પટણા,તા.24
બિહાર ચૂંટણી સર્વે: બિહાર વિધાનસભા ચૂંટણીમાં સત્તા વિરોધી લહેર એક મહત્વપૂર્ણ પરિબળ બની શકે છે. ’ION ભારત’ના સર્વે મુજબ, 63% લોકો નીતીશ સરકારના કામકાજથી નાખુશ છે. સર્વેમાં બેરોજગારી, ભ્રષ્ટાચાર અને જમીન વિવાદ જેવા મુદ્દાઓ પર સરકાર પ્રત્યે નારાજગી વ્યક્ત કરવામાં આવી છે, જેના કારણે નીતિશ કુમારની લોકપ્રિયતામાં ઘટાડો થયો છે.
સામાજિક ન્યાયના નામે જાતિ સમીકરણો 2025 ની બિહાર વિધાનસભા ચૂંટણીમાં જીતનું પરિબળ બની શકે છે. આ સમીકરણમાં, જો ગઠબંધન વોટ બેંકના ગણિતમાં પાછળ રહી જશે, તો સત્તાની ખુરશી તેનાથી વધુ દૂર જશે.
પરંતુ આ સિવાય, આ ચૂંટણીમાં બીજું એક પરિબળ અસરકારક સાબિત થઈ શકે છે. અને તે પરિબળ છે સત્તા વિરોધી ભાવના. શાસક પક્ષને આનાથી ખતરો છે. બિહારની આગામી વિધાનસભા ચૂંટણીમાં નીતિશ કુમારના નેતૃત્વમાં લડી રહેલા પક્ષો માટે આ ખતરો ઉભો થઈ શકે છે.
શું નીતિશ કુમારના લગભગ 20 વર્ષના મુખ્યમંત્રી તરીકેના કાર્યકાળ પર સત્તા વિરોધી લહેરનો ખતરો મંડરાઈ રહ્યો છે? ’ION India’ ના તાજેતરના સર્વેક્ષણમાં આ વાત સામે આવી છે.
સર્વેક્ષણનો આધાર 5340 સૌથી પછાત જાતિઓને બનાવવામાં આવી હતી. બિહારના 5340 અત્યંત પછાત જાતિના વોર્ડ કાઉન્સિલરોના અવાજના નમૂનાઓ તૈયાર કર્યા અને તે બધાને પ્રશ્નો પૂછ્યા અને તેમના જીવનના આધારે એવું તારણ કાઢવામાં આવ્યું કે નીતિશ કુમાર સામે સત્તા વિરોધી લહેર છે.
’આઈઓન ભારત’ના સમાજશાસ્ત્રી રામબંધુ વત્સે મુખ્યમંત્રી નીતિશ કુમારની વર્તમાન લોકપ્રિયતા અને સરકાર વિરુદ્ધ સત્તા વિરોધી લહેર અંગે આ સર્વે હાથ ધર્યો છે. સત્તા વિરોધી લહેરને સમજવામાં, ’ION ભારત’ એ સરકાર સામે બેરોજગારી, અમલદારોનું મનસ્વી વર્તન, વિકાસ કાર્યોમાં બેદરકારી, જમીન સર્વેક્ષણ, લાંચ, કથળતી કાયદો અને વ્યવસ્થાની સ્થિતિ, દારૂ પ્રતિબંધ, રેતી ખનન, સરકારી ટેન્ડરોમાં પક્ષપાત અને જમીન વિવાદો જેવા પ્રશ્નો ઉઠાવ્યા. તેમના તાજેતરના સર્વે મુજબ, બિહારમાં નીતિશ કુમાર વિરૂધ્ધ સત્તા વિરોધી લહેર છે અને તેમની લોકપ્રિયતામાં પણ ઘટાડો થયો છે. રાજ્યમાં સરકાર વિરુદ્ધ ભારે એન્ટિ-ઈન્કમ્બન્સી છે.
સર્વે મુજબ, 63 ટકા લોકો સરકારના કામકાજથી નાખુશ છે જ્યારે 16 ટકા લોકો સરકારના કામકાજથી ખુશ છે. ઉપરાંત, 21 ટકા લોકોએ ’ખબર નથી’ નો વિકલ્પ પસંદ કર્યો છે.
આ સર્વે મુજબ, 34 ટકા લોકોએ સ્વીકાર્યું છે કે લોકસભા ચૂંટણીની જેમ, આ વખતે પણ તેઓ વિધાનસભા ચૂંટણીમાં નીતિશ કુમારના ચહેરા પર મતદાન કરશે. 19 ટકા લોકોએ મતદાન કરવાનો ઇનકાર કર્યો છે. આ સાથે, 47 ટકા લોકોએ ’ખબર નથી’ નો વિકલ્પ પસંદ કર્યો છે.
આના પરથી અંદાજ લગાવી શકાય છે કે 47 ટકા લોકોમાં નીતિશ કુમારની લોકપ્રિયતામાં વધઘટ છે. 19 ટકા લોકોમાં તેમની લોકપ્રિયતા ખતમ થઈ ગઈ છે.છત્તીસગઢ વિધાનસભા ચૂંટણી દરમિયાન મનોવિજ્ઞાની રામ બંધુ વત્સે પણ એક સર્વે કર્યો હતો. આ સર્વેની ત્યારે ખૂબ ચર્ચા થઈ હતી. છત્તીસગઢ વિધાનસભા ચૂંટણી અંગેનો પહેલો સર્વે વર્ષ 2018 માં થયો હતો. આ સર્વે દ્વારા એવું મૂલ્યાંકન કરવામાં આવ્યું હતું કે ડાંગરની ખરીદીમાં પીએસીએસમાં પ્રવર્તતા ભ્રષ્ટાચારને કારણે સરકાર સામે સત્તા વિરોધી લહેર છે.
આ મુદ્દા પર ભાજપની રમણ સરકારનો પરાજય થયો. ત્યારબાદ 2023 ની વિધાનસભા ચૂંટણીમાં, એવી આગાહી કરવામાં આવી હતી કે આદિવાસી મતોમાં અને સતનામી સમુદાયના મતદાન પેટર્નમાં ભાજપની તરફેણમાં ફેરફાર થશે અને ભાજપ આ ચૂંટણી જીતી ગયું.
