ભારત દેશમાં સ્વામી વિવેકાનંદની જન્મ જયંતી, અર્થાત ૧૨મી જાન્યુઆરીના દિવસને પ્રતિવર્ષ રાષ્ટ્રીય યુવા દિનના રૃપમાં મનાવવામાં આવે છે. ભારત સરકાર તરફથી ઘોષણા કરવામાં આવી કે ઇ. સ. ૧૯૮૫થી ૧૨ જાન્યુઆરી એટલે કે સ્વામી વિવેકાનંદ જયંતીનો દિવસ રાષ્ટ્રીય યુવા દિન તરીકે દેશભરમાં સર્વત્ર મનાવવામાં આવે છે કારણ કે ભારતીય યુવકો માટે સ્વામી વિવેકાનંદ કરતાં વધારે પ્રેરણાદાયી વ્યકિતત્વ કોઇ હોય શકે નહીં.શિકાગોની ધર્મ પરિષદમાં સમગ્ર દુનિયા સમક્ષ ભારતની એક મજબૂત છબી પ્રથમ રજૂ કરી હતી. માનવ વિકાસના કાર્યોમાં આજના યુવાઓનું નવિનીકરણ કરીને તેની રાહબરીમાં સમગ્ર વિશ્વ શ્ર્ૂેં;શ્રેષ્ઠ વિશ્વશ્ર્ૂેં; બને તેવું કેટલીક હકીકતોથી સ્પષ્ટ થાય છે. ફક્ત જરૃર છે યોગ્ય માર્ગદર્શનની..
૩૫ વર્ષથી ઓછી વયની ૬૬ % વસ્તી સાથે, ભારત વિશ્વની સૌથી મોટી યુવા વસ્તી ધરાવે છે જે રાષ્ટ્રની પ્રગતિ અને સફળતા માટે અત્યંત નિર્ણાયક છે.એટલું જ નહીં સરેરાશ ૧% વૃદ્ધિ દર સાથે, આપણી વસ્તી વર્ષ પ્રમાણે યુવાન થઈ રહી છે. આપણી પાસે સૌથી વધુ કાર્યકારી વયની વસ્તીમાંની એક છે. આ ડેમોગ્રાફિક ડિવિડન્ડ, જો અસરકારક રીતે ઉપયોગ કરવામાં આવે તો, રાષ્ટ્રને અસાધારણવૃદ્ધિ અને વિસ્તરણ તરફ દોરી શકે છે. આ અપાર સંભાવનાનો ઉપયોગ કરવા માટે, તેમની ઊર્જાને રચનાત્મક માર્ગો તરફ વહન કરવી અને તેમને સ્વ-અભિવ્યક્તિ માટે જરૃરી સહાય અને પ્લેટફોર્મ પ્રદાન કરવું અત્યંત નિર્ણાયક છે. યુવાની એવી જેમાં યુવાને પોતાના જીવનનુ ઘડતર કરવાનુ હોય છે. ઘણા એવુ કહે છે કે યુવાનીમાં તો જલસા હોય પણ જે કાર્યોયુવાનીમાં કરી નાખ્યા હોય તે આપણે વૃદ્ધ થયા પછી કરવાના નથી. યુવાનીમાં જ આપણે આપણી છબી એવી શ્રેષ્ઠ બનાવી દેવાની કે જેથી પાછળથી પસ્તાવો ના થાય. યુવાન તરીકે આપણા ફેમિલી, સમાજ, દેશ માટે એવા કાર્યો કરવા કે જે આપણા જીવનનો વિકાસ કરે છે. જેથી કરીને આવનાર ભવિષ્યમાં બધા આપણને આદર્શ બનાવે.
આપણી યુવા વસ્તી આપણી સૌથી મોટી અસ્કયામતોમાંની એક છે, અને આર્થિક વિકાસના સૌથી મોટા ચાલકોમાંની એક છે. યુવા જનસંખ્યા આપણને આપણા ઝડપથી ઔદ્યોગિકીકરણ કરતા અર્થતંત્ર માટે એક તૈયાર કાર્યબળ પૂરું પાડે છે, જ્યારે વર્ષો સુધી વધતી જતી બચતો અને ઘરેલુ વપરાશને પણ આગળ ધપાવે છે. એટલે કે, એમ માનીને કે પ્રશ્નમાંની વસ્તી પાસે ફાળો આપવા માટે જરૃરી કુશળતા છે.ગુણવત્તાયુક્ત શિક્ષણની ઍક્સેસ, ૨૧મી સદીની વિકસતી જરૃરિયાતોને પહોંચી વળવા માટે તૈયાર કરવામાં આવી છે, તે પાયાનો આધાર છે જેના પર ભારતનું ભવિષ્ય ઘડવામાં આવશે. જેમ કે સ્વામી વિવેકાનંદે કહ્યું હતું કે, શ્ર્ૂેં;શિક્ષણ એ માણસમાં પહેલેથી જ પૂર્ણતાનું અભિવ્યક્તિ છે.શ્ર્ૂેં;યુવા દિમાગમાં જટિલ વિચારસરણી, સમસ્યાનું નિરાકરણ અને ઉદ્યોગસાહસિક કૌશલ્યોનું સંવર્ધન કરવું જરૃરી છે.ભારતની વસ્તી એક પડકાર હતી અને રહેશે. પરંતુ જો યોગ્ય રીતે આયોજન કરવામાં આવે તો આ પડકારને તકમાં ફેરવી શકાય છે. યુવા વસ્તીના લાભોથી કોઈ ઈન્કાર કરી શકાતો નથી, પરંતુ આ વસ્તીના યોગ્ય ઉપયોગ માટે જે યોજનાઓ બનાવવામાં આવી રહી છે તેનો યોગ્ય રીતે અમલ કરવો એ એક પડકાર છે.
શિક્ષણ અને સંશોધનની ગુણવત્તાના મામલે ભારત ઘણા દેશોથી પાછળ છે.ભારતમાં ઔદ્યોગિક શિક્ષણજગતનો તફાવત જાણીતો છે. ૧૦૦ વિદ્યાર્થીઓ કે જેઓ ૧૦ ૨ માં ઉત્તીર્ણ થાય છે .તેમાંથી માત્ર ૨૬ વિદ્યાર્થીઓને જ નોકરી મળે છે કારણ કે તેઓ જે શિક્ષણ મેળવે છે તે નોકરીદાતાઓ દ્વારા જરૃરી કૌશલ્ય સેટ સાથે મેળ ખાતું નથી. આનો અર્થ એ થયો કે જ્યારે આપણી સાક્ષરતાની સંખ્યા સતત વધી રહી છે, ત્યારે કૌશલ્યનો તફાવત હજુ પણ જળવાઈ રહ્યો છે.
