New Delhi તા.૩૦
ઈરાકમાં છેલ્લા બે દાયકાથી ચાલી રહેલો અમેરિકન સૈન્ય દખલ હવે સત્તાવાર રીતે પૂર્ણ થઈ ગયો છે. અમેરિકન સેનાએ ઈરાકમાં પોતાના આખરી બચેલા સૈન્ય મથકો પણ સંપૂર્ણપણે ખાલી કરી દીધા છે. આ સાથે જ વર્ષ ૨૦૦૩ના અમેરિકન આક્રમણથી શરૂ થયેલી સૈન્ય ઉપસ્થિતિનો આ લાંબો અધ્યાય હંમેશા માટે બંધ થઈ ગયો છે.
ઈરાન અને તેના સમર્થકોએ આ પગલાંને એક મોટી જીત તરીકે જોયું છે, જ્યારે સુરક્ષા નિષ્ણાતોએ ચેતવણી આપી છે કે આ સુરક્ષાના ખાલીપાથી ઈરાનનો પ્રભાવ અને ’ઇસ્લામિક સ્ટેટ’ (ISIS)ના ફરીથી ઉભરવાનું જોખમ વધી શકે છે. આ ઐતિહાસિક નિર્ણય વર્ષ ૨૦૨૪માં તત્કાલીન અમેરિકન પ્રમુખ જો બાઇડનના કાર્યકાળ દરમિયાન લેવાયો હતો, જેને હવે ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પના પ્રશાસન દ્વારા અમલમાં મૂકવામાં આવી રહ્યો છે. ઉલ્લેખનીય છે કે આ બે દાયકા લાંબા સંઘર્ષમાં આશરે ૪૫૦૦ અમેરિકન સૈનિકોએ પોતાના પ્રાણ ગુમાવ્યા હતા.
અમેરિકાએ સદ્દામ હુસેનને સત્તા પરથી હટાવવા માટે વર્ષ ૨૦૦૩માં ઈરાક પર આક્રમણ કર્યું હતું અને ત્યાં શિયા-નેતૃત્વવાળી સરકાર સ્થાપિત કરી હતી. વર્ષ ૨૦૧૧ના અંતમાં અમેરિકન સેના ત્યાંથી ખસી ગઈ હતી, પરંતુ ઇસ્લામિક સ્ટેટ (ISIS)ના વધતા જોખમને કારણે ૨૦૧૪થી ૨૦૧૭ વચ્ચે તેમને ફરીથી ઈરાક પરત ફરવું પડ્યું હતું. આ ઉપરાંત, અફઘાનિસ્તાનની સરખામણીમાં આ ઈરાક યુદ્ધ દરમિયાન અમેરિકાના લગભગ બમણા સૈનિકો માર્યા ગયા હતા.
ઈરાકમાંથી અમેરિકન સૈનિકોના પરત જવા પર મિશ્ર પ્રતિક્રિયાઓ સામે આવી રહી છે. ઈરાન સમર્થિત ’ઇસ્લામિક રેઝિસ્ટન્સ ઇન ઈરાક’ના કમાન્ડર અબુ મુજ્તબા અલ-યાસિરીએ તેને ઈરાકી પ્રતિરોધ સમૂહોની ઐતિહાસિક જીત અને અમેરિકન પ્રોજેક્ટની હાર ગણાવી છે. કારણ કે, ઈરાન લાંબા સમયથી પશ્ચિમ એશિયામાંથી અમેરિકન સેનાને બહાર જોવા માંગતો હતો.
બીજી બાજુ, સુરક્ષા નિષ્ણાત જાસિમ અલ-બહાદલીનું કહેવું છે કે અમેરિકન સૈનિકોના હટવાથી તેહરાન સામે જે એક સંતુલન બનેલું હતું, તે સમાપ્ત થઈ જશે. આનાથી ઈરાન સમર્થિત અર્ધલશ્કરી સશસ્ત્ર જૂથનો રાજકીય અને સુરક્ષા મામલાઓમાં પ્રભાવ વધુ વધી જશે.
ઈરાકે છેલ્લા બે દાયકામાં વોશિંગ્ટન અને તેહરાન બંને સાથે સંબંધો જાળવી રાખ્યા, પરંતુ તેનું પરિણામ એ આવ્યું કે ઈરાક ઘણીવાર બંને દેશો વચ્ચે પ્રોક્સી યુદ્ધનો અખાડો બની ગયું. વર્ષ ૨૦૨૦માં બગદાદ એરપોર્ટ પર થયેલા અમેરિકન હુમલામાં ઈરાની કમાન્ડર કાસિમ સુલેમાનીનું મૃત્યુ થયું હતું, જ્યારે ઈરાન સમર્થિત જૂથોએ અનેક વખત અમેરિકન ઠેકાણાઓને નિશાન બનાવ્યા હતા. હવે અમેરિકન સેનાની પૂર્ણ વાપસી બાદ મધ્ય-પૂર્વની ભૂ-રાજનીતિમાં એક નવો વળાંક આવવાની પૂરી સંભાવના છે.
