‘‘Diwali હજી આવી નથી, પણ અજવાળાએ મનના ઉંબરા પર દસ્તક દેવાનું શરૂ કરી દીધું છે’’
શ્વેતા પટેલ-અમદાવાદ
Diwali એટલે માત્ર દીવાઓનો ઉત્સવ નહીં, પરંતુ અંધકારમાંથી અજવાળા તરફની એક સુંદર યાત્રા. દિવાળી આવે એ પહેલાં જ વાતાવરણમાં કંઈક બદલાવ આવવા લાગે છે. હવામાં ઉત્સવની સુગંધ ભળે છે, ઘરના ખૂણે ખૂણે સફાઈની સાથોસાથ નવી આશાઓનું આગમન થાય છે અને મનના કોઈ અજાણ્યા ખૂણામાં ખુશીઓના દીવા પ્રગટવા લાગે છે. દિવાળી પહેલાંનું આ અજવાળું ખરેખર અનોખું છે, કારણ કે એ માત્ર ઘરને નહીં, પણ હૃદયને પણ પ્રકાશિત કરે છે.
Diwali પહેલાં ઘરની સફાઈ થાય છે. વર્ષોથી બંધ પડેલા કબાટો ખૂલે છે, જૂની વસ્તુઓને વિદાય આપવામાં આવે છે અને નવી વસ્તુઓ માટે જગ્યા બનાવવામાં આવે છે. પરંતુ આ સફાઈ માત્ર ઘરની દીવાલો અને ઓરડાઓ પૂરતી જ કેમ રહે? ક્યારેક મનના ખૂણાઓમાં પણ નજર નાખવી જોઈએ. ત્યાં વર્ષોથી સચવાયેલી ફરિયાદો, અધૂરી વાતો, અણગમતી યાદો અને સંબંધોમાં જામી ગયેલી ધૂળને પણ સાફ કરવાની જરૂર છે. કારણ કે ઘરના ઉંબરા પર દીવો પ્રગટાવતાં પહેલાં મનના ઉંબરા પર પ્રેમનો પ્રકાશ પ્રગટાવવો વધુ જરૂરી છે.
દિવાળી પહેલાં બજારો પણ જાણે રંગોનો ઉત્સવ બની જાય છે. દુકાનોની ઝગમગતી રોશની, ફૂલોના હાર, રંગોળીના રંગો, માટીના દીવાઓ, મીઠાઈઓની સુગંધ અને ખરીદી માટે નીકળેલા લોકોની ભીડઆ બધું મળીને ઉત્સવનું એક જીવંત ચિત્ર રચે છે. દરેક ચહેરા પર કંઈક મેળવવાની, કંઈક નવું શરૂ કરવાની અને કોઈ પ્રિયજનને ખુશ કરવાની ઇચ્છા દેખાય છે. કોઈ પોતાના ઘર માટે તોરણ ખરીદે છે, કોઈ બાળકો માટે નવા કપડાં લે છે, તો કોઈ દૂર રહેતા સ્વજનને ભેટ મોકલવાની તૈયારી કરે છે. આ બધી નાની નાની પ્રવૃત્તિઓમાં જ દિવાળીનું સાચું સૌંદર્ય છુપાયેલું છે.
પરંતુ દિવાળીનું અજવાળું માત્ર બજારની રોશની કે મોંઘી ભેટોમાં નથી. એ તો વર્ષોથી ન બોલેલા કોઈ પોતાના માણસના ફોનમાં છે, મનદુઃખ ભૂલીને લંબાયેલા હાથમાં છે, થાકેલી માતાના ચહેરા પરની ખુશીમાં છે અને પરિવાર સાથે બેસીને પીવાતી એક કપ ચામાં પણ છે. ક્યારેક કોઈની સાથે વિતાવેલી થોડી ક્ષણો આખા તહેવારને યાદગાર બનાવી દે છે. કારણ કે સંબંધોની હૂંફથી મોટો કોઈ શણગાર નથી અને લાગણીઓથી સમૃદ્ધ કોઈ ઘર નથી.
