Tehran,તા.૧૦
ઈરાન સાથે ચાલી રહેલા લશ્કરી સંઘર્ષનો અંત લાવવા માટે, યુએસ રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ હવે પરમાણુ કરાર પર હોર્મુઝ સ્ટ્રેટને ફરીથી ખોલવાને પ્રાથમિકતા આપી શકે છે. ધ વોલ સ્ટ્રીટ જર્નલના એક અહેવાલ મુજબ, ટ્રમ્પે તેમના નજીકના અધિકારીઓને સંકેત આપ્યો છે કે જો ઈરાન હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાં દરિયાઈ ટ્રાફિકને સંપૂર્ણપણે પુનઃસ્થાપિત કરે છે, તો યુએસ પરમાણુ કરાર વિના પણ સંઘર્ષનો અંત લાવવાનો માર્ગ શોધી શકે છે.
જોકે, ઈરાને હોર્મુઝ સ્ટ્રેટને ફરીથી ખોલવા માટે એવી શરતો મૂકી છે કે કરાર પર પહોંચવું મુશ્કેલ લાગે છે. તેહરાને અમેરિકા પાસેથી અબજો ડોલરની ચુકવણી, નૌકાદળના નાકાબંધીનો અંત, પ્રદેશમાંથી અમેરિકન સૈનિકો પાછા ખેંચવા અને અન્ય છૂટછાટોની માંગ કરી છે.
હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ વિશ્વના સૌથી મહત્વપૂર્ણ તેલ પરિવહન માર્ગોમાંનો એક છે. ઈરાન તરફથી મિસાઇલ અને ડ્રોન હુમલાના ભયથી ત્યાં દરિયાઈ ટ્રાફિક ખોરવાઈ ગયો છે, જેના કારણે વૈશ્વિક તેલ બજારમાં અસ્થિરતા વધી છે.
યુએસ પ્રમુખ ટ્રમ્પે તાજેતરના અઠવાડિયામાં વારંવાર દાવો કર્યો છે કે હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ સંપૂર્ણપણે ખુલ્લો છે, પરંતુ ઈરાનનું વલણ અલગ છે. તેહરાને તેના સાથી દેશોના યુએસ યુદ્ધ જહાજો અને જહાજોના પસાર થવા સામે વાંધો ઉઠાવ્યો છે. ઈરાને આ માર્ગનો ઉપયોગ કરવા માટે વાણિજ્યિક જહાજો પાસેથી ચાર્જ વસૂલવાનો પણ પ્રસ્તાવ મૂક્યો છે, જે દાવો અમેરિકાએ ફગાવી દીધો છે.
ઈરાનની સુપ્રીમ નેશનલ સિક્યુરિટી કાઉન્સિલના સચિવ મોહમ્મદ બાઘર ઝોલ્ઘાદરે હોર્મુઝ સ્ટ્રેટને ફરીથી ખોલવા માટે ઘણી શરતો સૂચિબદ્ધ કરી છે. આમાં અમેરિકા દ્વારા યુદ્ધનો કાયમી અંત, નૌકાદળની નાકાબંધી હટાવવી, પ્રદેશમાંથી અમેરિકન સૈનિકો પાછા ખેંચવા, ઈરાન પર લાદવામાં આવેલા પ્રતિબંધો હટાવવા અને જપ્ત કરાયેલી ઈરાની સંપત્તિને મુક્ત કરવાનો સમાવેશ થાય છે.
આ ઉપરાંત, ઈરાને યુદ્ધ વળતરની પણ માંગ કરી છે. તેહરાન ઈચ્છે છે કે અમેરિકા ઈરાન વિરુદ્ધ ધમકીઓ અને નિવેદનબાજી બંધ કરે અને પ્રદેશમાં ઈરાન સમર્થિત લશ્કરી જૂથો સામે અમેરિકન લશ્કરી કાર્યવાહી બંધ કરે.
અહેવાલ મુજબ, ટ્રમ્પ પર સંઘર્ષનો ઝડપથી અંત લાવવા માટે સ્થાનિક દબાણ પણ વધી રહ્યું છે. અમેરિકાની મધ્યસત્ર ચૂંટણીઓ માટે ત્રણ મહિનાથી ઓછો સમય બાકી છે, અને ગેસોલિનના ભાવ યુદ્ધ શરૂ થયા પછીના તેમના ઉચ્ચતમ સ્તર કરતા નોંધપાત્ર રીતે વધારે છે. ટ્રમ્પ સામે સંઘર્ષનો અંત લાવવાનો પડકાર છે જેથી તે અમેરિકામાં એક સિદ્ધિ તરીકે રજૂ કરી શકે. હોર્મુઝમાં શિપિંગ ટ્રાફિક ફરી શરૂ કરવાથી તેમને આટલો રાજકીય લાભ મળી શકે છે.
ઈરાનનો પરમાણુ કાર્યક્રમ લાંબા સમયથી અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે તણાવનો મુખ્ય સ્ત્રોત રહ્યો છે. ટ્રમ્પ વહીવટીતંત્રે સતત કહ્યું છે કે ઈરાનને પરમાણુ શસ્ત્રો મેળવવાની મંજૂરી આપવામાં આવશે નહીં. જોકે, ઉજીત્ન મુજબ, ટ્રમ્પે તાજેતરની બેઠકોમાં અધિકારીઓને કહ્યું છે કે અમેરિકા દ્વારા મુખ્ય ઈરાની પરમાણુ સુવિધાઓને નુકસાન પહોંચાડ્યા પછી તેહરાનને તેના પરમાણુ કાર્યક્રમને ફરીથી શરૂ કરવામાં મુશ્કેલી પડી શકે છે.ટ્રમ્પ માને છે કે યુએસ ગુપ્તચર એજન્સીઓ ઈરાન દ્વારા કોઈપણ નવી પરમાણુ પ્રવૃત્તિ શોધી શકે છે, અને જો જરૂરી હોય તો લશ્કરી કાર્યવાહીની ધમકી ઈરાનને ફરીથી પરમાણુ શસ્ત્રો વિકસાવવાથી રોકી શકે છે.
