Chennai,તા.૮
સુપ્રીમ કોર્ટે ૪ નવેમ્બરના મદ્રાસ હાઇકોર્ટના આદેશ પર સ્ટે આપ્યો છે, જેમાં તમિલનાડુના ચિદમ્બરમમાં ભગવાન નટરાજ મંદિરના વહીવટનો એક ભાગ પુજારીઓના સમુદાયથી પાંચ સભ્યોના બોર્ડને ટ્રાન્સફર કરવાનો નિર્દેશ આપવામાં આવ્યો હતો. હકીકતમાં, ૩૦ ઓક્ટોબરના રોજ, મદ્રાસ હાઈકોર્ટની ડિવિઝન બેન્ચે ચિદમ્બરમમાં પવિત્ર થિલ્લાઈ નટરાજ મંદિરના નાણાકીય, વહીવટી અને મિલકત વ્યવસ્થાપન માટે નિવૃત્ત ન્યાયાધીશના નેતૃત્વમાં પાંચ સભ્યોના “મેનેજમેન્ટ બોર્ડ” ની તાત્કાલિક રચના કરવાનો આદેશ આપ્યો હતો. આ બોર્ડમાં રાજ્ય સરકાર દ્વારા નિયુક્ત સભ્યોનો સમાવેશ થતો હતો. જ્યારે આ સ્ટેએ હાલ માટે યથાસ્થિતિ પુનઃસ્થાપિત કરી છે, તેના મૂળમાં વિવાદ અત્યંત સંવેદનશીલ રહે છે.
મંદિરના “પોધુ દીક્ષિતરો” દ્વારા દાખલ કરાયેલા પડકારની સુનાવણી કરતી વખતે ન્યાયાધીશ અરવિંદ કુમાર અને વિપુલ એમ. પંચોલીની બેન્ચે આ વચગાળાનો આદેશ આપ્યો. સુનાવણી દરમિયાન, સુપ્રીમ કોર્ટે તમિલનાડુ સરકારને ઠપકો આપ્યો અને પ્રશ્ન કર્યો કે શું રેકોર્ડ પરની સામગ્રી આ ફેરફારો માટે દીક્ષિતરોની જવાબદારી સાબિત કરે છે. દલીલો પર વિચાર કર્યા પછી, બેન્ચે હાઇકોર્ટના ૩૦ ઓક્ટોબરના નિર્ણય પર રોક લગાવી અને નોટિસ જારી કરી.
પોડુ દીક્ષિતરો એ મંદિરના ધાર્મિક વિધિઓ અને વહીવટી પરંપરાઓ માટે જવાબદાર શૈવ પુજારીઓનો પરંપરાગત સમુદાય છે. આ વિવાદ મે ૨૦૨૨ માં તમિલનાડુ સરકાર દ્વારા ભક્તોને ’કનક સભા’માં પ્રાર્થના કરવાની મંજૂરી આપવાના આદેશથી શરૂ થયો હતો. ’કનક સભા’ મંદિર સંકુલની અંદર એક ઉંચુ પ્લેટફોર્મ છે જ્યાં પરંપરાગત રીતે ખાસ પ્રાર્થના અને ધાર્મિક વિધિઓ કરવામાં આવે છે.
મંદિરનું સંચાલન કરતા પૂજારીઓના સમુદાય “પોડુ દીક્ષિતર્સ” એ મદ્રાસ હાઇકોર્ટમાં આ આદેશને પડકાર્યો. તેમણે દલીલ કરી હતી કે સરકારનો નિર્દેશ બંધારણની કલમ ૨૬ હેઠળ ગેરંટીકૃત ધાર્મિક બાબતોનું સંચાલન કરવાના તેમના અધિકારનું ઉલ્લંઘન કરે છે. ૩૦ ઓક્ટોબરના રોજ થયેલી સુનાવણીમાં, હાઇકોર્ટે સરકારના આદેશને સમર્થન આપ્યું હતું, જેમાં કહેવામાં આવ્યું હતું કે ભક્તોને “કનક સભા” માંથી દર્શન કરવાની મંજૂરી આપવાથી ધાર્મિક વિધિઓમાં અવરોધ નહીં આવે.
