New Delhi,તા.08
સુપ્રીમ કોર્ટે સાત રાજ્યોને નીચલી અદાલતોમાં ન્યાયિક અધિકારીઓની નિવૃત્તિ વય 60 થી વધારીને 62 વર્ષ કરવાનો નિર્દેશ આપ્યો છે. કોર્ટે કહ્યું કે અનુભવી ન્યાયિક પ્રતિભાને સતત બહાર જતી રોકવી જરૂરી છે, જેથી ન્યાયિક પદ ખાલી હોવાના કારણે લોકોને ન્યાય મેળવવાથી વંચિત ન રહેવું પડે.
શુક્રવારે ચીફ જસ્ટિસ સૂર્યકાંતની અધ્યક્ષતાવાળી ત્રણ સદસ્યીય બેંચે કહ્યું કે છત્તીસગઢ, કર્ણાટક, મધ્ય પ્રદેશ, મહારાષ્ટ્ર, સિક્કિમ, તામિલનાડુ અને પશ્ચિમ બંગાળમાં ન્યાયિક સેવાના નિવૃત્તિ નિયમોમાં સુધારો કરીને આયુ સીમા 62 વર્ષ કરવામાં આવે.
કોર્ટે નિર્દેશ આપ્યો કે આ રાજ્યોમાં 31 માર્ચ 2026 કે ત્યારબાદ નિવૃત્ત થયેલા ન્યાયિક અધિકારીઓને ફરીથી ન્યાયિક પદ પર કાર્યભાર સંભાળવાનો વિકલ્પ આપવામાં આવે, શરત એ છે કે તેમણે આ દરમિયાન કોઈ બીજી નોકરી મેળવી ન હોય. અદાલતે નિર્દેશ આપ્યો કે નિયમોમાં આવશ્યક સુધારો ટૂંક સમયમાં અને બે મહિનાની અંદર કરવામાં આવે.
જ્યાં સુધી નિયમોમાં સુધારો ન થાય ત્યાં સુધી 60 વર્ષની આયુ પૂરી કરી ચૂકેલા કોઈ પણ ન્યાયિક અધિકારીને 62 વર્ષની આયુ સુધી નિવૃત્ત ન કરવામાં આવે. જોકે, આના માટે સંબંધિત હાઈકોર્ટ દ્વારા અધિકારીની ઉપયુક્તતા અને કાર્ય પ્રદર્શનનું આકલન કરવામાં આવશે.
સુપ્રીમ કોર્ટે 24 રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોને પણ ન્યાયિક અધિકારીઓની નિવૃત્તિ વય વધારવાના મુદ્દા પર પોતાના નિર્ણય પર પુનર્વિચાર કરવા કહ્યું છે. આમને બે સપ્તાહની અંદર નિર્ણય લઈને અનુપાલન રિપોર્ટ દાખલ કરવાનો નિર્દેશ આપવામાં આવ્યો છે.
નાણાકીય બોજનો હવાલો આપીને વિરોધ કરવો યોગ્ય આધાર નથી
પીઠે કહ્યું કે આ વ્યવસ્થા અનુભવી ન્યાયિક અધિકારીઓને જાળવી રાખવા અને વ્યવસ્થામાં નવા તેમજ યુવા અધિકારીઓના પ્રવેશ વચ્ચે સંતુલન કાયમ કરશે. કોર્ટે એ પણ કહ્યું કે રાજ્યો માટે નાણાકીય બોજનો હવાલો આપીને નિવૃત્તિ વય વધારવાનો વિરોધ કરવો યોગ્ય આધાર નથી.
સુપ્રીમ કોર્ટના ન્યાયાધીશ 65 વર્ષ અને હાઈકોર્ટના ન્યાયાધીશ 62 વર્ષની આયુમાં નિવૃત્ત થાય છે. જિલ્લા ન્યાયપાલિકાના ન્યાયાધીશોની નિવૃત્તિ આયુ 60 થી વધારીને 62 વર્ષ કરવાનો મુદ્દો એકરૂપતાની માંગ વાળી અરજી દ્વારા શીર્ષ અદાલત સમક્ષ આવ્યો હતો.
2002 માં સુપ્રીમ કોર્ટે ન્યાયમૂર્તિ કે. જગન્નાથ શેટ્ટી આયોગની જિલ્લા ન્યાયાધીશોની નિવૃત્તિ આયુ 62 વર્ષ કરવાની ભલામણ સ્વીકારી ન હતી. આ પછી કેટલાક રાજ્યો, જેમાં તેલંગાણા અને મધ્ય પ્રદેશ સામેલ છે, તેમણે નિવૃત્તિ આયુ વધારવાની દિશામાં પગલાં ઉઠાવ્યા છે.
ઇન્સાફ મળવાની પ્રક્રિયામાં પણ ઝડપ આવશે
સાત રાજ્યોમાં જિલ્લા અને નીચલી અદાલતોના જજોની રિટાયરમેન્ટ 62 વર્ષ કરવાનો મકસદ અનુભવી અને પ્રતિભાશાળી લોકોને ન્યાયિક વ્યવસ્થા સાથે જોડી રાખવાનો છે. સુપ્રીમ કોર્ટની આ દલીલમાં દમ છે કે આનાથી વ્યવસ્થા વધુ સારી થશે. દેશમાં અવારનવાર મુકદ્દમા બહુ લાંબા ખેંચાઈ જાય છે.
ત્યારે ચુકાદો બેમતલબ રહી જાય છે. સુપ્રીમ કોર્ટે પણ કહ્યું છે કે ઇન્સાફમાં વિલંબનો મતલબ ઇન્સાફ નહીં મળવો છે. તેણે આને મૌલિક અધિકારોનું હનન પણ માન્યું છે. એટલા માટે આશા છે કે આ નિર્ણયથી નીચલી અદાલતોમાં ઇન્સાફ મળવાની પ્રક્રિયા ઝડપી બનશે.
