પહેલગામ આતંકવાદી હુમલાના જવાબમાં ઓપરેશન સિંદૂર પર પાકિસ્તાનનું સત્ય દુનિયાને જણાવવા માટે સાત સર્વપક્ષીય પ્રતિનિધિમંડળો મોકલવાની રાજદ્વારી પહેલ અને આતંકવાદ પર ભારતની શૂન્ય સહિષ્ણુતા નીતિમાં પણ પક્ષીય રાજકારણ દુઃખદ છે. દુનિયાને આપવામાં આવી રહેલા ’એક દેશ-એક’ સંદેશમાં આવી રાજનીતિને કોઈપણ કિંમતે ટાળવી જોઈતી હતી.
આ પહેલી વાર નથી જ્યારે આંતરરાષ્ટ્રીય મહત્વના મુદ્દા પર સર્વપક્ષીય પ્રતિનિધિમંડળ મોકલવામાં આવી રહ્યું હોય. ૧૯૯૪માં, નરસિંહ રાવ સરકારે કાશ્મીર પર ભારતનો વલણ રજૂ કરવા માટે વિપક્ષી નેતા અટલ બિહારી વાજપેયીના નેતૃત્વમાં એક પ્રતિનિધિમંડળ સંયુક્ત રાષ્ટ્ર માનવ અધિકાર આયોગમાં મોકલ્યું, જેમાં સલમાન ખુર્શીદ પણ હાજર હતા. ૨૦૦૮ માં મુંબઈ આતંકવાદી હુમલા પછી પણ, મનમોહન સરકારે બહુપક્ષીય પ્રતિનિધિમંડળો વિદેશ મોકલ્યા હતા. મને યાદ નથી કે રાષ્ટ્રીય હિતના કોઈ મુદ્દા પર આટલું નિમ્ન સ્તરનું પક્ષીય રાજકારણ રમાયું હોય.
વિદેશ નીતિ અને રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા પર રાજકીય સર્વસંમતિની પરંપરા રહી છે, પરંતુ વધતી જતી કડવાશ તેના પર પડછાયો પાડી રહી છે. આ કડવાશ છતાં, પહેલગામ આતંકવાદી હુમલા પછી યોજાયેલી સર્વપક્ષીય બેઠકમાં, વિપક્ષે મોદી સરકારને બદલો લેવાની કાર્યવાહી માટે સંપૂર્ણ સમર્થન આપ્યું હતું, પરંતુ તે બેઠકમાં વડા પ્રધાનની ગેરહાજરી પર પણ પ્રશ્નો ઉભા થયા હતા.
આ બેઠક સંરક્ષણ પ્રધાન રાજનાથ સિંહની અધ્યક્ષતામાં યોજાઈ હતી. તે દિવસે વડા પ્રધાન બિહારમાં એક જાહેર સભાને સંબોધિત કરી રહ્યા હતા, જેમાં તેમણે આતંકવાદીઓને કલ્પના કરતાં પણ ખરાબ સજાની ચેતવણી આપી હતી. સરકારે ઓપરેશન સિંદૂર અંગે સર્વપક્ષીય બેઠક પણ બોલાવી હતી. તેની અધ્યક્ષતા પણ સંરક્ષણ મંત્રીએ કરી હતી. બધા પક્ષોએ સેનાની બહાદુરીની પ્રશંસા કરી અને સરકારને પોતાનો ટેકો પુનરાવર્તિત કર્યો, પરંતુ વડા પ્રધાનની ગેરહાજરી પર પણ પ્રશ્નો ઉઠાવ્યા.
આતંકવાદના મુદ્દા પર રાજકીય સર્વસંમતિ અને પાકિસ્તાન સાથેના તણાવ વચ્ચે પણ, પક્ષના દાવપેચ દેખાતા હતા. વિપક્ષે ભાજપની તિરંગા યાત્રાને સેનાના બહાદુરીનો રાજકીય લાભ લેવાનો પ્રયાસ ગણાવ્યો અને કર્નલ સોફિયા પરના વાંધાજનક નિવેદન બદલ મધ્યપ્રદેશના મંત્રી વિજય શાહને ઘેર્યા. આ પછી, લશ્કરી મુકાબલો બંધ કરવા અને યુએસ રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ દ્વારા તેનો શ્રેય લેવાના પ્રયાસ અને સંસદનું ખાસ સત્ર બોલાવવાની માંગને લઈને શાસક અને વિપક્ષી પક્ષો વચ્ચે તણાવ વધ્યો. આ તણાવ વચ્ચે, સાત સર્વપક્ષીય પ્રતિનિધિમંડળોને વિદેશ મોકલવાના નિર્ણય પર રાજકારણ પણ શરૂ થયું.
જ્યારે સંસદીય બાબતોના મંત્રી કિરેન રિજિજુએ સર્વપક્ષીય પ્રતિનિધિમંડળો માટે નામો માંગ્યા, ત્યારે કોંગ્રેસે થરૂરનું નામ મોકલ્યું નહીં, કદાચ તેઓ આંતરરાષ્ટ્રીય બાબતોનું શ્રેષ્ઠ જ્ઞાન ધરાવતા વ્યક્તિ હતા. સરકારે જ તેમને એક પ્રતિનિધિમંડળના નેતા બનાવ્યા. થરૂરે તેને સન્માન ગણાવ્યું. એવું લાગે છે કે રિજિજુ મલ્લિકાર્જુન ખડગે અને રાહુલ ગાંધી સાથે વાત કરી રહ્યા હતા તે પહેલાં જ તેમણે થરૂરને આ ઓફર કરી દીધી હતી. થરૂરની ભૂતપૂર્વ પોસ્ટમાં આનો સંકેત મળ્યો. સાત પ્રતિનિધિમંડળોમાં સમાવિષ્ટ કોંગ્રેસના નેતાઓમાંથી, પાર્ટી દ્વારા સરકારને મોકલવામાં આવેલા નામોમાં ફક્ત ભૂતપૂર્વ મંત્રી આનંદ શર્માનું નામ હતું. બાકીના ચાર નેતાઓ – થરૂર, સલમાન ખુર્શીદ, મનીષ તિવારી અને અમર સિંહ – ની પસંદગી સરકારે જ કરી હતી. એવું નથી કે સરકાર દેશનું પ્રતિનિધિત્વ કરતા પ્રતિનિધિમંડળની પસંદગી કરી શકતી નથી, પરંતુ તો પછી પક્ષો પાસેથી નામ માંગવાનું શું વાજબીપણું છે? થરૂરની આંતરરાષ્ટ્રીય બાબતોની સમજણ અંગે કોઈ શંકા નથી, છતાં જ્યારે કોંગ્રેસે તેમના બદલે આનંદ શર્મા, ગૌરવ ગોગોઈ, સૈયદ નાસિર હુસૈન અને અમરિંદર સિંહ રાજાના નામ મોકલ્યા, ત્યારે પ્રશ્નો ઉભા થવા સ્વાભાવિક હતા. એવું માનવું યોગ્ય રહેશે નહીં કે સરકારે થરૂરની પસંદગી ફક્ત તેમની કુશળતાના આધારે કરી હતી, કારણ કે કેટલાક સભ્યો આ માપદંડને પૂર્ણ કરતા નથી.
