New Delhi,તા.૧૬
અલ નિનોના ભય વચ્ચે, કૃષિ મંત્રીએ ઓછા વરસાદવાળા જિલ્લાઓમાં કટોકટી યોજનાઓ તૈયાર કરવાનો નિર્દેશ આપ્યો છે. કેન્દ્ર સરકારે અલ નિનોને કારણે ખરીફ પાકને બચાવવા માટે એક યોજના બનાવી છે.
દેશના ઘણા રાજ્યોમાં આ દિવસોમાં હવામાન બદલાયું છે. પરંતુ આગામી દિવસોમાં, તીવ્ર ગરમી ઘણા રાજ્યોમાં વિનાશ વેરશે. ભારતીય હવામાન વિભાગ સહિત અનેક વૈશ્વિક હવામાન એજન્સીઓએ અલ નિલોની આગાહી કરી છે. ખાદ્ય અને કૃષિ સંગઠનએ ચેતવણી આપી છે કે અલ નિનો ભારતના ઉનાળાના ચોમાસાને નબળો પાડી શકે છે, જેના કારણે મહત્વપૂર્ણ ખરીફ ઋતુ દરમિયાન ચોખા અને મકાઈ સહિતના પાક પર દબાણ આવી શકે છે. અલ નિનોના ભયને ધ્યાનમાં રાખીને, કેન્દ્રીય કૃષિ પ્રધાન શિવરાજ સિંહ ચૌહાણે મંગળવારે ઓછા વરસાદવાળા જિલ્લાઓમાં આગોતરા આકસ્મિક આયોજનની જરૂરિયાત પર ભાર મૂક્યો હતો. તેમણે કપાસ અને કઠોળની ખેતીનો વ્યાપ વધારવાનો પણ આગ્રહ કર્યો હતો.
કૃષિ ભવનમાં વરિષ્ઠ અધિકારીઓ સાથે એક ઉચ્ચ સ્તરીય કૃષિ સમીક્ષા બેઠકમાં ખરીફ ૨૦૨૬ માટે દેશભરમાં કરવામાં આવી રહેલી તૈયારીઓની વિગતવાર ચર્ચા કરવામાં આવી હતી. બેઠક દરમિયાન, સંભવિત અલ નિનો પરિસ્થિતિની ચર્ચા કરવામાં આવી હતી અને અધિકારીઓને સૂચના આપવામાં આવી હતી કે જ્યાં ઓછા વરસાદ અથવા વરસાદના અસમાન વિતરણની સંભાવના છે તેવા જિલ્લાઓમાં સંપૂર્ણ તૈયારી સુનિશ્ચિત કરવામાં આવે.
કૃષિ મંત્રીએ કહ્યું, “આવા જિલ્લાઓની ઓળખ કરવી જોઈએ અને રાજ્ય સરકારો સાથે મળીને પાક-વાર કટોકટી યોજનાઓ તૈયાર કરવી જોઈએ, જેથી હવામાન સંબંધિત કોઈપણ પડકારના કિસ્સામાં ખેડૂતોને તાત્કાલિક વિકલ્પો, સલાહ અને સહાય પૂરી પાડી શકાય.”
મંત્રીએ ’એકસ’ પર એક પોસ્ટમાં કહ્યું, “કપાસની ઉત્પાદકતા અને ખેડૂતોની આવક બંનેમાં વધારો કરવા માટે વૈજ્ઞાનિક પદ્ધતિઓ, યોગ્ય જાતોની પસંદગી, આંતર-પાક, મલ્ચિંગ અને ભેજ સંરક્ષણ જેવા પગલાંને નોંધપાત્ર રીતે પ્રોત્સાહન આપો.”
અલ નીનોને કારણે સરકાર પહેલાથી જ નબળા ચોમાસા માટે તૈયારી કરી રહી છે. જળાશયના પાણીના ઊંચા સ્તર, રેકોર્ડ અનાજના ભંડાર અને અર્થતંત્રમાં માળખાકીય સુધારાને કારણે, ભારત આ વર્ષે સંભવિત નબળા ચોમાસા અને ઉભરતી અલ નીનો પરિસ્થિતિઓનો સામનો કરવા માટે સારી સ્થિતિમાં છે. નવીનતમ માહિતી અનુસાર, મે ૨૦૨૬ માં, જળાશયના પાણીનું સ્તર તેની કુલ ક્ષમતાના ૩૦.૪ ટકા હતું. આ ૨૦૧૫-૧૬ અને ૨૦૨૩-૨૪ વચ્ચેના પાછલા અલ નિનો વર્ષોમાં નોંધાયેલા ૨૫.૧ ટકાના સરેરાશ સ્તર કરતાં વધારે છે.
