થોડા સમય પહેલા, દેશની રાજધાનીમાં ગેરકાયદેસર રીતે બાંધવામાં આવેલી અને સંચાલિત હોટલમાં આગ લાગવાથી ૨૦ થી વધુ લોકો માર્યા ગયા હતા. એવું માનવામાં આવતું હતું કે આ ભયાનક ઘટનામાંથી પાઠ શીખવા મળ્યો હોત, અને દેશના તમામ મુખ્ય શહેરોમાં, ઓછામાં ઓછા મુખ્ય શહેરોમાં, અગ્નિ સલામતીના પગલાંની સંપૂર્ણ સમીક્ષા કરવામાં આવી હોત. જો કે, ઉત્તર પ્રદેશની રાજધાની લખનૌમાં એક વ્યાપારી ઇમારતમાં લાગેલી આગ દર્શાવે છે કે આવું નહોતું. આ ઘટનામાં બિલ્ડિંગમાં કાર્યરત કોચિંગ સેન્ટરના ૧૫ થી વધુ વિદ્યાર્થીઓએ જીવ ગુમાવ્યા હતા.
રાજ્ય સરકાર જણાવી રહી છે કે આગ લાગવાના કારણની સંપૂર્ણ તપાસ કરવામાં આવશે અને દોષિતોને છોડવામાં આવશે નહીં. જોકે, દર વખતે આવું જ બને છે. જ્યારે પણ આગમાં મોટી સંખ્યામાં લોકો માર્યા જાય છે, ત્યારે સરકાર અને વહીવટીતંત્ર થોડા દિવસો માટે કરુણા, સતર્કતા અને સક્રિયતા દાખવે છે, પરંતુ પછી બધું સામાન્ય થઈ જાય છે. આવી મોટાભાગની ઘટનાઓમાં, એવું જોવા મળે છે કે બિલ્ડિંગમાં પૂરતા ફાયર સેફ્ટી પગલાંનો અભાવ હતો અથવા તે કામ કરી રહ્યા ન હતા.
આગની ઘણી ઘટનાઓ દર્શાવે છે કે મોટી ઇમારતોમાં બધી પ્રવૃત્તિઓ ફાયર વિભાગ તરફથી નો-ઓબ્જેક્શન સર્ટિફિકેટ મેળવ્યા વિના શરૂ કરવામાં આવે છે. એ પણ કોઈ રહસ્ય નથી કે તપાસ અહેવાલો સમયસર સબમિટ કરવામાં આવે તો પણ નક્કર પગલાં લેવામાં આવતા નથી. ઘણા કિસ્સાઓમાં, બિલ્ડિંગ માલિકોની પર્યાપ્ત ફાયર સેફ્ટી પગલાં સુનિશ્ચિત કરવામાં નિષ્ફળ રહેવા બદલ ધરપકડ કરવામાં આવે છે, પરંતુ દરેક બિલ્ડિંગમાં અસરકારક ફાયર સેફ્ટી પગલાં છે તેની ખાતરી કરવા માટે જવાબદાર સરકારી એજન્સીઓના અધિકારીઓ અને કર્મચારીઓને ભાગ્યે જ કોઈ કડક કાર્યવાહીનો સામનો કરવો પડે છે.
લખનૌમાં બનેલી આ દુઃખદ ઘટના હજુ પણ એ નક્કી કરવાનું બાકી છે કે આગ આટલી ભયાનક કેમ બની અને અંદર ફસાયેલા લોકોને બચાવવામાં કેમ નિષ્ફળ ગઈ, પરંતુ એમાં કોઈ શંકા નથી કે ક્યાંકને ક્યાંક બેદરકારી દાખવવામાં આવી હતી. અકસ્માતો ગમે ત્યાં થઈ શકે છે, પરંતુ જ્યારે સલામતીના પગલાં પ્રત્યે અવગણના અધર્મના સ્વરૂપમાં ફેરવાય છે ત્યારે તેમાં નોંધપાત્ર જાનહાનિ થાય છે.
બેદરકારીની આ આગ માત્ર જીવ જ લઈ રહી નથી પણ દેશની બદનામી પણ લાવી રહી છે. દિલ્હી અને લખનૌ જેવી ઘટનાઓ દર્શાવે છે કે આપણા મુખ્ય શહેરોમાં પણ જાહેર સલામતી ભગવાનની દયા પર છોડી દેવામાં આવી છે. આપણે વિકસિત રાષ્ટ્ર બનવાની ઇચ્છા રાખીએ છીએ, પરંતુ સમાન પ્રથાઓ અપનાવવા તૈયાર નથી. આપણે ઘણીવાર આ માટે ભારે કિંમત ચૂકવીએ છીએ.
