રાષ્ટ્રીય વિજ્ઞાન દિવસ (NSD) દર વર્ષે 28 ફેબ્રુઆરીએ ‘રામન ઇફેક્ટ’ની શોધની યાદમાં ઉજવવામાં આવે છે. .આ દિવસે સર સી.વી. રામને ‘રામન ઇફેક્ટ’ની શોધની જાહેરાત કરી હતી જેના માટે તેમને 1930માં નોબેલ પુરસ્કાર આપવામાં આવ્યો હતો.
સામાન્ય લોકો, વિદ્યાર્થીઓ, કર્મચારીઓ, જાહેર નેતાઓ અને વૈજ્ઞાનિક સંસ્થાઓના પ્રતિનિધિઓના પ્રયત્નોને સ્વીકારવા માટે છે. રાષ્ટ્રીય વિજ્ઞાન દિવસ 2024 ની થીમ “વિકિત ભારત માટે સ્વદેશી ટેકનોલોજી” સસ્ટેનેબલ ફ્યુચર માટે વિજ્ઞાન અને ટેકનોલોજીમાં સંકલિત અભિગમ’ છે. દેશભરની કોલેજો અને વિજ્ઞાન સંસ્થાઓ જાહેર ભાષણો, પ્રવચનો અને વિજ્ઞાન મોડેલ પ્રદર્શનો, વિજ્ઞાન મૂવીઝ, થીમ્સ અને ખ્યાલો પર વિજ્ઞાન પ્રદર્શનો, ચર્ચાઓ, ક્વિઝ સ્પર્ધાઓનું આયોજન કરીને દિવસની ઉજવણી કરે છે1986 માં, નેશનલ કાઉન્સિલ ફોર સાયન્સ એન્ડ ટેક્નોલોજી કોમ્યુનિકેશન (NCSTC) એ ભારત સરકારને 28 ફેબ્રુઆરીને રાષ્ટ્રીય વિજ્ઞાન દિવસ તરીકે નિયુક્ત કરવા જણાવ્યું હતું. આ ઘટના હવે સમગ્ર ભારતમાં શાળાઓ, કોલેજો, યુનિવર્સિટીઓ અને અન્ય શૈક્ષણિક, વૈજ્ઞાનિક, તકનીકી, તબીબી અને સંશોધન સંસ્થાઓમાં ઉજવવામાં આવે છે. પ્રથમ NSD (રાષ્ટ્રીય વિજ્ઞાન દિવસ) (28 ફેબ્રુઆરી 1987) નિમિત્તે NCSTC એ વિજ્ઞાન અને સંદેશાવ્યવહારના ક્ષેત્રમાં ઉત્કૃષ્ટ પ્રયાસોને માન્યતા આપવા બદલ રાષ્ટ્રીય વિજ્ઞાન લોકપ્રિયતા પુરસ્કારોની સંસ્થાની જાહેરાત કરી.લોકોના રોજિંદા જીવનમાં ઉપયોગમાં લેવાતા વિજ્ઞાનના મહત્વ વિશે સંદેશ આપવા માટે રાષ્ટ્રીય વિજ્ઞાન દિવસની ઉજવણી કરવામાં આવે છે. માનવ કલ્યાણ માટે વિજ્ઞાનના ક્ષેત્રમાં તમામ પ્રવૃત્તિઓ, પ્રયત્નો અને સિદ્ધિઓ પ્રદર્શિત કરવી. વિજ્ઞાનના ક્ષેત્રમાં વિકાસ માટે તમામ મુદ્દાઓ પર ચર્ચા કરવા અને નવી તકનીકોનો અમલ કરવા માટે તે ઉજવવામાં આવે છે. ભારતમાં વૈજ્ઞાનિક માનસિકતા ધરાવતા નાગરિકોને તક આપવી. લોકોને પ્રોત્સાહિત કરવા તેમજ વિજ્ઞાન અને ટેકનોલોજીને લોકપ્રિય બનાવવા. જય કિસાન , જય જવાન તેમાં નવું સુત્ર ઉમેરાણું જય વિજ્ઞાન. આજે ટેક્લોજીનો યુગ છે તેની સાથે તાલ મિલાવીને ચાલવાનું છે.
ડો.જી.આર.ગોહિલ
