Kathmanduતા.૨૬
ચીન દ્વારા આપત્તિ સંબંધિત માહિતી સમયસર શેર કરવામાં નિષ્ફળતાએ ફરી એકવાર નેપાળના સરહદી વિસ્તારોમાં ગંભીર કટોકટી ઉભી કરી છે. નેપાળી સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર, નેપાળને તિબેટના કેરુંગ ક્ષેત્રમાં આવેલા વિનાશક પૂરની ચેતવણીમાં ૪૫ મિનિટનો વિલંબ થયો હતો, જેના કારણે રાસુવાના તિમુર વિસ્તારના સ્થાનિકોને પોતાનો જીવ બચાવવા માટે ભાગવાની ફરજ પડી હતી. દ્વિપક્ષીય સંકલનના દાવાઓ છતાં, ચીનની આ ઘોર બેદરકારીએ હિમાલય ક્ષેત્રમાં આપત્તિ વ્યવસ્થાપન અને સરહદ સુરક્ષા પ્રોટોકોલ અંગે ગંભીર પ્રશ્નો ઉભા કર્યા છે.
ચીની મીડિયા સીઆરઆઈ ઓનલાઈન નેટવર્ક અનુસાર, તિબેટના કેરુંગ કાઉન્ટીમાં ભારતીય સમય અનુસાર સવારે ૧૦ઃ૩૦ વાગ્યે અચાનક પૂર જોવા મળ્યું હતું. નેપાળ અને ચીન વચ્ચે ૨ કલાક ૧૫ મિનિટનો સમય તફાવત હોવાથી, બુધવારે નેપાળી સમય અનુસાર સવારે ૮ઃ૧૫ વાગ્યે પૂર આવી ચૂક્યું હતું. સરહદી વિસ્તારોમાં વહેલી આપત્તિ ચેતવણી માટે આ સમયનો તફાવત જીવનરક્ષક બની શક્યો હોત, પરંતુ ચીન દ્વારા માહિતી વહેંચણીના અભાવને કારણે, નેપાળ તેનો લાભ લઈ શક્યું નહીં.
નેપાળને આ વિનાશક પૂર વિશે માહિતી સમયપત્રકથી લગભગ ૪૫ મિનિટ મોડી મળી હતી. આ વિલંબ અને સંદેશાવ્યવહાર નિષ્ફળતાના મુખ્ય કારણો આ મુજબ છેઃ
સમયનો તફાવતઃ નેપાળ અને ચીન વચ્ચે ૨ કલાક ૧૫ મિનિટનો સમયનો તફાવત છે, જેના પરિણામે તિબેટમાં સવારે ૧૦ઃ૩૦ વાગ્યે પૂર આવ્યું હતું. નેપાળી સમય પહેલાથી જ સવારે ૮ઃ૧૫ વાગ્યે છે.
કોઈ સત્તાવાર સૂચના નથીઃ આ મહત્વપૂર્ણ માહિતી કોઈપણ સત્તાવાર ચીની વિભાગ અથવા આપત્તિ વ્યવસ્થાપન સંસ્થા દ્વારા જાહેર કરવામાં આવી નથી. જો સમયસર માહિતી મળી હોત, તો નેપાળમાં રાહત અને બચાવ કામગીરી વહેલા શરૂ થઈ ગઈ હોત.
સીડીઓ દ્વારા ઝડપી કાર્યવાહીઃ રાસુવાના મુખ્ય જિલ્લા અધિકારી (સીડીઓ) નરેન્દ્ર પરિયારે સવારે ૯ઃ૦૦ વાગ્યે ફોન કરીને જાણ કરી કે સ્થાનિકોએ કેરુંગથી નેપાળ તરફ પૂરના પાણી વધતા જોયા છે. ચીનમાં પૂર શરૂ થયાના આશરે ૪૫ મિનિટ પછી તેમને આ માહિતી મળી.
ભયાનક વિડિઓ ફૂટેજઃ વિડિઓ ફૂટેજમાં સ્પષ્ટપણે જોવા મળે છે કે તૈમુરના સ્થાનિક રહેવાસીઓ પોતાના જીવ બચાવવા ભાગી રહ્યા છે, અને ઘણા લોકો જોરદાર પ્રવાહમાં તણાઈ ગયા હતા.
તૈયારીનો અભાવઃ જ્યારે સ્થાનિક રહેવાસીઓને નદીના સ્તરમાં અચાનક વધારો થયો હોવાનું સમજાયું, ત્યારે તેઓને ભાગવાની ફરજ પડી, જેના કારણે ઘણા લોકો આ વિનાશક પૂરનો ભોગ બન્યા.
