New Delhi,તા.૨૦
આશરે ૧૦ વર્ષ પછી ભારતને ફરીથી ખાંડની આયાત કરવી પડી શકે છે. સ્થાનિક બજારમાં ખાંડના ભાવમાં સતત વધારા વચ્ચે, સરકાર આયાત ડ્યુટી વિના આશરે ૧૦ લાખ ટન કાચી ખાંડની આયાત કરવાની તૈયારી કરી રહી છે. તેનો હેતુ દેશમાં ખાંડનો પુરવઠો વધારવાનો અને અમુક અંશે વધતા ભાવોને કાબુમાં લેવાનો છે.
મહારાષ્ટ્રમાં ખાંડનો એક્સ-મિલ ભાવ, એટલે કે મિલ છોડતી વખતેનો ભાવ, પ્રતિ ક્વિન્ટલ ૫,૪૦૦-૫,૫૬૦ જેટલો વધી ગયો છે. માર્ચ ૨૦૨૬ થી ખાંડના ભાવમાં તીવ્ર વધારો થયો છે. ખાંડના ભાવમાં આ વધારો તહેવારોની મોસમ પહેલા થયો છે, જે દરમિયાન દેશમાં ખાંડનો વપરાશ નોંધપાત્ર રીતે વધે છે.
નિષ્ણાતોના મતે, ખાંડના ભાવમાં વધારાનું સૌથી મોટું કારણ મિલોમાં સ્ટોકનો અભાવ છે. ઓક્ટોબર ૨૦૨૫ માં શરૂ થયેલી ૨૦૨૫-૨૬ સીઝનમાં, દેશમાં ખાંડનો વપરાશ ઉત્પાદન કરતાં વધી ગયો. આનાથી મિલો પર ઉપલબ્ધ સ્ટોક ધીમે ધીમે ઓછો થઈ ગયો. કેટલાક નિષ્ણાતો કહે છે કે સરકારે ઉત્પાદન અંદાજના આધારે ૧.૫-૨ મિલિયન ટન ખાંડની નિકાસને અધિકૃત કરી હતી. બાદમાં આ રકમ વધારીને ૨ મિલિયન ટન કરવામાં આવી હતી. જોકે, નિકાસ પ્રતિબંધ પહેલા, આશરે ૮૦૦,૦૦૦ ટન ખાંડની નિકાસ થઈ ચૂકી હતી. હવે, લગભગ એટલી જ માત્રામાં કાચી ખાંડની આયાત કરવાની તૈયારીઓ ચાલી રહી છે.
મીડિયા અહેવાલો અનુસાર, માર્ચ ૨૦૨૬ ની શરૂઆતમાં જ ખાંડ પુરવઠાની કટોકટી દેખાવા લાગી. ઘણી મિલોને દર મહિને સ્થાનિક બજારમાં જરૂરી માત્રામાં ખાંડ સપ્લાય કરવામાં મુશ્કેલી પડી. તેમ છતાં, પ્રારંભિક ભાવ વધારાને ગંભીરતાથી લેવામાં આવ્યો ન હતો. હવે, તહેવારોની મોસમ નજીક આવતાં, ખાંડની માંગમાં વધુ વધારો થવાની ધારણા છે, જેના કારણે સરકારને આયાતનો આશરો લેવાની ફરજ પડી છે. ભારતે છેલ્લે ૨૦૧૬-૧૭ સીઝનમાં કાચી ખાંડની આયાત કરી હતી. આનો અર્થ એ થયો કે લગભગ એક દાયકા પછી, દેશ ફરીથી વિદેશી બજારમાંથી ખાંડ ખરીદી શકે છે.
અંદાજ મુજબ, ઇથેનોલ ઉત્પાદન માટે વપરાતી ખાંડને બાદ કરતાં, ૨૦૨૫-૨૬ સીઝનમાં ભારતનું વાસ્તવિક ખાંડનું ઉત્પાદન આશરે ૨૭.૯ મિલિયન ટન હતું. સીઝનની શરૂઆતમાં, આશરે ૪.૭ મિલિયન ટન તૈયાર સ્ટોક અસ્તિત્વમાં હતો, જેના પરિણામે કુલ ઉપલબ્ધતા આશરે ૩૨.૬ મિલિયન ટન હતી. આ વર્ષે, દેશમાં ખાંડનો વપરાશ આશરે ૨૮ મિલિયન ટન હોવાનો અંદાજ છે. સામાન્ય પરિસ્થિતિઓમાં, આ પછી પણ પૂરતો સ્ટોક હોવો જોઈએ. જો કે, જ્યારે આશરે ૮૦૦,૦૦૦ ટનની નિકાસને પણ ધ્યાનમાં લેવામાં આવે છે, ત્યારે બાકીનો સ્ટોક ઘટીને આશરે ૩.૫-૩.૯ મિલિયન ટન થઈ જાય છે. આનાથી આગામી સીઝનની શરૂઆતમાં ખાંડની અછતનું જોખમ વધે છે. સામાન્ય રીતે, ભારતમાં આશરે ૬ મિલિયન ટનનો અંતિમ સ્ટોક જાળવી રાખવાનું શ્રેષ્ઠ માનવામાં આવે છે, જે લગભગ ત્રણ મહિનાના વપરાશ જેટલું છે.
સરકાર અંદાજે ૧૦ લાખ ટન ખાંડ આયાત કરવાની તૈયારી કરી રહી છે, પરંતુ તેનો અર્થ એ નથી કે બજારમાં ખાંડના ભાવમાં તીવ્ર ઘટાડો થશે. નિષ્ણાતોનો અંદાજ છે કે ભાવમાં પ્રતિ ક્વિન્ટલ મહત્તમ ?૫૦૦નો ઘટાડો થઈ શકે છે. આમ છતાં, ખાંડ મિલો માટે પરિસ્થિતિ ખૂબ જ ખરાબ નહીં હોય, કારણ કે ઉત્પાદન ખર્ચ પ્રતિ ક્વિન્ટલ આશરે ૪,૨૦૦-૪,૩૦૦ છે. દરમિયાન, ભારતની આયાતના સમાચારની આંતરરાષ્ટ્રીય બજાર પર પણ અસર પડી છે. ન્યૂ યોર્કમાં કાચી ખાંડની કિંમત ૧૪ મહિનાની ઊંચી સપાટીએ પહોંચી ગઈ છે જે આશરે ૧૭.૪૭ સેન્ટ પ્રતિ પાઉન્ડ છે.
