વૈશ્વિક સ્તરે,આખું વિશ્વ આજે ધ્રુવીય તબક્કા માંથી પસાર થઈ રહ્યું છે, જેનું ઉત્તમ ઉદાહરણ છે ત્રણ વર્ષ ચાલેલું રશિયા-યુક્રેન યુદ્ધ,એક તરફ હમાસ- ઈઝરાયેલ યુદ્ધ,બીજી બાજુ ચીન-તાઈવાન સંઘર્ષ, પાકિસ્તાન-તાલિબાન સંઘર્ષ, નોર્થ ઈસ્ટ સાઉથ ઈસ્ટ સંઘર્ષ, અમેરિકા-રશિયા અણબનાવ અને બીજી બાજુ ભારત-ચીન યુદ્ધ!આ બધું આપણે ઘણા સમયથી જોતા આવ્યા છીએ, પણ તેને કુદરતનો ચમત્કાર માનો કે માનવીય પ્રયાસ આપણે સદીઓથી રશિયા અને અમેરિકા વચ્ચેના અણબનાવને જોતા આવ્યા છીએ, જ્યારે અહીં ચીન અને ભારત વચ્ચે ઘણા સમયથી તણાવ ચાલી રહ્યો છે, તો હવે અચાનક આપણે જોઈ રહ્યા છીએ કે 4 માર્ચથી રશિયા- અમેરિકા અને ભારત-ચીન વચ્ચેની મિત્રતા વધશે.ધુલીવંદન
જેમાં આપણે વર્ષોથી દરેક સોશિયલ ઈલેક્ટ્રોનિક અને પ્રિન્ટ મીડિયામાં સતત સાંભળીએ છીએ, 22 મે 1981ના રોજ રિલીઝ થયેલી હિન્દી ફીચર ફિલ્મ લાવારિસનું ગીત, કબ કે બિછદે હુએ આજ કહાં હમ આકે મિલે અને 1975માં રિલીઝ થયેલી હિન્દી પિક્ચર ફિલ્મ શોલેનું ગીત હમ સુનતે હૈ એમ્બોલીસ એમ્બોલીસ,એમ્બોલીસ ના રોજ રિલીઝ થઈ રહ્યું છે નજીકથી, મને લાગે છે કે આ બંને ગીતો ઉપરોક્ત બે મિત્રતા અને ભારત-ચીન અને ભારત વચ્ચેના આગળના પગલાંનું પ્રતિબિંબ છે.અમેરિકા-રશિયામાં આ વાત સાચી સાબિત થવા જઈ રહી છે,જે રેખાંકિત કરવા જેવી બાબત છે.તે જ રીતે, ભારત દ્વારા આયોજિત G-20 ની થીમ છે વસુધૈવ કુટુંબકમ એટલે કે આખું વિશ્વ એક પરિવાર છે, તે પણ સચોટ બનવા તરફ આગળ વધી રહ્યું છે કારણ કે તણાવના વાતાવરણમાં રહેતી ચાર મહા સત્તાઓ એકબીજા સાથે વધુ મજબૂત અને ગાઢ સંબંધો બનાવવા તરફ આગળ વધી રહી છે, તેથી આજે આપણે મીડિયાની મદદથી આ લેખ દ્વારા ચર્ચા કરીશું,ચીન અને રશિયાની મિત્રતાની અન્ય માહિતી, રશિયા અને રશિયાની અન્ય સીઝન વિશે અહીં મીડિયાની મદદથી ચર્ચા કરીશું. લાંબો ખોવાયેલો મિત્ર મળ્યો?
મિત્રો, જો આપણે ભારત-ચીન વચ્ચે સૌહાર્દપૂર્ણ સંબંધો તરફ આગળ વધવાની વાત કરીએ તો દક્ષિણ આફ્રિકામાં તેમની મુલાકાત દરમિયાન ભારતના વિદેશ મંત્રી અને ચીનના વિદેશ મંત્રીએ ચીન-ભારત સંબંધોમાં પ્રગતિ, સરહદી વિસ્તારોમાં શાંતિ અને સ્થિરતા જાળવવા અને કૈલાશ માનસરોવર યાત્રા ફરી શરૂ કરવા અંગે ચર્ચા કરી હતી. વિદેશ મંત્રાલયે શુક્રવારે આ જાણકારી આપી.જોહાનિસબ ર્ગમાં G-20 વિદેશ મંત્રીઓની બેઠક દરમિયાન બંને મંત્રીઓની મુલાકાત થઈ હતી.