New Delhi,તા.૨૪
આંતરરાષ્ટ્રીય નાણાકીય ભંડોળે શુક્રવારે સ્પષ્ટ કર્યું હતું કે પાકિસ્તાન નિર્ધારિત કાર્યક્રમ સિવાયના હેતુઓ માટે વિસ્તૃત ભંડોળ સુવિધા હેઠળ તેની કેન્દ્રીય બેંકને આપવામાં આવતી નાણાકીય સહાયના ઉપયોગને મંજૂરી આપી શકતું નથી.આઇએમએફ અનુસાર, દુરુપયોગ અટકાવવા માટે સુરક્ષા પગલાં પણ મૂકવામાં આવ્યા છે, જેમાં અનધિકૃત સરકારી વિતરણ અથવા ઉધારનો સમાવેશ થાય છે.આઇએમએફ તરફથી આ સ્પષ્ટતા એવા સમયે આવી છે જ્યારે એવા અહેવાલો છે કે ભારત પાકિસ્તાનને ભંડોળ પૂરું પાડવા અંગે વૈશ્વિક એજન્સી સાથે વાત કરી રહ્યું છે.
કોમ્યુનિકેશન ચીફ જુલી કોઝાકે પત્રકારોને જણાવ્યું હતું કે આઇએમએફ ભંડોળ સ્પષ્ટપણે ચુકવણી સંતુલનની સમસ્યાઓને ઉકેલવા માટે છે. આમાં સ્થાપિત કાર્યક્રમની શરતોથી વિચલનોના કિસ્સામાં નાણાકીય વ્યવસ્થાપનમાં સુધારો કરવા જેવી માળખાકીય પરિસ્થિતિઓનો સમાવેશ થાય છે. એજન્સીના મતે, આ શરતો ભવિષ્યની સમીક્ષાઓને પ્રભાવિત કરશે.
તેમણે આઇએમએફના પ્રોટોકોલ તરફ પણ ધ્યાન દોર્યું, જેના હેઠળ એક્ઝિક્યુટિવ બોર્ડ “સમયાંતરે લોન કાર્યક્રમોની સમીક્ષા કરે છે… જેથી નક્કી કરી શકાય કે તેમને પાટા પર પાછા લાવવા માટે નીતિગત ફેરફારોની જરૂર છે કે નહીં. અમારા બોર્ડે શોધી કાઢ્યું કે પાકિસ્તાને ખરેખર બધા લક્ષ્યો હાંસલ કરી લીધા છે. તેણે કેટલાક સુધારાઓ પર પ્રગતિ કરી છે, અને તે કારણોસર બોર્ડે આગળ વધ્યું અને કાર્યક્રમને મંજૂરી આપી,
કોઝાકે કહ્યું કે ચુકવણી પર દેખરેખ રાખવા અંગેઆઇએમએફની સ્પષ્ટતા એવા સમયે આવી છે જ્યારે ભારતે પહેલગામ આતંકવાદી હુમલા અને ત્યારબાદ પાકિસ્તાન સેના દ્વારા લશ્કરી કાર્યવાહીમાં વધારો થવા છતાં આંતરરાષ્ટ્રીય એજન્સીઓ દ્વારા પાકિસ્તાનને અબજો ડોલરની નાણાકીય સહાય પૂરી પાડવા અંગે ચિંતા વ્યક્ત કરી છે.
