New Delhi,તા.૨૬
Supreme Court જણાવ્યું છે કે મૃતક મુસાફર પાસેથી ટ્રેન ટિકિટ મેળવવામાં નિષ્ફળતા વળતરના દાવાને નકારી કાઢવાનું કારણ હોઈ શકે નહીં. સુપ્રીમ કોર્ટે ૨૦૧૭માં ગુજરાતમાં ચાલતી ટ્રેનમાંથી પડી જવાથી મૃત્યુ પામેલા વ્યક્તિના માતાપિતાને આપવામાં આવેલા રૂ. ૮ લાખના વળતરને પુનઃસ્થાપિત કર્યું.
જસ્ટિસ ઉજ્જલ ભુયાન અને એ.એસ. ચાંદુરકરની બેન્ચે ગુજરાત હાઈકોર્ટના આદેશને રદ કર્યો હતો જેમાં મહેશભાઈના મૃત્યુના કેસમાં તેમના માતાપિતાને આપવામાં આવેલા વળતરને નકારી કાઢવામાં આવ્યો હતો. મહેશભાઈ ૨૭ સપ્ટેમ્બર, ૨૦૧૭ ના રોજ અમદાવાદથી સુરત જઈ રહ્યા હતા, ત્યારે અચાનક આંચકાથી તેઓ ટ્રેનના જનરલ ડબ્બામાંથી પડી ગયા.
બેન્ચે કહ્યું, “હાઇકોર્ટે રેલ્વે ટિકિટ ન મળવાને અતિશય મહત્વ આપ્યું. તેણે પીડિતાના પિતા દ્વારા શપથ હેઠળ આપવામાં આવેલા નિવેદન અને પીડિત એક મહિનાથી વધુ સમયથી હોસ્પિટલમાં દાખલ હતો તે હકીકતને અવગણી. સંભાવનાઓની પ્રબળતાના આધારે, એવું નિષ્કર્ષ પર આવી શકે છે કે પીડિત એક સાચો મુસાફર હતો, અને તેની ટિકિટ ન મળવાથી વળતરના દાવાને નકારી શકાય નહીં.”
૧૭ જૂન, ૨૦૨૨ ના રોજ, રેલ્વે દાવા ટ્રિબ્યુનલે ઠરાવ્યું કે મહેશભાઈ એક “અપ્રિય ઘટના” નો ભોગ બન્યા હતા અને ટ્રેનમાંથી આકસ્મિક રીતે પડી જવાથી તેમને ઈજાઓ થઈ હતી. ટ્રિબ્યુનલે તેમના માતાપિતાને રૂ. ૮ લાખનું વળતર આપવાનો આદેશ આપ્યો. ઘટનાની તારીખથી આદેશની તારીખ સુધી આ રકમ પર નવ ટકા વાર્ષિક વ્યાજ પણ નક્કી કરવામાં આવ્યું હતું.
Supreme Court નોંધ્યું કે આ ઘટના ૨૭ સપ્ટેમ્બર, ૨૦૧૭ ના રોજ બની હતી, જેમાં મહેશભાઈને ગંભીર ઈજાઓ થઈ હતી અને ત્યારબાદ એક મહિનાથી વધુ સમય માટે હોસ્પિટલમાં દાખલ કરવામાં આવ્યા હતા. બેન્ચે કહ્યું, “જોકે, તેમનું મૃત્યુ ૩૧ ઓક્ટોબર, ૨૦૧૭ ના રોજ ઇજાઓથી થયું હતું. સામાન્ય પરિસ્થિતિઓમાં, જ્યારે પીડિત સારવાર હેઠળ હતો, ત્યારે દાવેદારોએ રેલ્વે ટિકિટ સાચવી રાખી હોત તેવી શક્યતા ખૂબ જ ઓછી છે.”
