સુપ્રીમ કોર્ટ એ અરજી પર સુનાવણી કરવા માટે તૈયાર થઈ ગઈ છે, જેમાં એવી માંગ કરવામાં આવી છે કે પોલીસકર્મીઓના કામના કલાકો નક્કી કરવાની સાથે જ તેમને અઠવાડિક રજા આપવાનું સુનિશ્ચિત કરવામાં આવે. આ એક સચ્ચાઇ છે કે આપણા દેશમાં પોલીસ પર કામનું દબાણ વધતું જાય છે. સમય સાથે તેની જવાબદારીઓ તો વધતી જાય છે, પરંતુ તેને જોઇતી સુવિધાઓ અને સંસાધન નથી મળી શકતાં. સરેરાશ પોલીસકર્મીઓના કામના કલાકો નક્કી નથી હોતા. તેમણે નક્કી અવધિ કરતાં લાંબી ડ્યૂટી કરવી પડે છે. અઠવાડિક રજા પણ તેમને બહુ મુશ્કેલીથી મળી શકે છે.
આપણા દેશમાં સરેરાશ પોલીસકર્મી જેટલું કામ ત્રણ-ચાર દિવસમાં કરે છે, એટલું પશ્ચિમી દેશોમાં એક અઠવાડિયામાં લોકો કામ કરે છે. તેનું એક મોટું કારણ એ છે કે દેશમાં પોલીસ સંખ્યાબળના અભાવ સામે ઝઝૂમી રહ્યું છે. દરેક રાજ્યમાં મોટી સંખ્યામાં પોલીસકર્મીઓનાં પદ ખાલી પડ્યાં છે. સમસ્યા એ છે કે રાજ્ય સરકારો સમય રહેતાં ખાલી પદોને ભરવામાં તત્પરતા નથી દેખાડતી. આ જ કારણે કેટલાક સમય પહેલાં સુપ્રીમ કોર્ટે એ નિર્દેશ આપવા પ્ડયા હતા કે તમામ રાજ્ય પ્રાથમિકતાના આધારે ખાલી પદો ભરે.
એ ઠીક છે કે ટેકનિકના પયોગે પોલીસનું કામ આસાન બનાવી દીધું છે, પરંતુ એ સમજવું જોઇએ કે જાહેર સ્થળો પર પોલીસની તૈનાતીનો કોઈ વિકલ્પ નથી. સંયુક્ત રાષ્ટ્રનું કહેવું છે કે દર એક લાખ આબાદી પર ઓછામાં ઓછા ૨૨૨ પોલીસકર્મી હોવા જોઇએ, પરંતુ આપણા દેશમાં મોટાભાગના રાજ્યોમાં દર લાખની આબાદી પર તેનાથી અડધા પણ પોલીસકર્મી નથી. તેની ખરાબ અસર માત્ર પોલીસકર્મીઓના કામ અને તેમના શારીરિક-માનસિક સ્વાસ્થ્ય પર જ નહીં, બલ્કે કાયદો અને વ્યવસ્થા પર પણ પડે છે. જરૂરી એ જ નથી કે પોલીસ પર કામના બોજને ઓછો કરવામાં આવે, પરંતુ એ પણ છે કે તેમને પર્યાપ્ત સંસાધનો પણ ઉપલબ્ધ કરાવવામાં આવે. એવું કર્યા વિના કાયદો અને વ્યવસ્થાને બહેતર નહીં બનાવી શકાય. દેશના યોગ્ય વિકાસ માટે એ જરૂરી છે કે કાયદો અને વ્યવસ્થા લોકોની અપેક્ષાઓ પર ખરા ઉતરે.
પોલીસના કામના કલાકો નક્કી કરવા અને તેને અપેક્ષિત સંસાધન ઉપલબ્ધ કરાવવાની સાથે એક જરૂરી કામ તેની કાર્યપ્રણાલી અને માનસિકતા બદલવાની હોવી જોઇએ. તેની અવગણના ન કરી શકાય કે આપણા દેશમાં પોલીસની છબિ જનહિતેચ્છ દળની નથી. તેનું મુખ્ય કારણ પોલીસમાં વ્યાપ્ત ભ્રષ્ટાચાર પણ છે. કેટલાક પોલીસકર્મી તો પોલીસની નોકરીને પરની કમાણીનો આસાન રસ્તો માને છે. ભારતીય પોલીસની એક મોટી સમસ્યા એ પણ છે કે તેણે રાજકીય દબાણમાં કામ કરવું પડે છે. મુશ્કેલી એ છે કે ના તો કેન્દ્ર સરકાર પોલીસ સુધારાને લઈને ગંભીર છે કે ના રાજ્ય સરકારો.
