શાસ્ત્રી રાજદીપ જોષી વેદાંત રત્ન
(વર્ષમાં આવતી દરેક એકાદશીના દિવસે ભગવાનને અલગ અલગ નૈવેદ્ય ધરાવવાનું મહત્વ છે આમ આ એકાદશીના દિવસે ભગવાનને પાકા કેળા ધરાવવાનુ મહત્વ છે)આસો વદ અગિયારશ તા.૫ નવેમ્બર ગુરુવાર ના દિવસે Rama Ekadashi અને વાઘબારશનો તહેવાર સાથે મનાવાશે અને દિપાવલીના મહાપર્વની શરૂઆત થશે.નિયમ પ્રમાણે દરેક પંચાંગ પ્રમાણે ગુરુવારે રમા એકાદશી અને વાઘબારસ સાથે છે
વિગતવાર જોઈએ તો ગુરુવારે સવારના ૧૦.૩૪ કલાક સુધી એકાદશી તિથિ છે ત્યારબાદ બારસ તીથી છે વાઘબારસ નું મહત્વ બપોર નુ છે જે શુક્રવારે નથી જ્યારે અગિયારસ નું મહત્વ ઉદીયાત તીથી નું છે આમ દરેક પંચાંગ પ્રમાણે નિયમ પ્રમાણે ગુરુવારે રમા એકાદશી અને વાઘ બારસ સાથે મનાવશે
ગુરુવારે આવતી એકાદશીને ઉત્તમ ફળ આપનાર ગણવામાં આવે છે .રમા એકાદશીનું વ્રત કરવાથી એકાદશીના નામ મુજબ લક્ષ્મી ધન અને સુખ વૈભવની પ્રાપ્તિ થાય છે. રમા એકાદશીના દિવસે અયોધ્યાવાસીઓ ને શ્રીરામ ભગવાન ના આવવાના સમાચાર મળેલા આથી આ દિવસથી રંગોળી કરવાની શરૂઆત થયેલી આમ એક માન્યતા પ્રમાણે રામ ભગવાનના વખતથી રમા એકાદશીના દિવસથી રંગોળી કરે છે.
લક્ષ્મીજીનું એક નામ રમા પણ છે.પદ્મ પુરાણમાં કહ્યું છે – રમા એકાદશીનું વ્રત કરવાથી બ્રહ્મહત્યા જેવા પાપ પણ ધોવાઈ જાય.લક્ષ્મીજી પ્રસન્ન થાય છેઆ દિવસે વિષ્ણુ ભગવાન સાથે લક્ષ્મીજીની પૂજા થાય, એટલે ઘર મા ધન, સુખ, શાંતિ રહે. છે.. આ દિવસે વિષ્ણુ ભગવાન લક્ષ્મીજીને શ્રીકૃષ્ણ ભગવાનને પાકા કેળા ધરાવવાનું મહત્વ વધારે છે. ખાસ કરીને વિષ્ણુ ભગવાનને કેળ નું વૃક્ષ અને કેળાના પાન અને કેળા વધારે પ્રિય છે પૌરાણિક માન્યતા કથા પ્રમાણે કેળમાં વિષ્ણુ ભગવાનનો વાસ છે
પુરાણમાં રાજા મુચુકુંદની દીકરી ચંદ્રભાગા અને જમાઈ શોભનની કથા છે. શોભને ભૂખ તરસથી એકાદશીનું વ્રત કર્યું તો મૃત્યુ પછી તેને દેવતાઓ જેવું અદ્ભુત નગર મળ્યું. પત્નીના પુણ્યથી તે નગર અમર થઈ ગયું.
સવારે નાહીને વિષ્ણુ-લક્ષ્મીની પૂજા.આખો દિવસ ઉપવાસ – અનાજ, ચોખા ન ખાવા. ફળ, દૂધ, ફરાળ ચાલે,‘‘ઓમ નમો ભગવતે વાસુદેવાય‘‘ નો જપ કરવા સાંજે દીવો કરી તુલસી પાસે કથા સાંભળવી આ દિવસે વિષ્ણુ સહસ્ત્ર નામના પાઠ કરવા નામ બોલવા પણ ઉત્તમ ફળ આપનાર છે
ગુરુવારે જ વાઘબારશ મનાવાશે આથી આ દિવસે ગાયની પૂજા કરવાનું અને ગાયને શણગારવાનું મહત્ત્વ છે અને ગાયને ઘાસ નાખવું ગાયની પ્રદક્ષીણા કરવી. આ દિવસે સવારે ગાય-વાછરડાને નવડાવી, કંકુ-ચંદન કરી, ફૂલમાળા પહેરાવવીગાયને લાડુ, ગોળ, ઘાસ ખવડાવવું ગાયની આરતી કરવી આ દિવસે દૂધ, દહીં, ઘી, ગાયથી બનેલી વસ્તુઓ ન ખાવી – ઉપવાસ જેવું
ખાસજે લોકો પાસે ગાય નથી, એટલે કે આજુબાજુમાં કોઈપણ જગ્યાએ ગાય ન હોય તે ગાયના ફોટાની પૂજા કરે અને ગૌશાળામાં જઈને દાન કરે તો પણ એટલું જ પુણ્ય મળે છે.
વાઘ બારસ એટલે ગાય બચશે તો જીવન બચશેઃઆ દિવસે વાઘબારશનો તહેવાર હોવાથી સવારના નિત્યકર્મ કરી ગાયની પૂજા કરી ત્યારબાદ બાજોઠ પર સફેદ વસ્ત્ર પાથરી તેના પર ચોખાની ઢગલી કરી અને શ્રીકૃષ્ણ ભગવાનની છબી પધરાવી સોપારીમાં રૂક્ષ્મણીજીનું આહવાન કરી અને પધરાવા. ભગવાનને ચાંદલો ચોખા કરી ફૂલ ચડાવી મીઠું નૈવેધ અર્પણ કરી આરતી ઉતારવી આમ આ વાઘબારશના દિવસે પતી-પત્નિએ બન્નેએ સાથે પૂજા કરવી આનાથી દામ્પત્ય જીવનમાં મીઠાસ આવશે. શ્રીકૃષ્ણ ભગવાનના જન્મ દિવસ પછી આજ દિવસે યશોદા માતાએ ભગવાનને ગાયના દર્શન કરાવેલા. આ દિવસે કોઈ પણ મહિલા પોતાના પુત્ર પરીવારની સુખ-શાંતી માટે ઉપવાસ અથવા તો એકટાણું રહી શકે છે.
રમા એકાદશી ની કથા નો બોધઃએકનું પુણ્ય બીજાનું જીવન બચાવે.ચંદ્રભાગાએ પોતાની જિંદગીના બધા એકાદશી વ્રતનું પુણ્ય પતિને આપી દીધું, ત્યારે તેનું અસ્થિર નગર સ્થિર થયું.ઘરમાં પતિ-પત્ની, મા-બાપ, ભાઈ-ભાઈ એકબીજાના પુણ્યથી જ ટકી રહે છે.
