Dipa Raval
ડૉ. એ. પી. જે. અબ્દુલ કલામ ફક્ત એક વૈજ્ઞાનિક કે રાષ્ટ્રપતિ નહોતા; તેઓ એક સ્વપ્નદ્રષ્ટા હતા જેમણે પોતાનું જીવન એક મજબૂત, વધુ સમૃદ્ધ અનેઆત્મ નિર્ભર ભારત બનાવવા માટે સમર્પિત કર્યું હતું. વિજ્ઞાન, સંરક્ષણ, શિક્ષણ અને જાહેર સેવામાં તેમની સિદ્ધિઓએ તેમને રાષ્ટ્રના ઇતિહાસમાં કાયમી સ્થાન અપાવ્યું છે. તેમની નમ્રતા, પ્રામાણિકતા અને અતૂટ પ્રતિબદ્ધતા આપણને યાદ અપાવે છે કે સાચી સફળતા સમર્પણ અને પ્રામાણિકતા સાથે અન્યની સેવા કરવાથી મળે છે.”ભારતના મિસાઇલ મેન” અને પિપ્લ્સ પ્રેસિડન્ટ તરીકે જાણીડો .એ .પી .જે .અબ્દુલ કલામ ની આજે 11 મી પુણ્ય તિથિ છે . તેમની જીવનકથા સાબિત કરે છે કે દૃઢ નિશ્ચય, સખત મહેનત અને સારી ભાવના મોટામાં મોટા અવરોધોને પણ દૂર કરી શકે છે
એક સામાન્ય પરિવારમાં જન્મેલા કલામે શીખવ્યું કે ગરીબી સફળતા ને રોકી શકતી નથી.નાનપણ થી જ તેઓ એક તેજસ્વી અને જિજ્ઞાસુ વિદ્યાર્થી રહ્યા જેમને ગણિત અને વિજ્ઞાન ખૂબ ગમતું હતું. તેમના શિક્ષકોએ અને તેમના પરિવારે તેમની ક્ષમતાને ઓળખી , તેમને મોટા સપના જોવા માટે પ્રોત્સાહિત કર્યા.શાળાનો અભ્યાસ પૂર્ણ કર્યા પછી, કલામે સેન્ટ જોસેફ કોલેજમાં ભૌતિકશાસ્ત્રનો અભ્યાસ કર્યો. બાદમાં તેમણે મદ્રાસ ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઓફ ટેકનોલોજીમાં એરોસ્પેસ એન્જિનિયરિંગનો અભ્યાસ કર્યો. કોલેજના વર્ષો દરમિયાન, તેમને એરક્રાફ્ટ ડિઝાઇન અને એન્જિનિયરિંગમાં ઊંડો રસ જાગ્યો. શીખવા પ્રત્યેના તેમના સમર્પણ અને અથાક મહેનત કરવાની તેમની ઇચ્છાએ વિજ્ઞાન અને ટેકનોલોજીમાં તેમની નોંધપાત્ર કારકિર્દીનો પાયો નાખ્યો.
કલામે DRDO માં તેમની વ્યાવસાયિક કારકિર્દીની શરૂઆત કરી, જ્યાં તેમણે ભારતીય સેના માટે નાના હેલિકોપ્ટર ડિઝાઇન કરવાનું કામ કર્યું. તેમનું શરૂઆતનું કાર્ય નોંધપાત્ર હોવા છતાં, તેઓ રાષ્ટ્રની વૈજ્ઞાનિક પ્રગતિમાં વધુ નોંધપાત્ર યોગદાન આપવા માંગતા હતા. આ તક ત્યારે મળી જ્યારે તેઓ ભારતીય અવકાશ સંશોધન સંગઠન (ISRO) માં જોડાયા. ISRO માં, કલામ ભારતના પ્રથમ સ્વદેશી ઉપગ્રહ પ્રક્ષેપણ વાહન (SLV-III) ના પ્રોજેક્ટ ડિરેક્ટર બન્યા. 1980 માં, રોહિણી ઉપગ્રહનું ભ્રમણકક્ષામાં સફળ પ્રક્ષેપણ ભારત માટે એક ઐતિહાસિક સિદ્ધિ હતી જેણે કલામને એક અગ્રણી અવકાશ વૈજ્ઞાનિક તરીકે સ્થાપિત કર્યા.
