પશ્ચિમ બંગાળની ચૂંટણીઓનું મુખ્ય વિશ્લેષણ હંમેશા મુસ્લિમ મતો પર કેન્દ્રિત છે. ઘણા વર્ષોથી રાજ્યમાં સત્તા સંભાળી રહેલા મુખ્યમંત્રી મમતા બેનર્જીની સતત જીતમાં મુસ્લિમ મતોને મુખ્ય પરિબળ માનવામાં આવે છે. ૨૦૧૧ ની વસ્તી ગણતરી મુજબ, બંગાળની વસ્તી આશરે ૯૧.૩ મિલિયન હતી, જેમાંથી મુસ્લિમો આશરે ૨૫ મિલિયન હતા. હાલમાં, બંગાળની કુલ વસ્તી ૧૦૫ મિલિયનથી વધુ થશે, જેમાં મુસ્લિમોની સંખ્યા ૩ કરોડથી વધુ થવાની સંભાવના છે. બંગાળના મુસ્લિમ બહુમતી ધરાવતા જિલ્લાઓમાં મુર્શિદાબાદ (૬૬.૩ ટકા), માલદા (૫૧.૩ ટકા), ઉત્તર દિનાજપુર (૫૦ ટકા), બીરભૂમ (૩૭ ટકા), દક્ષિણ ૨૪ પરગણા (૩૫.૫ ટકા) અને નાદિયા (૨૬.૭ ટકા)નો સમાવેશ થાય છે.
જો ભાજપ છેલ્લી વિધાનસભા ચૂંટણીમાં જોરદાર લડાઈ છતાં તૃણમૂલ કોંગ્રેસને હરાવવામાં નિષ્ફળ રહ્યું, તો તેનું એક કારણ મુસ્લિમ મતો હતા. મુર્શિદાબાદના બેલડાંગામાં બાબરી મસ્જિદનો શિલાન્યાસ કરનાર તૃણમૂલના ભૂતપૂર્વ નેતા હુમાયુ કબીરે અસદુદ્દીન ઓવૈસીની એઆઇએમઆઇએમ સાથે જોડાણ કર્યું છે અને તેને આઠ બેઠકો આપી છે. હુમાયુ કબીરે ૧૮૨ બેઠકો પર ચૂંટણી લડવાની યોજના જાહેર કરી છે અને ૧૦૦ થી વધુ બેઠકો પર મુસ્લિમ ઉમેદવારો ઉભા રાખશે. છેલ્લી વખતે, ફુરફુરા શરીફના ઇમામે પોતાની પાર્ટી બનાવી અને કોંગ્રેસ અને ડાબેરી મોરચા સાથે જોડાણ કર્યું, પરંતુ તેનો પણ કોઈ પ્રભાવ પડ્યો નહીં, અને મુસ્લિમોએ એકંદરે તૃણમૂલ કોંગ્રેસનો સાથ આપ્યો. મુસ્લિમો ભાજપને હરાવવા માટે મતદાન કરે છે.
પ્રશ્ન એ છે કે આ વખતે મુસ્લિમ મત કઈ તરફ ઝુકાવશે? છેલ્લી વિધાનસભા ચૂંટણીઓના આધારે, મુર્શિદાબાદ, માલદા, ઉત્તર દિનાજપુર, બીરભૂમ અને દક્ષિણ ૨૪ પરગણા જેવા જિલ્લાઓમાં ૮૫ બેઠકો છે, જ્યાં મુસ્લિમ વસ્તી ૩૫ ટકાથી વધુ છે. તૃણમૂલ આ બેઠકોમાંથી ૭૫ બેઠકો ધરાવે છે. તૃણમૂલ મુસ્લિમોની સાથે જેટલી આક્રમક રીતે ઉભી રહે છે, તેટલું જ તેમને પોતાની તરફેણમાં ધ્રુવીકરણ કરે છે. ગયા વર્ષે મુર્શિદાબાદમાં થયેલા ભયાનક હિન્દુ વિરોધી રમખાણોમાં લોકોને ભાગી જવાની ફરજ પડી હતી, ત્યારે કોલકાતામાં ઇમામ અને મૌલવીઓના મેળાવડામાં મમતા બેનર્જી રમખાણો માટે ભાજપ અને આરએસએસને દોષી ઠેરવી રહ્યા હતા. બંગાળમાં સીએએ વિરોધી વિરોધ પ્રદર્શન દરમિયાન પણ વ્યાપક હિંસા થઈ હતી, પરંતુ મમતા સરકારે તોફાનીઓ સામે કડક પગલાં લીધાં ન હતા.
એનઆરસી અને સીએએનો ડર વધારીને, મમતા બેનર્જી મુસ્લિમોને ખાતરી આપવાનું ચાલુ રાખે છે કે તેઓ માને છે કે જો તેઓ સત્તામાં હોય તો જ તેઓ સુરક્ષિત છે. ભાજપનો ડર મુસ્લિમોને પોતાની બાજુમાં રાખવા માટે એક શક્તિશાળી હથિયાર છે. ૨૦૧૧ની ચૂંટણીમાં, મમતા બેનર્જીએ સચ્ચર સમિતિના અહેવાલને લાગુ કરવાનું વચન આપ્યું હતું. બે વર્ષ પછી, તેમણે જાહેરાત કરી કે અહેવાલનો ૯૦ ટકા અમલ થઈ ગયો છે. ભાગ્યે જ કોઈ રાજ્ય સરકારે આટલી ઝડપથી આવું કર્યું છે. મમતા બેનર્જી દરેક ચૂંટણીમાં મુસ્લિમો માટે નવી જાહેરાતો કરે છે. આચારસંહિતા લાગુ થયાના બે દિવસ પહેલા જ તેમણે ઇમામના ભથ્થામાં વધારો કરવાની જાહેરાત કરી હતી. તેઓ મુસ્લિમ વિદ્યાર્થીઓ માટે ખાસ શિષ્યવૃત્તિ યોજના ચલાવે છે. ચૂંટણી પહેલાના વચગાળાના બજેટમાં, તેમની સરકારે લઘુમતી બાબતો માટે ૫,૭૦૦ કરોડ પણ ફાળવ્યા હતા.
મુસ્લિમો માટે સ્પષ્ટ છે કે જો તૃણમૂલ હારી જશે, તો ભાજપ સત્તામાં આવશે. આ સૂચવે છે કે મુસ્લિમ મતો તૃણમૂલ તરફ જશે. જોકે, હુમાયુ કબીરની આમ જનતા ઉન્નય પાર્ટી બંગાળમાં એક નવો પ્રયોગ છે. બાબરી મસ્જિદના શિલાન્યાસ દરમિયાન એકઠી થયેલી વિશાળ ભીડે પણ મજબૂત વાતાવરણ બનાવ્યું. કબીર મુસ્લિમોમાં એક ચહેરા તરીકે ઉભરી રહ્યા છે. તૃણમૂલ કોંગ્રેસે તેના ૨૯૧ ઉમેદવારોમાંથી ૪૭ મુસ્લિમોને મેદાનમાં ઉતાર્યા છે, જે લગભગ ૧૮ ટકાનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે. ગયા વખતની જેમ, મમતાએ મુસ્લિમ બહુમતીવાળા વિસ્તારોમાં પણ હિન્દુ ઉમેદવારો ઉભા રાખ્યા છે. હકીકતમાં, મમતાએ ક્યારેય મુસ્લિમોને વધુ ટિકિટ આપી નથી. હુમાયુ કબીર, ઓવૈસી અને અન્ય મુસ્લિમ નેતાઓ આને મુદ્દો બનાવી રહ્યા છે.
