીયતા પર હુમલો છે.” કોંગ્રેસના સાંસદ કેસી વેણુગોપાલે કહ્યું, “આ ગોપનીયતા પર હુમલો છે.” કોંગ્રેસના સાંસદ કેસી વેણુગોપાલે કહ્યું, “આ ગોપનીયતા પર હુમલો છે. મદદ કરવાના નામે, ભાજપ સામાન્ય લોકોની ગોપનીયતા પર આક્રમણ કરવાનો પ્રયાસ કરી રહી છે. અમે ભારતમાં પેગાસસનો અનુભવ કર્યો છે. સરકાર આ એપ દ્વારા દેશના દરેક વ્યક્તિ પર નજર રાખવાનો પ્રયાસ કરી રહી છે.”