બંને મંત્રીઓએ નવેમ્બરમાં તેમની છેલ્લી બેઠક બાદથી અમારા દ્વિપક્ષીય સંબંધોમાં થયેલી પ્રગતિની સમીક્ષા કરી હતી, એમ તેમણે જણાવ્યું હતું.સરહદી વિસ્તારોમાં શાંતિ અને સ્થિરતા જાળવવા, કૈલાશ માનસરોવર યાત્રા ફરી શરૂ કરવા, ફ્લાઇટ કનેક્ટિવિટી અને મુસાફરીની સરળતા અંગે ચર્ચા કરવામાં આવી હતી.G-20 વિદેશ મંત્રીઓની બેઠકમાં હાજરી આપવા માટે ભારતના વિદેશ મંત્રી જોહાનિસબર્ગમાં છે, તેમણે કહ્યું કે G-20ની વૈશ્વિક એજન્ડાને આગળ વધારવા માટે G-20ની ક્ષમતા મહત્વપૂર્ણ છે.G-20 એ વિશ્વની બહુ-ધ્રુવીય પરિસ્થિતિ ની એક મહત્વપૂર્ણ અભિવ્યક્તિ છે.તેમણે કહ્યું કે, વૈશ્વિક ભૌગોલિક રાજકીય પરિસ્થિતિ દરેક રીતે મુશ્કેલ છે.પડકારો છે કોવિડ વૈશ્વિક રોગચાળો, સંઘર્ષની પરિસ્થિતિઓ, નાણાકીય દબાણ,ખાદ્ય સુરક્ષા અને આબોહવાની ચિંતાઓ એ વાતનો મને આનંદ છે કે અમે આજે જોહાનિસબર્ગમાં G-20 વિદેશ મંત્રીઓની બેઠક દરમિયાન મળી શક્યા, આવા પ્રસંગોએ જ્યારે અમારા સંબંધો મુશ્કેલ સમયમાંથી પસાર થઈ રહ્યા હતા ત્યારે પણ વાતચીતની તક પૂરી પાડી છે.બંને દેશોએ એક સંસ્થા તરીકે G-20ને જાળવી રાખવા અને તેની સુરક્ષા માટે સખત મહેનત કરી છે.આ પોતે જ આંતરરાષ્ટ્રીય સહયોગનું મહત્વ સાબિત કરે છે,તેમણે કહ્યું, અમારા NSA અને વિદેશ સચિવ ચીનની મુલાકાત લીધી છે, અમારા સંબંધોના વિવિધ પાસાઓ પર ચર્ચા થઈ છે. તેમાં સરહદી વિસ્તારોમાં શાંતિ અને સૌહાર્દનું સંચાલન તેમજ આપણા સંબંધોના અન્ય પરિમાણોનો સમાવેશ થાય છે. આજે ભારત અને ચીન G-20, SCO અને BRICS ના સભ્યો છે ત્યારે મને આનંદ થાય છે.પરસ્પર હિતના પ્રાદેશિક અને વૈશ્વિક મુદ્દાઓ પણ છે,જ્યાં અમારા પરસ્પર લાભ માટે મંતવ્યોનું આદાનપ્રદાન થશે.ગયા વર્ષે ભારતીય પીએમ અને ચીનના રાષ્ટ્રપતિ વચ્ચે થયેલી દ્વિપક્ષીય મંત્રણા બાદ ભારત અને ચીન વચ્ચેના સંબંધો ફરી પાટા પર આવી ગયા છે.દક્ષિણ આફ્રિકાના જોહાનિસબર્ગમાં ચાલી રહેલા વિદેશ મંત્રીઓની જી-20 સમિટ દરમિયાન બંને દેશો વચ્ચે વધુ નિકટતા જોવા મળી હતી.જોકે, તેણે પણ વાતચીતના મુદ્દા જાહેર કર્યા નથી.પરંતુ સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર,ભારત અને ચીન વચ્ચે વાસ્તવિક નિયંત્રણ રેખા પરના વિવાદિત મુદ્દાઓના ઉકેલ અને બંને દેશો વચ્ચેના વેપારને લઈને વાતચીત થઈ રહી છે.ભારત અને ચીનના વિદેશ મંત્રીઓની આ બેઠક દર્શાવે છે કે જૂન 2020થી બંને દેશો વચ્ચેનો તણાવ હવે ઘણી હદ સુધી ઘટી ગયો છે.