આ સતત બીજું વર્ષ છે જ્યારે ચીને નેપાળને આપત્તિ વિશે અગાઉથી માહિતી શેર કરવામાં નિષ્ફળ બનાવ્યું છે. ગયા વર્ષે, ચીની અધિકારીઓ એ જ નદી પર અચાનક પૂર દરમિયાન નેપાળને સમયસર ચેતવણી આપવામાં નિષ્ફળ ગયા. પાછળથી એવું બહાર આવ્યું કે ગયા વર્ષે પૂર તિબેટ ક્ષેત્રમાં ગ્લેશિયર તળાવ ફાટવાને કારણે આવ્યું હતું. જ્યારે બુધવારના પૂરનું ચોક્કસ કારણ હજુ સુધી સત્તાવાર રીતે પુષ્ટિ મળી નથી, તેનું મૂળ કેરુંગ પ્રદેશ હોવાનું જણાય છે.
સમજાવકઃ નેપાળમાં નદીના પૂરથી હજારો લોકો કેવી રીતે જોખમમાં મુકાયા છે, ભારતીયો ક્યાં ફસાયેલા છે? રાહત અને બચાવ માટે શું કરવામાં આવી રહ્યું છે?
ચીન બાજુથી મળેલી આંશિક માહિતીના આધારે નેપાળી સરકારી એજન્સીઓએ બુધવારે બપોરે ૧ઃ૩૫ વાગ્યે ચેતવણી જારી કરી હતી. ચીનના પ્રદેશમાં નદીના પ્રવાહમાં અવરોધ ઉભો થયો હતો તે બિંદુએ બનાવેલ કૃત્રિમ જળાશય અથવા તળાવ સંપૂર્ણપણે ડ્રેઇન થયું નથી. પાણીનું સ્તર ઊંચું છે. તેથી, પૂરનો ભય ઊંચો રહે છે. પરિણામે, ભોટેકોશી અને ત્રિશુલી નદીઓના દરિયાકાંઠાના વિસ્તારો જોખમમાં છે. વહીવટીતંત્રે નીચાણવાળા વિસ્તારોમાં રહેતા લોકોને સલામત સ્થળોએ જવાની સલાહ આપી છે.
ભારતના પડોશી દેશ નેપાળમાં બુધવારે સવારે આવેલા અચાનક પૂરે ભારે વિનાશ મચાવ્યો છે. અત્યાર સુધીમાં ૧૬ લોકોના મોતની પુષ્ટિ થઈ છે. નેપાળ પ્રવાસન બોર્ડના જણાવ્યા અનુસાર, નેપાળના રાસુવા વિસ્તારમાં અચાનક પૂર પછી ગુમ થયેલા ૨૯૧ વિદેશી નાગરિકોમાં ઓછામાં ઓછા ૧૦૫ ભારતીય પ્રવાસીઓનો સમાવેશ થાય છે. વધુમાં, ૯૩ નેપાળી નાગરિકો ગુમ થયાના અહેવાલ છે. અહેવાલો અનુસાર, આ પૂર અચાનક તિબેટથી આવ્યું હતું. આ વિનાશ બાદ, નેપાળના વડા પ્રધાન બાલેન્દ્ર શાહે કટોકટી બેઠક બોલાવી છે.
નેપાળ પ્રવાસન બોર્ડે જણાવ્યું હતું કે, “બુધવારે સવારે ૮ઃ૩૦ વાગ્યે રાસુવામાં ભોટે કોશી નદીમાં અચાનક પૂર આવ્યા બાદ, નેપાળ પ્રવાસન બોર્ડ, પ્રવાસન પોલીસ અને પ્રવાસન અધિકારીઓ અસરગ્રસ્ત વિસ્તારોમાં રહેતા અથવા ત્યાંથી પસાર થતા પ્રવાસીઓ અને પ્રવાસીઓની સલામતી શોધવા અને ખાતરી કરવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યા છે. પ્રવાસન અને ટ્રાવેલ કંપનીઓ પાસેથી મળેલી પ્રાથમિક માહિતી અનુસાર, અસરગ્રસ્ત વિસ્તારોમાંથી ૩૮૪ પ્રવાસીઓ ગુમ થયાના અહેવાલ છે, જેમાં ૨૯૧ વિદેશી અને ૯૩ નેપાળી નાગરિકોનો સમાવેશ થાય છે. ટ્રાવેલ એજન્સીઓ, માર્ગદર્શકો, સ્થાનિક અધિકારીઓ અને સુરક્ષા એજન્સીઓના સહયોગથી આ માહિતીની ચકાસણી અને તપાસ કરવામાં આવી રહી છે.”