અવકાશ કાર્યક્રમમાં તેમની સફળતા બાદ, કલામ ભારતના મિસાઇલ વિકાસના કાર્ય નું નેતૃત્વ કરવા માટે DRDO માં પાછા ફર્યા. તેમના નેતૃત્વ હેઠળ, ઇન્ટિગ્રેટેડ ગાઇડેડ મિસાઇલ ડેવલપમેન્ટ પ્રોગ્રામે નોંધપાત્ર પ્રગતિ હાંસલ કરી. અગ્નિ અને પૃથ્વી સહિત અનેક મહત્વપૂર્ણ મિસાઇલો સફળતાપૂર્વક વિકસાવવામાં આવી. આ સિદ્ધિઓએ ભારતની સંરક્ષણ ક્ષમતાઓને નોંધપાત્ર રીતે મજબૂત બનાવી અને તેમને “ભારતના મિસાઇલ મેન”નું બિરુદ મળ્યું. તેમના વૈજ્ઞાનિક નેતૃત્વએ ભારતને સંરક્ષણ ટેકનોલોજીમાં વધુ આત્મનિર્ભર બનાવવામાં મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવી.
કલામે ભારતના પરમાણુ કાર્યક્રમમાં પણ મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવી હતી. 1998માં કરવામાં આવેલા સફળ પોખરણ-II પરમાણુ પરીક્ષણો દરમિયાન તેઓ મુખ્ય વૈજ્ઞાનિક સલાહકારોમાંના એક હતા.શાંતિ ના હિમાયતી કલામ માનતા કે દેશ ની સુરક્ષા માટે આ પરીક્ષણોઅને ભારતનીઆત્મા નિર્ભરતા જરૂરી છે.તેઓ માનતા હતા કે વૈજ્ઞાનિક પ્રગતિએ રાષ્ટ્રીય સુરક્ષામાં ફાળો આપવો જોઈએ અને આખરે શાંતિના હેતુ માટે કાર્ય કરવું જોઈએ .
2002 માં, એ. પી. જે. અબ્દુલ કલામ ભારતના 11મા રાષ્ટ્રપતિ તરીકે ચૂંટાયા. તેમનું રાષ્ટ્રપતિ પદ 2007 સુધી ચાલ્યું અને તેમાં તેઓ એક સરળ,અને સુલભ રાષ્ટ્રપતિ તરીકે ઉભરી આવ્યા, ખાસ કરીને વિદ્યાર્થીઓ સાથે ઊંડા જોડાણદ્વારા તેઓ તેમના પ્યારા બની ગયા . તેમણે યુવાનો સાથે સીધી વાતચીત કરીને, શૈક્ષણિક સંસ્થાઓની મુલાકાત લઈને અને નવીનતા અને સર્જનાત્મકતાને પ્રોત્સાહન આપીને રાષ્ટ્રપતિની છબી બદલી નાખી. તેમની નમ્રતા અને ઉષ્માને કારણે તેમને “લોકોના રાષ્ટ્રપતિ”નું બિરુદ મળ્યું.
કલામ એક પ્રતિભાશાળી લેખક પણ હતા જેમણે અનેક પ્રભાવશાળી પુસ્તકો લખ્યા હતા. તેમની આત્મકથા, વિંગ્સ ઓફ ફાયર, એક નાના શહેરથી રાષ્ટ્રપતિ ભવન સુધીની તેમની પ્રેરણાદાયી સફરનું વર્ણન કરે છે. અન્ય નોંધપાત્ર પુસ્તકોમાં ઇગ્નિટેડ માઇન્ડ્સ, ધ લાઇફ ટ્રી અને માય જર્નીનો સમાવેશ થાય છે.તેમના પુસ્તક ઇન્ડિયા 2020મા તેમણે વિકસિત ભારત માટે ના તેમના વિઝન નું વર્ણન કર્યું છે તેમની સરળ છતાં શક્તિશાળી ભાષાએ તેમના વિચારોને તમામ ઉંમરના લોકો મા ઉત્સુકતા જગાડી છે
કલામના જીવનમાં શિક્ષણનું વિશેષ સ્થાન હતું. તેઓ માનતા હતા કે શિક્ષકો યુવા મનને ઉછેરીને રાષ્ટ્રના ભવિષ્યને આકાર આપે છે. તેઓ ઘણીવાર કહેતા હતા કે સપના એ નથી જે ઊંઘમાં પણ આવે છે, પણ એવા ગુણો જે આપણને જાગૃત રાખે છે અને આપણા લક્ષ્યોને પ્રાપ્ત કરવા માટે પ્રેરિત કરે છે. તેમણે વિદ્યાર્થીઓને જિજ્ઞાસા, વૈજ્ઞાનિક વિચારસરણી, સર્જનાત્મકતા, શિસ્ત અને કરુણા કેળવવા માટે પ્રોત્સાહિત કર્યા. તેમના મતે, શિક્ષણે ફક્ત રોજગાર પૂરો પાડવો જોઈએ નહીં પરંતુ સમાજના પડકારોનો ઉકેલ લાવવા માટે સક્ષમ જવાબદાર, નૈતિક અને નવીન નાગરિકોનો વિકાસ પણ કરવો જોઈએ.
