પાકિસ્તાની ખેડૂતો પાકની સિંચાઈ માટે ચિંતિત છે, તે જ સમયે પાકિસ્તાનમાં પીવાના પાણીની કટોકટી પણ ઉભી થઈ
New Delhi,તા.૧૨
પાકિસ્તાન સિંધુ જળ સંધિ સ્થગિત થવાથી ચિંતિત છે. તેને ડર છે કે આનાથી અનેક પ્રાંતોમાં દુષ્કાળની સ્થિતિ સર્જાઈ શકે છે. પાકિસ્તાની ખેડૂતો પહેલેથી જ ચેતવણી આપી રહ્યા છે કે જો સિંધુ જળ સંધિ ફરીથી લાગુ કરવામાં નહીં આવે, તો તેમના માટે ડાંગર વાવવું મુશ્કેલ બની શકે છે. દરમિયાન, ભારતે સ્પષ્ટપણે કહ્યું છે કે આતંકવાદ અને વાતચીત સાથે ચાલી શકતા નથી, આતંકવાદ અને વેપાર સાથે રહી શકતા નથી, અને પાણી અને લોહી સાથે વહી શકતા નથી. આ છતાં, પાકિસ્તાન પોતાનો પાઠ શીખવા તૈયાર નથી અને આતંકવાદને પ્રોત્સાહન આપવાનું બંધ કર્યું નથી. જવાબમાં, ભારતે સિંધુ જળ સંધિ પર કોઈપણ છૂટ આપવાનો ઇનકાર કર્યો છે.
એક વર્ષ પછી પણ, સિંધુ જળ સંધિ સ્થગિત છે. ચેનાબ નદી પરના બગલીહાર ડેમના બધા દરવાજા બંધ છે. ભારતીય વિદેશ મંત્રાલયે તાજેતરમાં આ મુદ્દા પર પોતાના મક્કમ વલણનો પુનરોચ્ચાર કર્યો હતો, જેમાં જણાવ્યું હતું કે સંધિ “સ્થગિત” છે અને જ્યાં સુધી પાકિસ્તાન “વિશ્વસનીય અને અપરિવર્તનીય રીતે” સરહદ પાર આતંકવાદને ટેકો આપવાનું બંધ ન કરે ત્યાં સુધી તે સ્થગિત રહેશે. વધુમાં, પાકિસ્તાન આતંકવાદને પ્રોત્સાહન આપવા માટે ૨૫૫ મિલિયન લોકોના જીવ જોખમમાં નાખવા તૈયાર છે.
સિંધુ જળ સંધિ છ દાયકાથી વધુ સમયથી અમલમાં હતી. આ સમયગાળા દરમિયાન, ભારત અને પાકિસ્તાન વચ્ચે ત્રણ યુદ્ધો લડાયા હતા. પાકિસ્તાને ભારતની પ્રતિક્રિયાની ચિંતા કર્યા વિના ભારત સામે આતંકવાદી હુમલાઓ ચાલુ રાખ્યા. જોકે, પહેલગામ હુમલાએ ભારતની ધીરજનો અંત લાવ્યો. ભારતે જાહેરાત કરી કે તે સિંધુ જળ સંધિ સ્થગિત કરી રહ્યું છે. જવાબમાં, પાકિસ્તાને ધમકીઓનો આડશ જારી કર્યો, પરંતુ ભારતનું વલણ યથાવત રહ્યું.
સિંધુ જળ સંધિમાં સમાવિષ્ટ સિંધુ, ઝેલમ અને ચિનાબ નદીઓના પાણી પાકિસ્તાનની ૮૦% કૃષિ જમીનને સિંચાઈ કરે છે, તેના કુલ સ્થાનિક ઉત્પાદનના લગભગ એક ચતુર્થાંશ ફાળો આપે છે, અને તેના લગભગ ૪૦% કાર્યબળને ટેકો આપે છે. આ સંધિ લાખો પાકિસ્તાનીઓ માટે પીવાના પાણી, આજીવિકા અને જળવિદ્યુતનો એકમાત્ર સ્ત્રોત છે. આ ત્રણ પશ્ચિમી નદીઓમાંથી લગભગ ૮૦ ટકા પાણી પાકિસ્તાનને ફાળવવામાં આવે છે. આ પાકિસ્તાનને દુષ્કાળથી બચાવે છે અને સ્થિર ખાદ્ય પુરવઠો જાળવી રાખે છે. સિંધુ બેસિન કેનાલ સિસ્ટમ વિશ્વની સૌથી મોટી સિંચાઈ પ્રણાલીઓમાંની એક છે, જે પાકિસ્તાનના કૃષિ ઉત્પાદનને ચલાવે છે.
સિંધુ જળ સંધિ સ્થગિત થવાથી પાકિસ્તાનના પાક વાવણી ચક્રમાં વિક્ષેપ પડ્યો છે. ઘઉં, ચોખા, કપાસ અને શેરડીની ઉપજમાં ઘટાડો થયો છે. દેવા અને ફુગાવાથી પીડાતી અર્થવ્યવસ્થામાં ખાદ્યપદાર્થોના ભાવ આસમાને પહોંચી ગયા છે. સંધિ સ્થગિત થવાથી પાકિસ્તાનના જળવિદ્યુત ઉત્પાદનનો આશરે ૩૦ ટકા હિસ્સો અનિયમિત થયો છે, જેના કારણે ઉદ્યોગો પર ગંભીર અસર પડી છે અને ઘરોમાં વીજળી ગુલ થઈ ગઈ છે. પાકિસ્તાન તેની આબોહવાની લાક્ષણિકતાઓ ધરાવતા દેશ માટે ૧,૦૦૦ દિવસના ભલામણ કરાયેલા ધોરણની તુલનામાં માત્ર ૩૦ દિવસનો પાણી પુરવઠો સંગ્રહ કરે છે. આને કારણે પરિસ્થિતિ ઝડપથી બગડી રહી છે અને પાકિસ્તાન પાસે ફક્ત બે જ વિકલ્પો છેઃ કાં તો આતંકવાદને ટેકો આપવો અથવા ભારત સાથે મળીને કામ કરવું.
