Ahmedabad,તા.૧
ભારતીય Weather વિભાગ અનુસાર, વર્ષ ૨૦૨૬માં ભારતનું નૈઋત્યનું ચોમાસું (દક્ષિણ-પશ્ચિમ ચોમાસું) વરસાદની અછત સાથે સમાપ્ત થયું. જૂનથી સપ્ટેમ્બર દરમિયાન દેશમાં ૭૫૯.૪ મિમી વરસાદ નોંધાયો, જે ૮૬૮.૬ મિમીની ’લોંગ-પિરિયડ એવરેજ’ અથવા લાંબા ગાળાની સરેરાશના ૮૭% જેટલો હતો. આ મોસમી વરસાદ ૨૦૦૧ પછીનો ચોથો સૌથી ઓછો અને ૧૯૦૧ પછીનો ૧૩મો સૌથી ઓછો વરસાદ હતો.ગુજરાતમાં વરસાદની વાત કરવામાં આવે તો જુલાઈથી સપ્ટેમ્બર સુધી ૮૯.૧૬ ટકા વરસાદ નોંધાયો છે. જે ૧૧ ટકા વરસાદની ઘટ સૂચવે છે. જેમાં કચ્છમાં સૌથી ઓછો ૫૭.૬૦ ટકા વરસાદ પડ્યો છે. જ્યારે ઉત્તર ગુજરાતમાં ૧૧૪.૨૩ ટકા વરસાદ નોંધાયો છે. તો ઉત્તર ગુજરાતમાં ૭૧ ટકા, મધ્ય-પૂર્વ ગુજરાતમાં ૮૯ ટકા અને સૌરાષ્ટ્રમાં ૭૧ ટકા વરસાદ નોંધાયો છે. જૂન મહિનામાં ૩૫.૨૧ એમ.એમ, જુલાઈ મહિનામાં ૫૫૨.૫૭ એમ.એમ, ઓગસ્ટ મહિનામાં ૯૭.૧ એમ.એમ, સપ્ટેમ્બરમાં ૧૨૫.૫૩ એમ.એમ વરસાદ નોંધાયો છે.
આ ચોમાસાની ઋતુમાં કેરળમાં આગમનમાં વિલંબ, જૂન મહિનામાં ભારે અછત, જુલાઈમાં વરસાદમાં વધારો, ઓગસ્ટમાં ફરી ઘટાડો અને સપ્ટેમ્બરના અંતમાં ભારે વરસાદનો તબક્કો જોવા મળ્યો હતો. ચોમાસું ૧૬ મેના રોજ આંદમાન સમુદ્ર સુધી પહોંચ્યું હતું, જે તેની સામાન્ય તારીખ કરતાં છ દિવસ વહેલું હતું, પરંતુ ત્યારબાદ તેની ગતિ અટકી ગઈ હતી. તે ૪ જૂનના રોજ કેરળમાં પહોંચ્યું, જે સામાન્ય તારીખ ૧ જૂન કરતાં ત્રણ દિવસ મોડું હતું.આઇએમડીએ ચાર દિવસના ભૂલના ગાળા સાથે ૨૬ મેના રોજ આગમનની આગાહી કરી હતી. ૨૦૦૫માં ચોમાસાના આગમનની આગાહી કરવાની શરૂઆત થયા પછી આ બીજી વખત બન્યું હતું કે જ્યારે આગમન આગાહીના સમયગાળાની બહાર થયું હોય. અગાઉ આવું ૨૦૧૫માં બન્યું હતું.
દેશના ઘણા ભાગોમાં ચોમાસાની આગળ વધવાની ગતિમાં પણ વિલંબ થયો હતો. મહારાષ્ટ્ર, ગુજરાત, મધ્ય પ્રદેશ, છત્તીસગઢ અને ઓડિશામાં તેની પ્રગતિ સાતથી ૧૦ દિવસ પાછળ રહી હતી, જ્યારે ઉત્તર-પૂર્વ ભારતમાં પાંચથી ૧૦ દિવસનો વિલંબ જોવા મળ્યો હતો. ધીમી ગતિ હોવા છતાં, ચોમાસું ૯ જુલાઈ સુધીમાં સમગ્ર દેશમાં ફેલાઈ ગયું હતું, જે સામાન્ય તારીખ ૮ જુલાઈ કરતાં માત્ર એક દિવસ મોડું હતું.
