મધ્યપ્રદેશના સાગર જિલ્લામાં ઝેરી દારૂ પીવાથી ૨૦ થી વધુ લોકોના મોત દર્શાવે છે કે સમય જતાં આપણા દેશમાં કેટલીક સમસ્યાઓ કેટલી ગંભીર અને જીવલેણ બની રહી છે. શરમજનક વાત છે કે દેશના કોઈને કોઈ ભાગમાં ઝેરી દારૂ પીવાથી મૃત્યુના કિસ્સાઓ પ્રકાશમાં આવતા રહે છે. સામાન્ય રીતે, સરકાર અને વહીવટ ત્યારે જ સતર્ક બને છે જ્યારે મૃત્યુની સંખ્યા વધુ હોય છે.
વિડંબના એ છે કે આ પછી પણ પરિસ્થિતિમાં સુધારો થતો નથી. ઝેરી દારૂ બનાવવા અને વેચવામાં સામેલ લોકોની ધરપકડ કરવામાં આવે છે અને બેદરકાર અધિકારીઓને સસ્પેન્ડ કરવામાં આવે છે, પરંતુ થોડા સમય પછી, ઝેરી દારૂ ફરીથી તબાહી મચાવે છે, ક્યારેક તે જ રાજ્યમાં. મધ્યપ્રદેશ પહેલા, ગુજરાત અને બિહારમાં અને તે પહેલાં, મહારાષ્ટ્રમાં ઝેરી દારૂ પીવાથી ઘણા લોકો મૃત્યુ પામ્યા હતા.
સામાન્ય રીતે, પરંપરાગત રીતે બનાવવામાં આવતો દારૂ ઝેરી બની જાય છે. આવું એટલા માટે થાય છે કારણ કે, વધુ નફાની શોધમાં, ઉત્પાદકો એવી પદ્ધતિઓ અપનાવે છે જે જીવલેણ સાબિત થાય છે. એક સમય હતો જ્યારે સ્થાનિક દારૂ કુદરતી રીતે મહુઆ અને કેટલાક અનાજનો ઉપયોગ કરીને બનાવવામાં આવતો હતો, પરંતુ હવે તે હાનિકારક રસાયણોનો ઉપયોગ કરીને બનાવવામાં આવે છે. આ દારૂ ઘણીવાર ઝેરી બની જાય છે.
આપણા દેશમાં દારૂને સ્વાસ્થ્ય માટે હાનિકારક જાહેર કરવામાં આવ્યો હોવા છતાં, તેનો વપરાશ સતત વધી રહ્યો છે, પરંતુ તેની ગુણવત્તાની કોઈ ગેરંટી નથી. તાજેતરમાં, ફૂડ સેફ્ટી એન્ડ સ્ટાન્ડર્ડ્સ ઓથોરિટી ઓફ ઈન્ડિયાએ નિર્દેશ આપ્યો છે કે લોકપ્રિય રમ આ શ્રેણી હેઠળ વેચી શકાતી નથી કારણ કે, નિર્ધારિત પદ્ધતિ અનુસાર ઉત્પાદન કરવાને બદલે, તે તટસ્થ સ્પિરિટમાં કૃત્રિમ રમ સ્વાદ ઉમેરીને બનાવવામાં અને વેચવામાં આવી રહી છે.
એ સદભાગ્યની વાત છે કે એફએસએસએઆઇ ભારતમાં ઉત્પાદિત વિદેશી દારૂની ગુણવત્તા અંગે ચિંતિત છે, પરંતુ શું તે દેશી દારૂની ગુણવત્તાનું પણ મૂલ્યાંકન કરશે? વધુ મહત્વપૂર્ણ પ્રશ્ન એ છે કે રાજ્ય સરકારો અને તેમની એજન્સીઓ ઝેરી દારૂનું ઉત્પાદન અને વેચાણ કરતા માફિયાઓની કમર ક્યારે તોડવામાં સફળ થશે? તેઓ અજાણ હોઈ શકે નહીં કે દેશી દારૂનું ગેરકાયદેસર ઉત્પાદન એક કુટીર ઉદ્યોગ બની ગયું છે.
કેટલીક વાર એવું લાગે છે કે ઝેરી દારૂથી સતત થતી હાહાકાર છતાં, સરકાર અને વહીવટીતંત્ર જવાબદારી લેતા નથી કારણ કે અસરગ્રસ્ત લોકો સામાન્ય રીતે ગરીબ હોય છે. એ સમજવું જોઈએ કે આવી ઘટનાઓ કાયદાના શાસનને નબળું પાડતી નથી પણ દેશની બદનામી પણ લાવે છે. આજે જ્યારે દેશનો વિકાસ કરવાની વાત થઈ રહી છે, ત્યારે આવી ઘટનાઓ બની રહી છે જે ઘણા ગરીબ દેશોમાં પણ બનતી નથી તે યોગ્ય નથી.