મિત્રો,જો આપણે અમેરિકા -રશિયા સંબંધોને મજબૂત કરવાની વાત કરીએ તો તમને જણાવી દઈએ કે ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ પોતાને વ્લાદિમીર પુતિનના મિત્ર ગણાવતા રહ્યા છે. આવી સ્થિતિમાં એવું માનવામાં આવે છે કે 3 વર્ષથી ચાલી રહેલા રશિયા-યુક્રેન યુદ્ધનો ઉકેલ સાઉદી અરેબિયાની મધ્યસ્થીથી મળી શકે છે.સાઉદી નજીક છે અને અમેરિકા અને રશિયા બંને સાથે સારા સંબંધો ધરાવે છે.યુક્રેન યુદ્ધ બાદ બંને દેશો વચ્ચે પ્રથમ ઉચ્ચ સ્તરીય વાટાઘાટો સાઉદી અરેબિયામાં થઈ હતી.તે એક અઠવાડિયું હતું જેમાં પરંપરાગત સાથીઓ વચ્ચે તણાવ વધ્યો હતો, યુરોપ અને યુક્રેનને યુએસ સ્થિતિની ટીકા કરવાની ફરજ પડી હતી, યુરોપની સુરક્ષા અંગે ચિંતા વધી હતી અને રશિયાની સ્થિતિ મજબૂત થઈ હતી.કોઈને કોઈપણ પ્રકારની છૂટ આપ્યા વિના કે કોઈ કિંમત ચૂકવ્યા વિના, તેઓ આંતરરાષ્ટ્રીય રાજકારણમાં ખૂબ જ મજબૂત સ્થાને પહોંચ્યા વિશ્વભરમાં એવા સમાચાર છે કે રશિયા અમેરિકાની નજીક આવી રહ્યું છે, રશિયા તેના લોકોને અને વિશ્વને બતાવવા માંગે છે કે યુક્રેન યુદ્ધને લઈને યુરોપિયન પ્રયાસો નિષ્ફળ ગયા છે.તાજેતરમાં સાઉદી અરેબિયાના રિયાધમાં અમેરિકા અને રશિયા વચ્ચે શાંતિ મંત્રણા યોજાઈ હતી, પરંતુ તેમાં યુક્રેનને આમંત્રણ આપવામાં આવ્યું ન હતું.આનાથી રાષ્ટ્રપતિ ઝેલેન્સકી ગુસ્સે થયા અને તેમણે આ નિર્ણય સામે સખત વાંધો ઉઠાવ્યો.ઝેલેન્સકીએ કહ્યું હતું કે યુક્રેનની હાજરી વિના કોઈપણ કરાર માન્ય રહેશે નહીં.પરંતુ ટ્રમ્પને આ નિવેદન પસંદ ન આવ્યું અને તેમણે બેફામ જવાબ આપ્યો, “આજે મેં સાંભળ્યું કે તેઓ કહી રહ્યા છે, અમને આમંત્રણ આપવામાં આવ્યું ન હતું.પરંતુ તમે ત્રણ વર્ષથી ત્યાં છો! યુદ્ધ વહેલું સમાપ્ત થઈ જવું જોઈએ.આ ક્યારેય શરૂ થવું જોઈએ નહીં.સમાધાન કરી શક્યા હોત!એટલે કે, એવું લાગે છે કે તે હવે પુતિનનો પક્ષ લઈ રહ્યો છે, ટ્રમ્પે એ પણ સંકેત આપ્યો કે તેઓ ટૂંક સમયમાં રશિયન રાષ્ટ્રપતિ વ્લાદિમીર પુતિનને મળી શકે છે.આ પહેલા પણ ટ્રમ્પે દાવો કર્યો છે કે તેઓ પુતિન અને ઝેલેન્સ્કી બંનેના સીધાસંપર્કમાં છે અને તેમની પાસે યુદ્ધ ખતમ કરવાની શક્તિ છે. જો કે, અમેરિકી વિદેશ મંત્રીએ સ્પષ્ટતા કરી કે ટ્રમ્પ અને પુતિન વચ્ચેની બેઠક માટે કોઈ તારીખ નક્કી કરવામાં આવી નથી અને સાઉદી અરેબિયાના રિયાધમાં 4:30 કલાક સુધી ચાલેલી બેઠકમાં રશિયા અને અમેરિકાના વિદેશ મંત્રીઓ અને અન્ય નેતાઓએ ભાગ લીધો હતો. આ બેઠકમાં બંને દેશોએ સૌથી પહેલા પોતાના પરસ્પર સંબંધો સુધારવાની પહેલ કરી હતી.બંને દેશો શક્ય તેટલી વહેલી તકે તેમના દૂતાવાસ ખોલશે તે અંગે સહમતિ બની હતી.અહીં સ્ટાફની ભરતી કરવામાં આવશે, જેથી બંને દેશો વચ્ચે કોઈ તણાવ ન થાય.યુક્રેન યુદ્ધ શરૂ થયા બાદ બંને દેશોએ દૂતાવાસ માંથી સ્ટાફને હાંકી કાઢ્યો હતો. દૂતાવાસ લગભગ ત્રણ વર્ષથી બંધ હતા.
તેથી ઉપરોક્ત સમગ્ર વિવરણનો અભ્યાસ કરીને વિશ્લેષણ કરીએ તો ખબર પડે કે એક તરફ ભારત-ચીન મિત્રતા ખીલી છે, તો બીજી તરફ અમેરિકા-રશિયા તેમના લાંબા સમયથી ખોવાયેલા મિત્રોને મળ્યા છે,તો અમેરિકા- રશિયા વચ્ચેની મિત્રતા આખી દુનિયામાં ભાઈ-બહેનના પ્રેમથી મંજૂર થશે?આખું વિશ્વ એક કુટુંબ છે, જો આપણે આ વચનનું પાલન કરીશું તો તે નિશ્ચિત છે કે પૃથ્વી સ્વર્ગ બની જશે-કમ્પાઈલર લેખક – ટેક્સ એક્સપર્ટ કોલમિસ્ટ સાહિત્યિક આંતરરાષ્ટ્રીય લેખક વિચારક કવિ સંગીત માધ્યમ સીએ (એટીસી) એડવોકેટ કિશન સનમુખદાસ ભવનાની ગોંદિયા મહારાષ્ટ્ર 9284141425
