ચાલુ નાણાકીય વર્ષમાં અસરકારક મૂડી ખર્ચ ૧૫.૪૮ લાખ કરોડ રૂપિયા રહેવાનો અંદાજ છે.
New Delhi,તા.૧૭
૨૦૨૫ના બજેટમાં આપવામાં આવેલી મોટી આવકવેરામાં છૂટનો અર્થ એ નથી કે સરકારે મૂડી ખર્ચથી વપરાશ વધારવા પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કર્યું છે. નાણામંત્રી નિર્મલા સીતારમણે સોમવારે આ વાત કહી. સરકારે બજેટ ૨૦૨૫-૨૬માં વાર્ષિક ૧૨ લાખ રૂપિયા સુધીની કમાણી કરનારા લોકોને આવકવેરામાંથી મુક્તિ આપ્યા બાદ શરૂ થયેલી ચર્ચા બાદ નાણામંત્રીનો આ પ્રતિભાવ આવ્યો છે, જેમાં કહેવામાં આવ્યું છે કે સરકારે સતત બે ત્રિમાસિક ગાળામાં જીડીપીના આંકડામાં ધીમી વૃદ્ધિને ધ્યાનમાં રાખીને વપરાશને પ્રોત્સાહન આપવા પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કર્યું છે.
મુંબઈમાં બજેટ પછીના હિસ્સેદારો સાથેની વાતચીતમાં, નાણામંત્રી સીતારમણે કહ્યું કે લોકોએ એવું ન વિચારવું જોઈએ કે ધ્યાન મૂડી ખર્ચથી વપરાશ તરફ ગયું છે, સરકારે છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં મૂડી ખર્ચની જોગવાઈઓમાં સતત વધારો કર્યો છે. તેમણે કહ્યું કે વ્યાપક ચિત્ર એ છે કે કોવિડ પછી, સરકારનું ધ્યાન મૂડી સંપત્તિ બનાવવા માટે જાહેર ખર્ચ પર રહ્યું છે.આ વખતે, બજેટ ૨૦૨૫ માં મૂડી ખર્ચ પર પ્રસ્તાવિત ખર્ચ ૧૦.૨ ટકા વધારે છે અને લગભગ રૂ. ૧૬ લાખ કરોડ છે, જેમાં પીએસયુ મૂડી ખર્ચનો પણ સમાવેશ થાય છે. સરકારે પોતે ૨૦૨૫-૨૬ માટે ૧૧.૨૧ લાખ રૂપિયાના મૂડી ખર્ચનું બજેટ નક્કી કર્યું છે.
૨૦૨૪-૨૫ માટેના સુધારેલા અંદાજમાં ૧૩.૧૮ લાખ કરોડ રૂપિયાની સામે અસરકારક મૂડી ખર્ચ ૧૫.૪૮ લાખ કરોડ રૂપિયા હોવાનો અંદાજ છે. અસરકારક મૂડી ખર્ચમાં મુખ્ય મૂડી ખર્ચ અને મૂડી સંપત્તિના નિર્માણ માટે રાજ્યોને આપવામાં આવતી ગ્રાન્ટ-ઇન-એઇડનો સમાવેશ થાય છે. બજેટમાં મૂડી સંપત્તિના નિર્માણ માટે ગ્રાન્ટ-ઇન-એઇડનો સમાવેશ મહેસૂલ ખર્ચ તરીકે કરવામાં આવે છે, તેમ છતાં તે રાજ્યોમાં મૂડી સંપત્તિના નિર્માણ પર ખર્ચવામાં આવે છે. નાણામંત્રીએ કહ્યું, “મને લાગે છે કે લોકો એવું વિચારે છે કે ધ્યાન મૂડી ખર્ચથી વધીને વપરાશ તરફ ખસેડાઈ ગયું છે તે યોગ્ય નથી.”
નાણામંત્રીએ કહ્યું કે સરકારે મૂડી ખર્ચ બજેટમાં વધારો કર્યો છે અને ખર્ચ કરવા, બચત કરવા અથવા રોકાણ કરવા માંગતા લોકોને કર ઘટાડા, ખાસ કરીને વ્યક્તિગત આવકવેરામાં થોડી રાહત આપી છે. નાણામંત્રીએ કરદાતાઓ વિશે વિચારવા અને તેમને મોટી કર રાહત આપવા માટે પ્રેરણા આપવા બદલ પ્રધાનમંત્રીનો આભાર માન્યો. તેમણે કહ્યું કે વડા પ્રધાન તરત જ સંમત થયા કે બજેટમાં ૧૨ લાખ રૂપિયા સુધીની કર રાહતનો પ્રસ્તાવ મૂકવો જોઈએ. તેમણે કહ્યું, “આજે કદાચ (એવું) લાગે છે કે આપણે મૂડી સંપત્તિ સર્જન કરતાં વપરાશ વધારવા પર ભાર મૂક્યો છે, પરંતુ મૂડી ખર્ચ પર ભાર હંમેશા અમારી સરકારની પ્રાથમિકતા રહી છે.”
સીતારમણે ભાર મૂક્યો હતો કે કેન્દ્રીય બજેટમાં આપવામાં આવેલી આવકવેરામાં રાહત અને આરબીઆઇ દ્વારા રેપો રેટમાં ઘટાડો અર્થતંત્રમાં વપરાશમાં સુધારો લાવશે. કેન્દ્રીય બજેટ ૨૦૨૫-૨૬માં આવકવેરા મુક્તિ મર્યાદા ૭ લાખ રૂપિયાથી વધારીને ૧૨ લાખ રૂપિયા કરવામાં આવી છે, જેનાથી કરદાતાઓ, ખાસ કરીને મધ્યમ વર્ગને ઘણી રાહત મળી છે.
સરકારના તાજેતરના આવકવેરા અંગેના નિર્ણયથી એક કરોડ મધ્યમ આવક જૂથના ભારતીય કરદાતાઓ કરવેરાના દાયરાની બહાર નીકળી જશે. આ કર રાહત દરખાસ્તોના પરિણામે, સરકારને પ્રત્યક્ષ કર હેઠળ લગભગ રૂ. ૧ લાખ કરોડ અને પરોક્ષ કર હેઠળ રૂ. ૨૬૦૦ કરોડનું મહેસૂલ ગુમાવવું પડશે. સરકારને આશા છે કે ઓછા આવકવેરાના કારણે કરદાતાઓ પૈસા બચાવવા અને તેને વપરાશ, બચત અથવા રોકાણના રૂપમાં અર્થતંત્રમાં પાછું રોકાણ કરવા માટે પ્રોત્સાહિત થશે. ઇક્વિટી માર્કેટમાં એફઆઇઆઇના વેચાણ અંગે નાણામંત્રીએ કહ્યું કે ભારતીય અર્થતંત્રમાં એવું વાતાવરણ છે જેમાં રોકાણ સારું વળતર આપી રહ્યું છે અને તેની સાથે નફો બુકિંગ પણ થઈ રહ્યું છે.
