New Delhi,તા.૨૦
ભારત અને જાપાને ભારત-પ્રશાંત ક્ષેત્રમાં શાંતિ અને સ્થિરતા માટે સંરક્ષણ સહયોગને વધુ મજબૂત બનાવવાનો નિર્ણય લીધો છે. સંરક્ષણ પ્રધાન રાજનાથ સિંહ અને જાપાનના સંરક્ષણ પ્રધાન શિંજીરો કોઈઝુમીએ ૨૦ ઓગસ્ટના રોજ નવી દિલ્હીમાં દ્વિપક્ષીય બેઠક યોજી હતી. આ બેઠકમાં, બંને દેશો વચ્ચે દરિયાઈ સુરક્ષા સહયોગ પર એક ફ્રેમવર્ક કરાર પર હસ્તાક્ષર કરવામાં આવ્યા હતા. આ કરાર બંને દેશો વચ્ચે દરિયાઈ સુરક્ષાના ક્ષેત્રમાં વધુ સહયોગ માટે એક માળખું પૂરું પાડશે. દરિયાઈ સુરક્ષાના ક્ષેત્રમાં બંને દેશોના સૈન્ય વચ્ચે વ્યવહારુ સહયોગ વધારવા માટે પણ એક કરાર થયો હતો.
આ કરાર જાપાન મેરીટાઇમ સેલ્ફ-ડિફેન્સ ફોર્સ અને ભારતીય નૌકાદળ વચ્ચે સહયોગને મજબૂત બનાવશે, જેમાં દરિયાઈ માહિતી શેર કરવાનો સમાવેશ થાય છે. એક સંયુક્ત નિવેદનમાં, બંને દેશોના સંરક્ષણ પ્રધાનોએ જણાવ્યું હતું કે ભારત-જાપાન વિશેષ વ્યૂહાત્મક અને વૈશ્વિક ભાગીદારી ભારત-પ્રશાંત ક્ષેત્રમાં શાંતિ, સ્થિરતા અને સમૃદ્ધિનો મુખ્ય આધારસ્તંભ છે. બંને પ્રધાનો દરિયાઈ સુરક્ષા, નૌકાદળ સહયોગ, સંરક્ષણ સાધનો અને ટેકનોલોજી, લશ્કરી કવાયતો અને સંરક્ષણ ઉદ્યોગના ક્ષેત્રોમાં સહયોગ વધારવા માટે સંમત થયા હતા. બંને પક્ષોએ જુલાઈ ૨૦૨૬ માં બંને દેશોના નેતાઓ દ્વારા જારી કરાયેલ સંયુક્ત નિવેદનને યાદ કર્યું.
બંને દેશોના સંરક્ષણ પ્રધાનોએ મુક્ત અને ખુલ્લા ભારત-પ્રશાંતના લક્ષ્યને પ્રાપ્ત કરવા માટે સંરક્ષણ સહયોગને વધુ ગાઢ બનાવવાની તેમની પ્રતિબદ્ધતાનો પુનરોચ્ચાર કર્યો. બંને સંરક્ષણ પ્રધાનોએ વર્તમાન વૈશ્વિક તણાવ વચ્ચે પ્રાદેશિક અને આંતરરાષ્ટ્રીય સુરક્ષા પરિસ્થિતિના મૂલ્યાંકન શેર કરવાના મહત્વ પર ભાર મૂક્યો. તેઓએ નેવિગેશન અને ઓવરફ્લાઇટની સ્વતંત્રતા અને સલામતીને અવરોધતી કોઈપણ એકપક્ષીય કાર્યવાહીનો સખત વિરોધ કર્યો. બંને પક્ષોએ બળ અથવા બળજબરી દ્વારા યથાસ્થિતિ બદલવાના કોઈપણ પ્રયાસનો પણ વિરોધ કર્યો. વધુમાં, શોધ અને બચાવ, માનવતાવાદી સહાય અને આપત્તિ રાહતના ક્ષેત્રોમાં સહયોગ વધારવામાં આવશે.
બંને પક્ષો દરિયાઈ સંદેશાવ્યવહાર માર્ગોને સુરક્ષિત કરવા માટે નૌકાદળના જહાજો અને લશ્કરી એકમો દ્વારા પરસ્પર મુલાકાતો વધારશે. લશ્કરી કર્મચારીઓ અને નિષ્ણાતોની સંયુક્ત કવાયત અને આદાનપ્રદાન પણ યોજાશે. બંદરોના ઉપયોગ, જાળવણી અને સમારકામ સુવિધાઓમાં પણ સહયોગ વધારવામાં આવશે. નૌકાદળના જહાજ નિર્માણમાં સહયોગની સંભાવના પણ વિસ્તૃત કરવામાં આવશે. બંને મંત્રીઓ દરિયાઈ સુરક્ષા સહયોગને ઝડપથી આગળ વધારવા સંમત થયા. તેઓએ દરિયાઈ ખાણ પ્રતિરોધક પગલાં વધારવામાં એકબીજાની કુશળતાનો ઉપયોગ કરવાની વાત કરી.