સૂત્રોએ જણાવ્યું હતું કે નાણામંત્રી નિર્મલા સીતારમણે આઇએમએફના મેનેજિંગ ડિરેક્ટર ક્રિસ્ટાલિના જ્યોર્જિવા સાથે સીધી વાત કરી હતી અને તેમને પાકિસ્તાનને કોઈપણ નાણાકીય સહાય મંજૂર ન કરવા વિનંતી કરી હતી. વાતચીત દરમિયાન, જ્યોર્જિવાને કહેવામાં આવ્યું કે ભારત કોઈપણ દેશને નાણાકીય સહાય પૂરી પાડવાની વિરુદ્ધ નથી, પરંતુ તેમણે આ સહાયના સમય પર પ્રશ્ન ઉઠાવ્યો. જ્યારે પાકિસ્તાની સેના પશ્ચિમ ભારતમાં લશ્કરી અને નાગરિક સ્થળો પર ડ્રોન અને મિસાઇલો છોડી રહી હતી ત્યારે પહેલી સહાય પૂરી પાડવામાં આવી હતી.
સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર, ભારતે આઇએમએફને જણાવ્યું છે કે પાછલા વર્ષોના ડેટા દર્શાવે છે કે સહાય મળ્યા પછી પાકિસ્તાનની શસ્ત્ર ખરીદીમાં વધારો થયો છે. જોકે,આઇએમએફે નિર્દેશ કર્યો છે કે તેના બોર્ડે સપ્ટેમ્બર ૨૦૨૪ માં ઇએફએફને મંજૂરી આપી હતી અને પહેલગામ હુમલાના એક મહિના પહેલા માર્ચ ૨૦૨૫ માં પ્રથમ પ્રગતિ સમીક્ષા હાથ ધરી હતી. અને, “તે સમીક્ષા પૂર્ણ થવાના પરિણામે, પાકિસ્તાનને તે સમયે (એટલે કે ૯ મે) આ રકમ મળી”.
દરમિયાન, ભારત સરકાર વિશ્વ બેંકનો સંપર્ક કરી રહી હોવાના અહેવાલો છે. તેમાં ૧૦ વર્ષમાં ૨૦ બિલિયનની લોન ઝડપથી આગળ વધારવાની માંગ કરવામાં આવી છે. સૂત્રોએ જણાવ્યું હતું કે સરકાર પાકિસ્તાનને ફરીથી ’ગ્રે લિસ્ટ’માં મૂકવા માટે આતંકવાદી ભંડોળ પર નજર રાખતી સંસ્થા ફાઇનાન્શિયલ એક્શન ટાસ્ક ફોર્સ સાથે પણ વાત કરશે.
માહિતી અનુસાર, વૈશ્વિક એજન્સીઓને જાણ કરવામાં આવી હતી કે જ્યારે પણ પાકિસ્તાનને ૈંસ્હ્લ તરફથી ભંડોળ મળ્યું, ત્યારે તેણે શસ્ત્રોની આયાતમાં વધારો કર્યો. ૧૯૮૦ થી ૨૦૨૩ સુધીમાં તેની શસ્ત્રોની આયાતમાં ૨૦ ટકાથી વધુનો વધારો થયો છે.આઇએમએફએ અત્યાર સુધીમાં ૭ બિલિયન ડોલરના ઈહ્લહ્લ સોદા હેઠળ પાકિસ્તાનને બે તબક્કામાં ૨.૩ બિલિયન ડોલર આપ્યા છે.
ભારતે પાકિસ્તાનને આપવામાં આવેલી આ સહાય પર પ્રશ્નો ઉઠાવ્યા હતા. સંરક્ષણ પ્રધાન રાજનાથ સિંહે ગયા અઠવાડિયે કહ્યું હતું કે પાકિસ્તાનને આપવામાં આવતી મદદ “આતંકવાદને પરોક્ષ ભંડોળ” છે.આઇએમએફ એ કહ્યું છે કે તેના બોર્ડે સપ્ટેમ્બર ૨૦૨૪ માં ઇએફએફને મંજૂરી આપી હતી અને પહેલગામ હુમલાના એક મહિના પહેલા માર્ચ ૨૦૨૫ માં પ્રથમ પ્રગતિ સમીક્ષા કરવામાં આવી હતી. તે સમીક્ષા પૂર્ણ થયા પછી (૯ મે), તેમને રકમ આપવામાં આવી.
