New Delhi,તા.૧૯
ભારત અને કુવૈત પરંપરાગત રીતે સહિયારા ઇતિહાસ, મજબૂત વેપાર સંબંધો અને સાંસ્કૃતિક ભાગીદારીના આધારે મૈત્રીપૂર્ણ સંબંધોનો આનંદ માણે છે. આ વર્ષે, ૪૩ વર્ષ પછી ભારતીય વડા પ્રધાનની કુવૈતની પ્રથમ રાજ્ય મુલાકાત એક ઐતિહાસિક સીમાચિહ્નરૂપ સાબિત થઈ રહી છે, જે બંને દેશો વચ્ચે વધતા સહકારને દર્શાવે છે. વિદેશ મંત્રાલયે બુધવારે કહ્યું કે વડાપ્રધાન મોદી ૨૧-૨૨ ડિસેમ્બરે કુવૈતની મુલાકાત લેશે.
ભારત અને કુવૈત વચ્ચેના સંબંધો પ્રાચીન સમયથી મજબૂત છે, જ્યારે કુવૈતની આર્થિક વ્યવસ્થા દરિયાઈ વેપાર પર આધારિત હતી. લાકડું, અનાજ, કપડાં અને મસાલાઓ ભારતમાં અને ભારતથી મુસાફરી કરતા વેપારી જહાજો દ્વારા કુવૈત મોકલવામાં આવતા હતા, જ્યારે ખજૂર, અરેબિયન ઘોડા અને મોતી કુવૈતથી ભારતમાં મોકલવામાં આવતા હતા. ભારતીય રૂપિયો ૧૯૬૧ સુધી કુવૈતમાં કાનૂની ટેન્ડર હતો, જે બંને દેશો વચ્ચેના સાંસ્કૃતિક અને આર્થિક સંબંધોની સ્થિરતાનું પ્રતીક હતું.
ભારત અને કુવૈત વચ્ચે ઔપચારિક રાજદ્વારી સંબંધો ૧૯૬૧માં સ્થાપિત થયા હતા. ત્યારથી, ભારતના ઉપરાષ્ટ્રપતિ ડૉ. ઝાકિર હુસૈન (૧૯૬૫), વડા પ્રધાન ઇન્દિરા ગાંધી (૧૯૮૧) અને ઉપરાષ્ટ્રપતિ હામિદ અંસારી (૨૦૦૯) સહિત બંને દેશો વચ્ચે ઘણી ઉચ્ચ-સ્તરીય મુલાકાતો થઈ છે. શેખ સબાહ અલ-અહમદ અલ-જાબેર અલ-સબાહ (૨૦૦૬) અને વડા પ્રધાન શેખ જાબેર અલ-મુબારક અલ-હમદ અલ-સબાહ (૨૦૧૩) સહિત કુવૈતની ઘણી મહત્વપૂર્ણ મુલાકાતો પણ હતી. ૨૦૨૪ માં, વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી અને કુવૈતના ક્રાઉન પ્રિન્સ ન્યુયોર્કમાં સંયુક્ત રાષ્ટ્ર મહાસભા દરમિયાન મળ્યા હતા. આ ઉપરાંત ભારતના વિદેશ મંત્રી ડૉ. એસ. જયશંકરે ૧૮ ઓગસ્ટ ૨૦૨૪ના રોજ કુવૈતની મુલાકાત લીધી હતી.
કુવૈત ભારતના મુખ્ય વેપારી ભાગીદારોમાંનું એક છે. ૨૦૨૩-૨૪ નાણાકીય વર્ષમાં દ્વિપક્ષીય વેપાર ૧૦.૪૭ બિલિયન સુધી પહોંચશે. કુવૈત ભારતને ૬ઠ્ઠું સૌથી મોટું ક્રૂડ ઓઈલ સપ્લાયર છે, જે ભારતની ઉર્જા જરૂરિયાતોના ૩% સંતોષે છે. કુવૈત ઇન્વેસ્ટમેન્ટ ઓથોરિટીએ ભારતમાં ૧૦ બિલિયનથી વધુનું રોકાણ કર્યું છે.
ભારત અને કુવૈત વચ્ચે સાંસ્કૃતિક સંબંધો પણ મજબૂત છે. કુવૈતમાં ભારતીય સંગીત, ફિલ્મો અને ભોજન ખૂબ જ લોકપ્રિય છે. માર્ચ ૨૦૨૩માં કુવૈતમાં ભારતીય સંસ્કૃતિ મહોત્સવ યોજાયો હતો અને એપ્રિલ ૨૦૨૪માં કુવૈત નેશનલ રેડિયો પર હિન્દી કાર્યક્રમ શરૂ થયો હતો. શૈક્ષણિક ક્ષેત્રે, કુવૈતમાં ૬૦,૦૦૦ થી વધુ વિદ્યાર્થીઓ સાથે ૨૬ સીબીએસઇ શાળાઓ છે. આ ઉપરાંત ૨૦૨૪માં ગલ્ફ યુનિવર્સિટી ફોર સાયન્સ એન્ડ ટેક્નોલોજીમાં હિન્દી ચેરની પણ સ્થાપના કરવામાં આવી હતી.
કુવૈતમાં ભારતીય સમુદાય લગભગ ૧ મિલિયન મજબૂત છે, જે વિવિધ ક્ષેત્રોમાં કામ કરે છે અને ભારત અને કુવૈત વચ્ચે જીવંત સેતુ તરીકે કામ કરે છે. બંને દેશો વચ્ચે કામદારોની હિલચાલ માટે દ્વિપક્ષીય કરાર પર ૨૦૨૧ માં હસ્તાક્ષર કરવામાં આવ્યા હતા, જે ઘરેલું કામદારોની ભરતીથી સંબંધિત છે.ભારત અને કુવૈતે કોવિડ-૧૯ રોગચાળા દરમિયાન એકબીજાને મદદ કરી હતી. ભારતે કુવૈતમાં તબીબી ટીમો મોકલી, જ્યારે કુવૈતે ભારતને ૪૨૫ મેટ્રિક ટન પ્રવાહી ઓક્સિજન અને ૧૨,૫૦૦ ઓક્સિજન સિલિન્ડર આપ્યા. કુવૈત ભારતનું ૬ઠ્ઠું સૌથી મોટું ક્રૂડ ઓઈલ સપ્લાયર અને એલપીજીનું ચોથું સૌથી મોટું સપ્લાયર છે. બંને દેશો વચ્ચે ઊર્જા ભાગીદારી મજબૂત છે અને કુવૈત ભારતીય કૃષિ અને વિજ્ઞાન સંસ્થાઓ સાથે સહયોગ કરી રહ્યું છે.