તમિલનાડુ સરકાર ચિદમ્બરમ મંદિરનો નિયંત્રણ લેવા માટે આટલી આગ્રહી કેમ છે? કોર્ટ તરફથી વારંવાર ઠપકો છતાં તમિલનાડુ સરકાર ચિદમ્બરમ મંદિરનો નિયંત્રણ લેવા માટે આટલી આગ્રહી કેમ છે? ખરેખર, આ પાછળ એક મહત્વપૂર્ણ સત્ય સમજવું આવશ્યક છે. એટલે કે, તમિલનાડુનું સૌથી મોટું, સૌથી પ્રખ્યાત અને ઐતિહાસિક રીતે સૌથી મહત્વપૂર્ણ હિન્દુ મંદિર, ચિદમ્બરમ નટરાજ મંદિર, રાજ્યના હિન્દુ ધાર્મિક અને ચેરિટેબલ એન્ડોમેન્ટ્સ વિભાગના સીધા નિયંત્રણની બહાર છે.
બીજું કારણ એ છે કે, એચઆરએન્ડસીઇ વિભાગ હેઠળના ૩૮,૦૦૦ થી વધુ મંદિરોમાં, ચિદમ્બરમ મંદિર રાજ્ય અમલદારશાહી માટે અસહ્ય સ્થિતિ છે. તે એક એવી સંસ્થા છે જે તેમના નિયંત્રણમાં આવતી નથી. તે, એક અર્થમાં, ’ધાર્મિક સ્વ-શાસન’નો એક સ્વતંત્ર ટાપુ છે, જે રાજ્યમાં સ્થિત છે જેણે અન્ય તમામ હિન્દુ ધાર્મિક માળખાઓને વ્યવસ્થિત રીતે વશ કર્યા છે. રાજ્ય વહીવટ માટે, આ મંદિર બે આકર્ષક આકર્ષણો પ્રદાન કરે છે.
પ્રથમ, આ એક વહીવટી પડકાર ઉભો કરે છે, કારણ કે સરકાર એવી પરિસ્થિતિનો સામનો કરે છે જ્યાં રાજ્ય ઓડિટરોને ગેટ પર પાછા મોકલી દેવામાં આવે છે. આપવામાં આવે છે, અને રાજ્ય દ્વારા નિયુક્ત કોઈ કાર્યકારી અધિકારી ત્યાં કામ કરતો નથી. બીજું, મંદિર એક પ્રાચીન શાહી કેન્દ્ર હતું, જેને વિવિધ રાજવંશોએ જમીન, સોનું અને રત્નોનું દાન આપ્યું હતું. ચિદમ્બરમ પાસે અપાર સંપત્તિ અને પ્રતીકાત્મક મહત્વ છે. તેના પર નિયંત્રણ મેળવવું એ ૐઇશ્ઝ્રઈ વિભાગના વહીવટી સામ્રાજ્યની મુખ્ય સિદ્ધિ હશે.
તેથી, “પ્રગતિશીલ સુધારા” ના નામે, નાસ્તિક દ્રવિડ રાજકારણીઓ તેમના હસ્તક્ષેપને પવિત્ર સ્થળોનું લોકશાહીકરણ અને બંધાયેલા પુરોહિતોને નાબૂદ કરવાના પ્રયાસ તરીકે રજૂ કરી રહ્યા છે. પરંતુ આ વલણ પાછળ એક ઊંડું સંસ્થાકીય અસંતુલન રહેલું છે. જ્યારે બંધારણ લઘુમતી ધાર્મિક સંસ્થાઓને તેમના ટ્રસ્ટો અને પૂજા સ્થળોને બહારના દખલગીરીથી મુક્ત રીતે સંચાલિત કરવાની સંપૂર્ણ સ્વતંત્રતા આપે છે, ત્યારે રાજ્ય મુખ્ય હિન્દુ મંદિરોને “જાહેર ઉપયોગિતા” ના સ્થળો તરીકે ગણે છે, જેનું સંચાલન અમલદારો અને રાજકીય નિયુક્તિઓ દ્વારા કરવામાં આવે છે.