બંને પક્ષો નૌકાદળના જહાજોના સંયુક્ત વિકાસ અને ડિઝાઇનની શક્યતા શોધવા માટે પણ સંમત થયા. આ જાપાનની તકનીકી કુશળતા અને ભારતની ઉત્પાદન ક્ષમતાઓનો ઉપયોગ કરશે. ભારત અને જાપાને સંરક્ષણ જહાજ નિર્માણ સંબંધિત ક્ષેત્રોમાં એકબીજાની ક્ષમતાઓનો ઉપયોગ કરવા પર ભાર મૂક્યો. “મેક ઇન ઇન્ડિયા” પહેલ હેઠળ ભારતની ઉત્પાદન ક્ષમતાઓના ઉપયોગ પર પણ ચર્ચાઓ આગળ વધારવામાં આવશે. બંને પક્ષો નજીકના ભવિષ્યમાં જહાજ સમારકામ સુવિધાઓના પરસ્પર ઉપયોગ માટે વ્યવસ્થાને અંતિમ સ્વરૂપ આપવા માટે પણ સંમત થયા.
બંને મંત્રીઓએ ભારત અને જાપાન વચ્ચે વધતી જતી લશ્કરી કવાયતોનું સ્વાગત કર્યું. “ધર્મ ગાર્ડિયન” અને “જેમેક્સ” જેવી કવાયતોનો વિસ્તાર કરવામાં આવશે. તેમણે આ વર્ષે ભારત-જાપાન વાયુસેના કવાયત “વીર ગાર્ડિયન ૨૬” ની તૈયારીઓમાં થયેલી પ્રગતિનું પણ સ્વાગત કર્યું. પ્રથમ વખત, જાપાન વાયુ સેલ્ફ-ડિફેન્સ ફોર્સના ફાઇટર એરક્રાફ્ટ ભારતમાં તૈનાત કરવામાં આવશે અને કવાયતમાં ભાગ લેશે. બંને દેશો લશ્કરી કવાયતોની જટિલતાને વધુ વધારવા, માનવરહિત પ્રણાલીઓનો સમાવેશ કરવા અને તકો ઊભી થાય ત્યારે ટૂંકા ગાળામાં સંયુક્ત કવાયતો કરવા માટે પણ સંમત થયા.
બંને દેશોની સેનાઓ વચ્ચે સહયોગને વધુ આગળ વધારવા માટે, સ્પેશિયલ ઓપરેશન્સ ફોર્સ વચ્ચે આદાનપ્રદાન વધારવા માટે એક કરાર થયો. ભારતમાં ઇન્ટિગ્રેટેડ થિયેટર કમાન્ડની સ્થાપના બાદ, આ ક્ષેત્રમાં જાપાન સાથે સહયોગ શોધવા માટે પણ એક કરાર થયો. સંરક્ષણ પ્રધાન રાજનાથ સિંહ સિંહે જાપાન દ્વારા સંરક્ષણ સાધનો અને ટેકનોલોજી ટ્રાન્સફર માટેના માળખાની તાજેતરની સમીક્ષાનું સ્વાગત કર્યું. તેમણે આશા વ્યક્ત કરી કે જાપાન ઈન્ડો-પેસિફિક અને વિશ્વમાં શાંતિ અને સ્થિરતામાં યોગદાન આપવાનું ચાલુ રાખશે. તેમણે બંને દેશો વચ્ચે સંરક્ષણ અને ટેકનોલોજી ભાગીદારીને વધુ મજબૂત બનાવવાની આશા પણ વ્યક્ત કરી.
ભારત અને જાપાન વચ્ચેનો આ સંરક્ષણ સોદો એવા સમયે થયો છે જ્યારે ડ્રેગન હિંદ મહાસાગરમાં તેની હાજરી સતત મજબૂત કરી રહ્યું છે. અમેરિકા પણ આ ક્ષેત્ર પર નજર રાખી રહ્યું છે. તાજેતરમાં અમેરિકા અને ચીન દ્વારા નવા ક્ષેત્રોમાં પોતાનો પ્રભાવ વધારવાને કારણે, ભારત ચૂપ રહેવાનું પોસાય તેમ નથી. આ જ કારણ છે કે નવી દિલ્હી એવા દેશો સાથે સંબંધો મજબૂત કરવામાં વ્યસ્ત છે જે ભારતની નજીક વધવા માંગે છે, જેમાં જાપાન પણ એક છે. આ સંદર્ભમાં, દિલ્હી દ્વારા કરવામાં આવેલ આ સોદો અત્યંત મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવે છે.