દિવાળી પહેલાંનું અજવાળું આપણને એક સુંદર સંદેશ પણ આપે છેજીવનમાં દરેક અંધકાર કાયમી નથી હોતો. કેટલીક રાતો લાંબી હોય છે, કેટલીક રાહો મુશ્કેલ હોય છે અને કેટલીક આશાઓને સાકાર થતાં સમય લાગે છે. છતાં, એક નાનકડો દીવો પણ ગાઢ અંધકારને પડકારવાની ક્ષમતા ધરાવે છે. જીવનમાં પણ આશાનો એક નાનકડો કિરણ પૂરતો છે, ફરીથી ઊભા થવા માટે, નવેસરથી શરૂઆત કરવા માટે અને તૂટેલા સપનાંઓને ફરીથી સજાવવા માટે.
‘‘દીવો પ્રગટાવવો સહેલો છે, પણ કોઈના અંધકારમાં અજવાળું બનીને ઊભા રહેવું એ જ સાચી દિવાળી છે.’’
આજના સમયમાં જ્યારે માણસ ભૌતિક સુખસગવડો મેળવવાની દોડમાં લાગણીઓથી દૂર થતો જાય છે, ત્યારે દિવાળી આપણને થોભીને વિચારવાનું આમંત્રણ આપે છે. શું આપણે કોઈના જીવનમાં ખુશીનો દીવો પ્રગટાવી શકીએ? શું કોઈ એકલવાયા ચહેરા પર સ્મિત લાવી શકીએ? શું કોઈ જરૂરિયાતમંદના ઘરમાં મીઠાઈની સાથે આત્મીયતાની મીઠાશ પહોંચાડી શકીએ? જો આ પ્રશ્નોના જવાબ હકારાત્મક બને, તો દિવાળીનો ઉત્સવ ખરેખર સાર્થક બની શકે.
દિવાળી પહેલાંનું અજવાળું એટલે આવતીકાલ પ્રત્યેનો વિશ્વાસ. ગઈકાલની નિષ્ફળતાઓને પાછળ મૂકીને આજમાં જીવવાની અને આવતીકાલને વધુ સુંદર બનાવવાની તક. એ આપણને શીખવે છે કે જીવનમાં બધું જ સંપૂર્ણ હોય ત્યારે જ ખુશ થવું જરૂરી નથી. ક્યારેક અધૂરાપણામાં પણ સુંદરતા હોય છે, શાંતિમાં પણ સંગીત હોય છે અને નાનકડા દીવામાં પણ સૂર્ય જેટલી આશા સમાયેલી હોય છે.
ચાલો, આ દિવાળી પહેલાં આપણે પણ એક સંકલ્પ કરીએ. ઘરની સાથે મનને સ્વચ્છ રાખવાનો, સંબંધોમાં પ્રેમ જાળવવાનો, વાણીમાં મીઠાશ રાખવાનો અને શક્ય હોય ત્યાં સુધી કોઈના જીવનમાં પ્રકાશ ફેલાવવાનો. આંગણામાં રંગોળી રચીએ, ઉંબરા પર દીવા પ્રગટાવીએ, પણ સાથે હૃદયમાં કરુણા અને આત્મીયતાની જ્યોત પણ પ્રગટાવીએ.કારણ કે દિવાળીનો સાચો અર્થ ત્યારે જ પૂર્ણ થાય છે, જ્યારે દીવાની જ્યોત માત્ર ઘરને નહીં, પણ જીવનને પણ પ્રકાશિત કરે છે.
Diwali હજી આવી નથી, પરંતુ જો મનમાં આશા, હૃદયમાં પ્રેમ અને વર્તનમાં સંવેદના જાગી ગઈ હોય, તો સમજી લેવું કે અજવાળાની શરૂઆત થઈ ચૂકી છે.આવો, આ વખતે દિવાળી પહેલાં જ અજવાળાને આવકારીએદીવાઓથી ઘરને, પ્રેમથી સંબંધોને અને આશાથી પોતાના અંતરને ઉજાળીએ.