પશ્ચિમ રાજસ્થાનમાંથી ચોમાસાની વિદાય ૧૯ સપ્ટેમ્બરથી શરૂ થઈ હતી, જે સામાન્ય સમય કરતાં બે દિવસ મોડું હતું. જૂન મહિનો આ ઋતુનો સૌથી નબળો મહિનો સાબિત થયો, જેમાં સામાન્ય વરસાદના માત્ર ૬૫% નોંધાયો હતો. દેશમાં ૧૬૫.૩ મિમીની માસિક સરેરાશ સામે ૧૦૬.૮ મિમી વરસાદ પડ્યો હતો. ચારેય મુખ્ય ભૌગોલિક વિસ્તારોમાં વરસાદની અછત નોંધાઈ હતી, જેમાં મધ્ય ભારતમાં તેના સરેરાશ વરસાદના માત્ર ૫૦% વરસાદ થયો હતો.આઇએમડી અનુસાર, જૂન મહિનામાં ૩૬ પૈકી ૨૨ હવામાન પેટા-વિભાગોમાં વરસાદની અછત નોંધાઈ હતી, જ્યારે ત્રણ વિભાગો ’ભારે અછત’ વાળી શ્રેણીમાં હતા. સામાન્ય રીતે સરેરાશ ત્રણ લો-પ્રેશર સિસ્ટમ બનતી હોય છે, તેની સરખામણીમાં આ મહિના દરમિયાન આવી કોઈ સિસ્ટમ રચાઈ ન હતી. જૂનના અંત સુધીમાં, સાપ્તાહિક વરસાદમાં તફાવત ઘટીને લગભગ -૪૭% સુધી પહોંચી ગયો હતો.
જુલાઈ મહિનામાં સ્થિતિમાં કામચલાઉ સુધારો જોવા મળ્યો અને વરસાદ સામાન્ય કરતાં ૧૦૧% સુધી પહોંચ્યો. મધ્ય ભારતમાં સરેરાશ કરતાં ૧૩૩% વરસાદ નોંધાયો. આમાં ચાર લો-પ્રેશર સિસ્ટમ્સનો ફાળો હતો જે કુલ ૨૪ ’સિસ્ટમ-દિવસો’ સુધી સક્રિય રહી હતી (સામાન્ય રીતે આ આંકડો ૧૩.૬ દિવસનો હોય છે).
જોકે, આ મહિના દરમિયાન વરસાદ ખૂબ જ અસમાન રહ્યો હતો. ૮ જુલાઈએ પૂરા થતા સપ્તાહમાં વરસાદ સામાન્ય કરતાં ૪૫.૪% વધુ હતો, પરંતુ તેના પછીના સપ્તાહમાં તે સામાન્ય કરતાં ૫૧.૧% ઓછો રહ્યો હતો. દક્ષિણ દ્વીપકલ્પ વિસ્તારમાં સરેરાશ વરસાદના માત્ર ૭૫% વરસાદ થયો, જ્યારે પૂર્વ અને ઉત્તર-પૂર્વ ભારતમાં ૭૧% વરસાદ નોંધાયો.
આઇએમડી દ્વારા સરખામણી કરાયેલા પાંચ વર્ષોમાં જુલાઈ મહિના દરમિયાન ’અત્યંત ભારે વરસાદ’ની ઘટનાઓ સૌથી વધુ નોંધાઈ હતી. જેમાં ૯૧૮ વખત ’ખૂબ ભારે વરસાદ’ અને ૨૬૯ વખત ’અત્યંત ભારે વરસાદ’ની ઘટનાઓનો સમાવેશ થાય છે. ઓગસ્ટમાં વરસાદ ફરી નબળો પડ્યો અને તે ઘટીને સામાન્યના ૮૪% (એટલે કે ૨૧૩.૩ મિમી) પર આવી ગયો. ચારેય મુખ્ય ભૌગોલિક વિસ્તારોમાં સામાન્ય કરતાં ઓછો વરસાદ નોંધાયો હતો. દક્ષિણ દ્વીપકલ્પ સૌથી વધુ પ્રભાવિત થયો હતો જ્યાં સરેરાશના ૭૩% વરસાદ પડ્યો, જ્યારે ઉત્તર-પશ્ચિમ ભારતમાં ૯૧% વરસાદ નોંધાયો.
સપ્ટેમ્બર મહિનામાં થોડી રાહત મળી. મહિનાના અંતે વરસાદ સામાન્યના ૯૨% જેટલો રહ્યો, જે ૈંસ્ડ્ઢના ’સામાન્ય’ વરસાદની શ્રેણીમાં આવે છે. ઉત્તર-પશ્ચિમ ભારતમાં સરેરાશ કરતાં ૧૧૭% વરસાદ થયો, જેમાં આંશિક રીતે આઠ ’વેસ્ટર્ન ડિસ્ટર્બન્સ’નો ફાળો હતો.