બેન્ચે જણાવ્યું હતું કે રેલ્વે દાવેદારના શપથપત્ર દ્વારા તેમના પર લાદવામાં આવેલી જવાબદારી પૂર્ણ કરવામાં નિષ્ફળ ગયું છે. સમગ્ર કેસને ધ્યાનમાં લેતા, ટ્રિબ્યુનલે યોગ્ય રીતે ઠરાવ્યું હતું કે મહેશભાઈ એક સાચા મુસાફર હતા અને ટિકિટનો અભાવ દાવેદારો સામે ન ગણી શકાય.
કોર્ટે નોંધ્યું હતું કે મૃતકના માતાપિતાએ દાવો કર્યો હતો કે તેમના પુત્રની ટિકિટ, રૂમાલ, કાંડા ઘડિયાળ, કાંસકો અને ૮૦૦ થી ૯૦૦ ની રોકડ ખોવાઈ ગઈ હતી. મૃતકના પિતાએ શપથ હેઠળ જણાવ્યું હતું કે તેમના પુત્રએ ટિકિટ ખરીદી હતી. આ સાથે, દાવેદારોએ તેમની પ્રારંભિક જવાબદારી નિભાવી હતી, અને પછી દાવાને ખોટો સાબિત કરવાની જવાબદારી રેલ્વેની હતી.
બેન્ચે જણાવ્યું હતું કે, “રેલ્વે દ્વારા તપાસવામાં આવેલા સાક્ષીઓ પીડિતના ખિસ્સા તપાસવામાં નિષ્ફળ ગયા. આ સંજોગોમાં, અમે માનીએ છીએ કે ટ્રિબ્યુનલ એ નિષ્કર્ષ પર સાચો હતો કે પીડિત સાચો મુસાફર હતો.” બેન્ચે એ પણ નોંધ્યું હતું કે મૃતકના માતાપિતાએ ટ્રિબ્યુનલમાં વળતરનો દાવો દાખલ કર્યા પછી અધિકારીઓ દ્વારા તપાસ રિપોર્ટ તૈયાર કરવામાં આવ્યો હતો.
કોર્ટે જણાવ્યું હતું કે, “આખરે રિપોર્ટ ૧૭ મે, ૨૦૧૮ ના રોજ તૈયાર કરવામાં આવ્યો હતો, જે દુર્ભાગ્યપૂર્ણ ઘટનાના લગભગ સાત મહિના પછી હતો. તપાસ કરવામાં વિલંબ માટે દાવેદારોને જવાબદાર ઠેરવી શકાય નહીં, અને રેલ્વે પોતાની જાતે તપાસ રિપોર્ટ તૈયાર કરવામાં વિલંબનો લાભ લઈ શકે નહીં.” બેન્ચે જણાવ્યું હતું કે તે તપાસ રિપોર્ટને અવગણવાની તરફેણ કરે છે, જે દાવેદારોને વળતર મેળવવાથી રોકવા માટેનો આધાર બની શકે નહીં.
સુપ્રીમ કોર્ટે કહ્યું, “રેકોર્ડ પરની સમગ્ર સામગ્રીને ધ્યાનમાં લીધા પછી, અમને ખાતરી છે કે ટ્રિબ્યુનલે ૧૯૮૯ના કાયદાની કલમ ૧૨૪-છ હેઠળ દાવેદારોને વળતર આપવાનો યોગ્ય આદેશ આપ્યો હતો. હાઈકોર્ટે તે આદેશને ઉલટાવી દેવામાં ભૂલ કરી નથી કારણ કે દાવેદારો મૃતક જે ટિકિટ પર મુસાફરી કરી રહ્યા હતા તે રજૂ કરી શક્યા ન હતા.”
સુપ્રીમ કોર્ટે ૧૭ જૂન, ૨૦૨૨ના રેલવે ક્લેમ્સ ટ્રિબ્યુનલના આદેશ હેઠળ આપવામાં આવેલા ૮ લાખ રૂપિયાના વળતરને પુનઃસ્થાપિત કરવાનો નિર્દેશ આપ્યો. કોર્ટે કહ્યું કે આ રકમ મૃતકના માતાપિતાને ૩૦ દિવસમાં આપવામાં આવે.
