Chicago, તા. 20
લોકસભામાં વિપક્ષનાં નેતા રાહુલ ગાંધી અમેરિકાનાં પ્રવાસે ગયા છે. આ દરમિયાન તેઓ શિકાગો યુનિવર્સિટીમાં પહોંચ્યા હતા, જ્યાં તેમણે વિદ્યાર્થીઓ સાથે સંવાદ કર્યો તેમજ પ્રોફેસર પેપ સાથે ’ઈરાન યુદ્ધ અને વિશ્વમાં ભારતની ભૂમિકા’ વિષય પર વાતચીત કરી. આ ઉપરાંત, ચીનના શેનઝેનમાં એપેક સમિટ દરમિયાન અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ, ચીનના રાષ્ટ્રપતિ શી જિનપિંગ અને રશિયાના રાષ્ટ્રપતિ વ્લાદિમીર પુતિનની ત્રિપક્ષીય (’જી3’) બેઠક સંદર્ભે તેમણે ’એક્સ’ પર પોતાનો પ્રતિભાવ આપ્યો હતો.
તેમનો આ પ્રવાસ અને સંવાદ અમેરિકાની શૈક્ષણિક અને વૈશ્વિક ચર્ચાના મંચ પરથી આંતરરાષ્ટ્રીય ઘટનાક્રમ, ભારતની વિદેશનીતિ, પાકિસ્તાન સાથેના સંબંધો, ’જી3’ બેઠક અને ભારતીય લોકતંત્ર તેમજ ચૂંટણી પ્રક્રિયા અંગે પોતાના વિચારો રજૂ કરવા તેમજ વિપક્ષનો પક્ષ મૂકવાના ઉદ્દેશ્ય સાથે જોડાયેલો છે.
શિકાગો યુનિવર્સિટીમાં વિદ્યાર્થીઓ સાથેની વાતચીતમાં એક પાકિસ્તાની વિદ્યાર્થીના સવાલનો જવાબ આપતાં રાહુલ ગાંધીએ કહ્યું કે ભારત અને પાકિસ્તાન વચ્ચે વાતચીત અને સહયોગ શક્ય છે, પરંતુ તે ત્યારે જ સંભવ બને જ્યારે પાકિસ્તાન ભારતમાં આતંકવાદને સમર્થન અને પ્રોત્સાહન આપવાનું બંધ કરે. તેમણે સ્પષ્ટ કર્યું કે નિર્દોષ લોકોની હત્યાઓ થતી રહે ત્યાં સુધી પડોશી દેશ સાથે વાતચીત કરવી અશક્ય છે અને આતંકવાદ અટકે તે ક્ષણે જ વાતચીતનો માર્ગ ખૂલી શકે છે.
વિદેશનીતિ અંગે બોલતા તેમણે જણાવ્યું કે ભારતે ઇઝરાયલ સાથે મજબૂત વ્યૂહાત્મક અને સંરક્ષણ સંબંધો જાળવી રાખવા જોઈએ, પરંતુ સાથે જ ગાઝામાં ઇઝરાયલની કાર્યવાહીનો વિરોધ પણ કરવો જોઈએ. પ્રોફેસર પેપ સાથેની ચર્ચામાં તેમણે કહ્યું કે ભારતની વિદેશનીતિ અન્ય દેશોના દબાણને બદલે પોતાના રાષ્ટ્રીય હિતો અનુસાર નક્કી થવી જોઈએ.
તેમણે કેન્દ્રની નરેન્દ્ર મોદી સરકારની વિદેશનીતિની ટીકા કરતાં કહ્યું કે ભારત વૈશ્વિક મંચ પર ’ગૌણ ખેલાડી’ (સાઇડ પ્લેયર) બની ગયું છે. તેમણે આશ્ચર્ય વ્યક્ત કર્યું કે પાકિસ્તાન અમેરિકા અને ઈરાન સાથે વાતચીતમાં વ્યસ્ત છે, જ્યારે ભારત માત્ર તમાશો જોઈ રહ્યું છે.
’જી3’ બેઠક અંગે ’એક્સ’ પર તસવીર શેર કરતાં રાહુલ ગાંધીએ લખ્યું કે જો કોંગ્રેસ સત્તામાં હોત તો ભારતના વડાપ્રધાન પણ આ ટેબલ પર હોત અને ’કોમ્પ્રોમાઇઝ્ડ પીએમ’ ક્યારેય આ ટેબલ પર બેસી ન શકે. ઉલ્લેખનીય છે કે ટ્રમ્પ, શી જિનપિંગ અને પુતિને 19 નવેમ્બરે મળેલી બેઠકમાં ચાલી રહેલા યુદ્ધો, પરમાણુ જોખમ ઘટાડવા, સંયુક્ત રાષ્ટ્રના સુધારા અને પેટ્રોલિયમ ઉત્પાદનના મુદ્દે સંયુક્ત ઘોષણાપત્ર અપનાવ્યું હતું.
શિકાગો યુનિવર્સિટીમાં વિદ્યાર્થીઓ વચ્ચે રાહુલ ગાંધીએ ભારતીય લોકતંત્રને પવિત્ર ગણાવતાં કહ્યું કે વિપક્ષ ચૂંટણીનો બહિષ્કાર નહીં કરે, કારણ કે તેમ કરવાથી દેશમાં લોકતંત્ર ખતમ થઈ જશે. તેમણે ચૂંટણી વ્યવસ્થામાં કથિત ગેરરીતિ અને ’વોટ ચોરી’નો આક્ષેપ ફરી દોહરાવ્યો અને કહ્યું કે વિપક્ષ લોકતંત્રના માળખાને તોડવા નથી માંગતો, પરંતુ ચૂંટણી પ્રક્રિયાની ખામીઓ ઉજાગર કરતો રહેશે.
રાહુલ ગાંધીના આ નિવેદનો પર ભાજપ તરફથી તીખી પ્રતિક્રિયા આવી છે અને વિદેશમાં ભારતની છબી ખરાબ કરવાનો આક્ષેપ લગાવવામાં આવ્યો છે. કેન્દ્રીય મંત્રી કિરેન રિજિજુએ સવાલ કર્યો કે જો દેશમાં લોકતંત્ર ન હોય તો વિપક્ષ પ્રદર્શન અને સરકારની ટીકા કેવી રીતે કરી શકે, જ્યારે ભાજપ અધ્યક્ષ નિતિન નવીને બંધારણીય સંસ્થાઓને બદનામ કરવાનો આરોપ લગાવ્યો છે.

