પાલનપુર,તા.૪
ગુજરાત સરકારના ગૃહ વિભાગ દ્વારા રાજ્યની ભૌગોલિક પરિસ્થિતિ અને આંતરરાષ્ટ્રીય સરહદોની સુરક્ષાને ધ્યાને રાખીને એક અત્યંત મહત્વપૂર્ણ નિર્ણય લેવામાં આવ્યો છે. પોલીસ મહાનિદેશક અને મુખ્ય પોલીસ અધિકારીની કચેરી ગાંધીનગરની દરખાસ્તને મંજૂરી આપતાં સરકારે વર્ષો જૂની ’બોર્ડર રેન્જ’ (ભુજ-કચ્છ)નું વિભાજન કરીને નવીન ’Banaskantha Range’ ઊભી કરવાનો ઐતિહાસિક ઠરાવ પસાર કર્યો છે. આ નવીન રેન્જનું મુખ્ય મથક પાલનપુર ખાતે રાખવામાં આવ્યું છે. આ ઉપરાંત, વહીવટી સુગમતા માટે મોરબી જિલ્લાને રાજકોટ રેન્જમાંથી હટાવીને બોર્ડર રેન્જમાં સમાવવામાં આવ્યો છે.
વર્ષ ૧૯૯૫-૯૬માં તત્કાલીન રાજકોટ રેન્જનું વિભાજન કરીને બોર્ડર રેન્જની રચના કરવામાં આવી હતી. આ બોર્ડર રેન્જના તાબામાં પશ્ચિમ કચ્છ (ભુજ), પૂર્વ કચ્છ (ગાંધીધામ), પાટણ અને બનાસકાંઠા એમ ચાર વિશાળ જિલ્લાઓનો સમાવેશ થતો હતો. આ તમામ જિલ્લાઓ પાકિસ્તાનની આંતરરાષ્ટ્રીય જમીન સરહદ સાથે જોડાયેલા છે, જે અંતર્ગત ૪૦૬.૮૭ કિલોમીટરની આંતરરાષ્ટ્રીય જમીન સરહદ અને ૨૩૮ કિલોમીટરનો દરિયાઈ સરહદી વિસ્તાર આવે છે.
ભૌગોલિક દ્રષ્ટિએ આ રેન્જનો વિસ્તાર અંદાજે ૫૫૦ કિલોમીટર જેટલો અત્યંત વિશાળ હોવાથી છેવાડાના પોલીસ સ્ટેશનો પર સઘન દેખરેખ રાખવી અને કાયદો-વ્યવસ્થાનું નિરીક્ષણ કરવું ખૂબ જ મુશ્કેલ બનતું હતું. વળી, તાજેતરમાં જ બનાસકાંઠા જિલ્લાનું વિભાજન કરીને નવનિર્મિત ’વાવ-થરાદ’ જિલ્લો કાર્યરત કરવામાં આવ્યો છે. આ તમામ સુરક્ષાલક્ષી અને વહીવટી પાસાઓને ધ્યાનમાં રાખતા નવી રેન્જની રચના કરવી અનિવાર્ય બની હતી.
રાજકોટ રેન્જ હેઠળ આવતો મોરબી જિલ્લો ભૌગોલિક રીતે કચ્છ જિલ્લાને અડીને આવેલો છે. આથી વહીવટી સંકલન વધુ સરળ બને તે હેતુથી મોરબી જિલ્લાને રાજકોટ રેન્જમાંથી મુક્ત કરી હવે ’બોર્ડર રેન્જ’માં સમાવવામાં આવ્યો છે. સરહદી કચ્છ જિલ્લો બોર્ડર રેન્જની રચના પૂર્વે રાજકોટ રેન્જમાં સમાવિષ્ટ હતો. ત્યાર બાદ વર્ષ ૧૯૯૫-૯૬માં રાજકોટ રેન્જનું વિભાજન કરી બોર્ડર રેન્જની રચના કરવામાં આવેલ. જેમાં રાજકોટ રેન્જમાં (૧) રાજકોટ ગ્રામ્ય. (૨) જામનગર, (૩) દેવભૂમિ દ્વારકા, (૪) સુરેન્દ્રનગર અને (૫) મોરબી જિલ્લાનો સમાવેશ થયેલ. રાજકોટ રેન્જ હેઠળનો મોરબી જિલ્લો કચ્છ જિલ્લાને અડીને આવેલ હોવાથી મોરબી જિલ્લાને બોર્ડર રેન્જમાં સમાવેશ કરવો અનિવાર્ય છે.
વર્ષ ૧૯૯૫માં બોર્ડર રેન્જ શરૂ કરવામાં આવેલ તે સમયે પાકિસ્તાનની સરહદના જીલ્લાઓ કચ્છ, બનાસકાંઠા તથા પાટણનો સમાવેશ કરવામાં આવેલ હતો. ત્યારબાદ કામગીરીના ભારણના કારણોસર કચ્છ જિલ્લાનું પોલીસ વિભાગ પુરતું વિભાજન કરવામાં આવ્યું. જેમાં બોર્ડર રેન્જ હેઠળ (૧) પશ્ચિમ કચ્છ ભુજ (૨) પૂર્વ કચ્છ ગાંધીધામ (૩) પાટણ (૪) બનાસકાંઠા જિલ્લાનો સમાવેશ થાય છે. જે તમામ જીલ્લાની બોર્ડર પાકિસ્તાન આંતરરાષ્ટ્રીય જમીન સરહદથી જોડાયેલ છે.
વહીવટી પુનર્ગઠનથી ખાસ કરીને સરહદી વિસ્તારોમાં પોલીસિંગ વધુ મજબૂત બનશે. બનાસકાંઠા, પાટણ અને નવનિર્મિત વાવ-થરાદ જિલ્લાઓ માટે નવી રેન્જ બનવાથી સ્થાનિક સ્તરે ગુના નિયંત્રણ, આંતરરાષ્ટ્રીય સરહદની સુરક્ષા અને કાયદો-વ્યવસ્થા પર ઉચ્ચ પોલીસ અધિકારીઓ સીધી અને વધુ અસરકારક દેખરેખ રાખી શકશે.
