પશ્ચિમ એશિયાના સંકટને ધ્યાનમાં રાખીને, પ્રધાનમંત્રીની અધ્યક્ષતામાં સુરક્ષા પરની કેબિનેટ સમિતિએ પેટ્રોલ, ડીઝલ, ગેસ, વીજળી, ખાતરો વગેરે જેવી આવશ્યક ચીજવસ્તુઓની ઉપલબ્ધતા સુનિશ્ચિત કરવા માટે તમામ શક્ય પગલાં પર વિચાર કર્યો. પશ્ચિમ એશિયામાં યુદ્ધ સમગ્ર વિશ્વને અસર કરે છે, તેથી સરકાર માટે અવિરત પુરવઠો, સ્થિર લોજિસ્ટિક્સ અને દેશભરમાં કાર્યક્ષમ વિતરણ સુનિશ્ચિત કરવા પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવું સ્વાભાવિક છે. મોદી સરકારે આવશ્યક ચીજવસ્તુઓના કાળાબજાર અને સંગ્રહખોરીને રોકવા માટે રાજ્યો સાથે યોગ્ય રીતે સંકલન કરવાની જરૂર પડશે. વધુમાં, ભારતીય માલની નિકાસને પ્રોત્સાહન આપવા માટે નવા પ્રયાસો કરવાની જરૂર પડશે, જેમાં નવા નિકાસ સ્થળો વિકસાવવાનો સમાવેશ થાય છે.
પશ્ચિમ એશિયામાં લાંબા સમય સુધી ચાલેલા યુદ્ધથી ભારત અને વિશ્વ માટે આર્થિક પડકારો વધી રહ્યા છે. ગોલ્ડમેન સૅક્સના તાજેતરના અહેવાલમાં નાણાકીય વર્ષ ૨૦૨૬-૨૭ માટે ભારતના વિકાસ દરનો અંદાજ ૭ ટકાથી ઘટાડીને ૬.૫ ટકા કરવામાં આવ્યો છે. બેંકે પણ ભારતના વિકાસ દરનો અંદાજ ૭.૫ ટકાથી ઘટાડીને ૭ ટકા કર્યો છે. રેટિંગ એજન્સીઓ અનુસાર, વૈશ્વિક સ્તરે ક્રૂડ ઓઇલના ભાવમાં વધારો અને પુરવઠામાં વિક્ષેપ ભારતના ઊર્જા આયાત બિલમાં નોંધપાત્ર વધારો કરે તેવી અપેક્ષા છે. વધુમાં, ઘટતી નિકાસ અને વધતી જતી ફુગાવાને લગતા પડકારો પણ ભારતીય અર્થતંત્રની બેલેન્સશીટને ધમકી આપી રહ્યા છે.
ઈરાન અને અમેરિકા-ઈઝરાયલ વચ્ચે વધી રહેલું યુદ્ધ દેશના ઘણા ભાગોમાં રસોઈ ગેસ અને વાણિજ્યિક ગેસ સિલિન્ડરોના પુરવઠામાં વિક્ષેપને વધારી રહ્યું છે. નિકાસકારો પણ વધતી જતી મુશ્કેલીઓનો સામનો કરી રહ્યા છે. સેન્સેક્સ ગગડી ગયો છે અને ડોલર સામે રૂપિયો ઘટી રહ્યો છે. રોકાણકારો ભારતીય બજારમાંથી ભંડોળ પાછું ખેંચી રહ્યા છે. યુદ્ધ ભારતના નાણાકીય બજારો પર પણ અસર કરી રહ્યું છે. રોકાણકારોની સંપત્તિમાં ઘટાડો થયો છે, અને ભારતીય કંપનીઓના બજાર મૂડીકરણ (એમ-કેપ)માં તીવ્ર ઘટાડો થયો છે.
અગાઉ માર્ચ ૨૦૨૦ માં કોવિડ-૧૯ રોગચાળા દરમિયાન સમાન ઘટાડો જોવા મળ્યો હતો. જો કે, યુદ્ધની અસર વચ્ચે પણ, ભારતમાં કેટલાક નોંધપાત્ર આર્થિક ફાયદા છે જે દેશના વિકાસ દરને નોંધપાત્ર આંચકાથી બચાવવાની શક્યતા છે. સરકારે આવશ્યક ચીજવસ્તુઓ અધિનિયમ લાગુ કર્યો છે અને ફુગાવાને નિયંત્રિત કરવા અને સામાન્ય માણસ પર તેની અસર ઘટાડવા માટે ઘણા વ્યૂહાત્મક પગલાં લીધા છે, જેમ કે આવશ્યક ખાદ્ય ચીજવસ્તુઓ માટે બફર સ્ટોક વધારવો, ખુલ્લા બજારમાં ખરીદેલા ખાદ્ય અનાજનું વ્યૂહાત્મક વેચાણ કરવું અને આવશ્યક આયાતને સરળ બનાવવી.
નિકાસકારોને રાહત આપવા માટે, સરકારે નિકાસ સુવિધા માટે સ્થિતિસ્થાપકતા અને લોજિસ્ટિક્સ હસ્તક્ષેપ યોજના રજૂ કરી છે. તેનો ઉદ્દેશ્ય નિકાસકારોને વધેલા નૂર ખર્ચ અને વીમા પ્રિમીયમ તેમજ યુદ્ધ સંબંધિત નિકાસ જોખમોનો સામનો કરવામાં મદદ કરવાનો છે. આ યોજના હેઠળ સ્જીસ્ઈ નિકાસકારોને ખાસ ફાયદો થશે. સરકાર ખાડી દેશો માટે નિર્ધારિત માલના વીમા ખર્ચને પણ આવરી લેશે. એ પણ નોંધનીય છે કે ભારત અને ઈરાન વચ્ચે રાજદ્વારી વાટાઘાટો બાદ, ઈરાને ભારતીય ધ્વજવાળા તેલ અને ગેસ ટેન્કરોને હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાંથી સુરક્ષિત રીતે પસાર થવાની મંજૂરી આપી છે.
છૂટક ફુગાવો રિઝર્વ બેંકના ચાર ટકાના લક્ષ્યાંકથી નીચે છે. ભારતના મોટા ખાદ્ય અનાજ ભંડાર, પેટ્રોલ અને ડીઝલ પુરવઠા માટે વ્યૂહાત્મક અનામત અને આવશ્યક દવાઓનો પૂરતો સ્ટોક એ બધી દૃશ્યમાન આર્થિક શક્તિઓ છે. જ્યારે રેકોર્ડ ખાદ્ય અનાજ ઉત્પાદન સામાન્ય માણસ માટે ખોરાકની ખાતરી આપે છે, તે ઘણા જરૂરિયાતમંદ દેશોને ખાદ્ય અનાજ પુરવઠા માટેનો આધાર પણ છે. ગયા વર્ષે, ૩૫૭ મિલિયન ટન ખાદ્ય અનાજનું રેકોર્ડ ઉત્પાદન પ્રાપ્ત થયું હતું, અને આ વર્ષે, તેનાથી પણ વધુ ઉત્પાદનની અપેક્ષા છે. ફૂડ કોર્પોરેશન ઓફ ઈન્ડિયાનો અંદાજ છે કે એપ્રિલ ૨૦૨૬ સુધીમાં કેન્દ્રીય પૂલમાં આશરે ૧૮.૨ મિલિયન ટન ઘઉં ઉપલબ્ધ થશે. હાલમાં, દેશના ૮૦૦ મિલિયનથી વધુ નબળા લોકોને મફત અનાજનું વિતરણ કરવામાં આવી રહ્યું છે.