કલામનું અંગત જીવન તેમના ઉપદેશિત મૂલ્યોને પ્રતિબિંબિત કરે છે. દેશના સર્વોચ્ચ પદ પર હોવા છતાં, તેઓ સરળ અને શિસ્તબદ્ધ જીવન જીવતા હતા. તેમની પાસે ખૂબ ઓછી વ્યક્તિગત સંપત્તિ હતી અને તેઓ વૈભવી અને ઉડાઉપણુંથી મુક્ત રહ્યા. તેઓ બધા ધર્મોનો આદર કરતા હતા અને વિવિધ સમુદાયો વચ્ચે સુમેળમાં માનતા હતા.એક સાચ્ચા મુસ્લિમ હોવા છતાં તેઓ રોજ ભગવદ્દ ગીતા નું પઠન કરતા તેમના જીવનથી દર્શાવવામાં આવ્યું હતું કે સાચી મહાનતા સંપત્તિ કે સત્તા કરતાં નમ્રતા, પ્રામાણિકતા, સેવા અને શિક્ષણમાં રહેલી છે. આ ગુણોએ તેમને સામાજિક, ધાર્મિક અને આર્થિક પૃષ્ઠભૂમિના લોકો માટે એક આદર્શ બનાવ્યા.
વિજ્ઞાન, ટેકનોલોજી અને જાહેર સેવામાં તેમના ઉત્કૃષ્ટ યોગદાન માટે, કલામને અનેક પ્રતિષ્ઠિત પુરસ્કારો મળ્યા. ભારતનો સર્વોચ્ચ નાગરિક સન્માન, ભારત રત્ન, 1997 માં તેમને એનાયત કરવામાં આવ્યો હતો. તેમને પદ્મ ભૂષણ અને પદ્મ વિભૂષણ પણ પ્રાપ્ત થયા હતા, સાથે સાથે વિશ્વભરની યુનિવર્સિટીઓ તરફથી અનેક માનદ ડોક્ટરેટની પદવીઓ પણ પ્રાપ્ત થઈ હતી. .
રાષ્ટ્રપતિ તરીકેનો કાર્યકાળ પૂર્ણ કર્યા પછી પણ, કલામ ભારતભરમાં વ્યાપક પ્રવાસ કરતા રહ્યા, પ્રવચનો આપતા રહ્યા, વિદ્યાર્થીઓ સાથે વાર્તાલાપ કરતા રહ્યા અને નવીનતાને પ્રોત્સાહન આપતા રહ્યા. તેઓ તેમના અંતિમ દિવસ સુધી યુવા મનને પ્રેરણા આપવા માટે પ્રતિબદ્ધ રહ્યા. 27 જુલાઈ 2015 ના રોજ, ઇન્ડિયન ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઓફ મેનેજમેન્ટ શિલોંગમાં વ્યાખ્યાન આપતી વખતે, તેઓ હૃદયરોગના હુમલાને કારણે પડી ગયા અને તેમનું અવસાન થયું.આમ એક મહાન વ્યક્તિત્વ નો અંત થયો .પરંતુ તેમ નું જીવન આજે પણ લાખો લોકોને પ્રેરણા આપે છે .
શત શત વંદન ભારત ના આ પનોતા પુત્ર ને .🙏
Dipa Raval
