લોકસભા અને વિધાનસભાઓમાં મહિલાઓ માટે ૩૩ ટકા બેઠકો અનામત રાખતા નારી શક્તિ વંદન કાયદા અંગે, વડા પ્રધાને યોગ્ય રીતે તેને આ સદીના મહત્વપૂર્ણ પગલાઓમાંનું એક ગણાવ્યું. શરૂઆતમાં, આ કાયદો નવી વસ્તી ગણતરી પછી લાગુ થવાનો હતો, પરંતુ તેમાં વિલંબને કારણે, સરકારે ૨૦૧૧ ની વસ્તી ગણતરીના આધારે તેને લાગુ કરવાનો નિર્ણય લીધો. વાંધાઓ ઉઠાવવામાં આવી રહ્યા છે, પરંતુ આ વાંધાને મહત્વ આપવાથી આગામી લોકસભા ચૂંટણીમાં મહિલા અનામત લાગુ કરવાનું અશક્ય બનશે, કારણ કે નવીનતમ વસ્તી ગણતરીના ડેટાના આધારે રચાયેલા સીમાંકન પંચના અહેવાલમાં સમય લાગશે, અને ત્યાં સુધીમાં ૨૦૨૯ ની સામાન્ય ચૂંટણીઓ યોજાઈ ગઈ હશે. આ જ કારણ છે કે આ કાયદામાં સુધારો કરવા માટે સંસદનું ખાસ સત્ર બોલાવવામાં આવ્યું છે.
આ સત્ર વિધાનસભા ચૂંટણીઓ વચ્ચે બોલાવવામાં આવી રહ્યું હોવાથી, ઘણા વિપક્ષી પક્ષો આનાથી નાખુશ છે. ઘણા વિપક્ષી નેતાઓ માને છે કે છેલ્લી વસ્તી ગણતરીના આધારે મહિલા અનામત લાગુ કરવાથી કેટલાક રાજ્યોના રાજકીય હિતોને નુકસાન થઈ શકે છે અને લોકસભામાં તેમનું પ્રતિનિધિત્વ ઘટી શકે છે. હાલમાં, આ આશંકા માટે કોઈ નક્કર આધાર નથી. એ નોંધવું જોઈએ કે વડા પ્રધાને વારંવાર કહ્યું છે કે મહિલા અનામતને કારણે બેઠકોમાં વધારો કોઈપણ રાજ્ય સાથે અન્યાયી નહીં હોય. તેથી, નારી શક્તિ વંદન કાયદાના સુધારેલા ડ્રાફ્ટ બહાર પડ્યા પછી જ પ્રશ્નો અને શંકાઓ ઉઠાવવી વધુ સારું રહેશે. સમસ્યા એ છે કે જ્યારે પણ મોદી સરકાર કોઈ પહેલ કરે છે, ત્યારે વિપક્ષ તરત જ તેના ઇરાદા પર સવાલ ઉઠાવવાનું શરૂ કરે છે. ટીકા અને નિંદા અટકળો અને આશંકા પર આધારિત ન હોવી જોઈએ.
મહિલા અનામત લાગુ કરવાની પહેલ દ્વારા સરકાર હાલમાં રાજકીય હિતોને અનુસરી રહી છે તે વિપક્ષનો દાવો પાયાવિહોણો નથી, પરંતુ સામાન્ય રીતે, સરકારો અને પક્ષો દ્વારા દરેક નિર્ણય રાજકીય હિતોને ધ્યાનમાં રાખીને લેવામાં આવે છે. જો આગામી લોકસભા ચૂંટણીમાં મહિલા અનામત લાગુ કરવાની પહેલ સફળ થાય છે, તો તે ફક્ત વિપક્ષના સમર્થનથી જ શક્ય બનશે. સ્પષ્ટપણે, મહિલા અનામતના સ્વપ્નને સાકાર કરવાનો શ્રેય પણ તેમને જ જશે.
મહિલા અનામત એવા પક્ષો માટે સમસ્યા ઊભી કરી શકે છે જેમને મહિલાઓમાં વ્યાપક સમર્થનનો અભાવ છે અને તેઓ તેમની રાજકીય ભાગીદારી વધારવામાં ઉદાસીન છે. જો કે, કોઈપણ પક્ષ મહિલા અનામતનો વિરોધ કરવાની હિંમત કરી શકતો નથી, કારણ કે મહિલાઓ હવે એક મોટી અને શક્તિશાળી વોટ બેંક છે. નિઃશંકપણે, મહિલા અનામત દેશના રાજકીય પરિદૃશ્ય અને વાતાવરણને બદલી નાખશે, પરંતુ એ ધ્યાનમાં રાખવું મહત્વપૂર્ણ છે કે ફક્ત આ અનામત તેમના સામાજિક ઉત્થાનને સુનિશ્ચિત કરશે નહીં. સરકારો, રાજકીય પક્ષો અને સમાજે આ પ્રાપ્ત કરવા માટે વધુ કરવું પડશે.
