વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી અને યુએસ રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ આવતા મહિને ૧૪-૧૫ ડિસેમ્બરે મિયામીમાં જી-૨૦ સમિટની બાજુમાં મળશે
New Delhi,તા.૧૪
લાંબા સમયથી ચાલી રહેલી ભારત-યુએસ ટ્રેડ ડીલ વાટાઘાટો હવે અંતિમ રેખાની ખૂબ નજીક છે. વિદેશ મંત્રી એસ. જયશંકરે શનિવારે આ અંગે સંકેત આપ્યો હતો. તેમના મતે, બંને દેશોએ મોટાભાગના જટિલ મુદ્દાઓ ઉકેલી લીધા છે અને કરારને ટૂંક સમયમાં બહાલી મળી શકે છે. દરમિયાન, એક વરિષ્ઠ સરકારી અધિકારીના મતે, અમેરિકાએ ભારતને ખાતરી આપી છે કે આ પ્રસ્તાવિત સોદો ભારતીય ઉત્પાદનો પર અન્ય સ્પર્ધાત્મક દેશો કરતા ઓછા ટેરિફ લાદશે. આનાથી ભારતીય નિકાસકારોને યુએસ બજારમાં નોંધપાત્ર ફાયદો થશે. આ એક રીતે, ભારત સામે અમેરિકાનું નમવું છે. વોશિંગ્ટન તેની કઠિન વેપાર પરિસ્થિતિઓ માટે જાણીતું છે. આમ છતાં, વિશ્વના સૌથી મોટા બજાર દ્વારા સ્પર્ધકોની તુલનામાં ભારતને ઓછા ટેરિફ અને વિશેષ લાભોની ખાતરી આપવી એ ભારતની વધતી જતી આર્થિક રાજદ્વારી શક્તિનો પુરાવો છે.
પ્રસ્તાવિત ભારત-અમેરિકા વેપાર સોદા પર નોંધપાત્ર પ્રગતિ થઈ છે. વાટાઘાટો હવે અંતિમ રેખાની ખૂબ નજીક છે.એચટી લીડરશીપ સમિટમાં, વિદેશ મંત્રી એસ. જયશંકરે જણાવ્યું હતું કે બંને દેશોએ મોટાભાગના ટેરિફ-સંબંધિત મુદ્દાઓનું નિરાકરણ લાવી દીધું છે. હવે કેટલીક અંતિમ ચિંતાઓને દૂર કરવા માટે કામ ચાલી રહ્યું છે. તેમણે સ્પષ્ટતા કરી હતી કે ભારત એક સંતુલિત અને ફાયદાકારક કરાર ઇચ્છે છે, જે તેને સમાન અર્થતંત્રો ધરાવતા સ્પર્ધાત્મક અર્થતંત્રો પર નોંધપાત્ર ફાયદો આપે. એક વરિષ્ઠ સરકારી અધિકારીએ પણ પુષ્ટિ આપી છે કે અમેરિકાએ ભારતને તેના સ્પર્ધકો કરતાં ઓછા ટેરિફની ખાતરી આપી છે. જો કે, વાસ્તવિક લાભો અંતિમ ટેરિફ માળખા અને યુએસ ટ્રેડ રિપ્રેઝન્ટેટિવ દ્વારા બીજી તપાસના પરિણામો પર આધારિત રહેશે.
લગભગ બે વર્ષથી ચાલી રહેલી આ વાટાઘાટોને બે તબક્કામાં વહેંચવામાં આવી છે. પ્રથમ તબક્કો ચાલુ નાણાકીય વર્ષના અંત સુધીમાં પૂર્ણ કરવાનું લક્ષ્ય રાખવામાં આવ્યું છે. સોદાના આ પ્રારંભિક પેકેજમાં ફક્ત માલના વેપારને આવરી લેવામાં આવશે. દરમિયાન, બીજા તબક્કામાં સેવાઓ પર એક વ્યાપક કરાર પર ચર્ચા કરવામાં આવશે. અંતિમ સોદો કાનૂની દસ્તાવેજો અને કરારોના રૂપમાં ઘડવામાં આવશે. તેમાં કસ્ટમ્સ અને વ્યવસાય કરવાની સરળતા પર વિશેષ પ્રકરણો પણ શામેલ હશે. જયશંકરના મતે, દરેક ટેરિફ લાઇનની વિગતવાર સમીક્ષામાં સમય લાગ્યો છે, કારણ કે તેમાં રોજગારનો સમાવેશ થાય છે. અમેરિકા ભારતનું સૌથી મોટું બજાર છે, અને તેથી, આ સોદો દેશ માટે અત્યંત ફાયદાકારક સાબિત થશે.એવી અટકળો છે કે વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી અને યુએસ રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ આવતા મહિને ૧૪-૧૫ ડિસેમ્બરે મિયામીમાં જી-૨૦ સમિટની બાજુમાં મળશે. આ પછી સોદાની ઔપચારિક જાહેરાત થઈ શકે છે. આ વર્ષની શરૂઆતમાં, બંને દેશોએ સોદા માટે માળખાને અંતિમ સ્વરૂપ આપ્યું હતું. જોકે, અમેરિકાની કેટલીક વેપાર તપાસ અને રશિયન તેલ ખરીદતા દેશો પર ૧૦૦% સુધીના ટેરિફ લાદવાની નવી જોગવાઈને કારણે આ પ્રક્રિયા જટિલ બની હતી. જોકે, ભારત હાલમાં આ ટેરિફમાંથી મુક્ત છે. વાણિજ્ય સચિવ રાજેશ અગ્રવાલના જણાવ્યા અનુસાર, વાટાઘાટોને વેગ આપવા માટે એક યુએસ ટીમે ૨ અને ૩ નવેમ્બરના રોજ ભારતની મુલાકાત લીધી હતી. કસ્ટમ્સ અને વેપાર સુવિધા પર પણ મહત્વપૂર્ણ ચર્ચાઓ થઈ હતી.
છેલ્લા કેટલાક અઠવાડિયામાં, નવી દિલ્હી અને વોશિંગ્ટન બંને તરફથી સોદા અંગે સકારાત્મક સંકેતો મળ્યા છે. ગયા મહિને મુંબઈની મુલાકાત લેનારા યુએસ સેક્રેટરી ઓફ સ્ટેટ માર્કો રુબિયો અને ભારતમાં યુએસ એમ્બેસેડર સર્જિયો ગોરે જણાવ્યું હતું કે બંને પક્ષો સોદાને અંતિમ સ્વરૂપ આપવાની નજીક છે. વિદેશ પ્રધાન જયશંકરે એમ પણ કહ્યું હતું કે બાકીના મુદ્દાઓ ભારતની બાજુ કરતાં અમેરિકાની બાજુમાં થયેલા ફેરફારો સાથે વધુ સંબંધિત છે અને ટૂંક સમયમાં ઉકેલાઈ જશે. અગાઉ, કેન્દ્રીય વાણિજ્ય પ્રધાન પીયૂષ ગોયલે પણ વિશ્વાસ વ્યક્ત કર્યો હતો કે ભારતે એક ઉત્તમ સોદો મેળવ્યો છે. અમેરિકા સાથેનો આ કરાર અત્યાર સુધીના શ્રેષ્ઠ વેપાર કરારોમાંનો એક હશે.
